Jak radzić sobie z napiętym kontaktem z byłym partnerem i przemocą psychiczną?

Szanowna Pani,

zachowania, które Pani opisuje - insynuacje, że jest Pani nienormalna, grożenie wyjawieniem prywatnych spraw rodzinie, obrażanie są jawną agresją. 

Jeżeli trwają dłuższy czas, stają się przemocą psychiczną, która ma dla osoby doświadczającej tej przemocy poważne konsekwencje - spada poczucie własnej wartości, zaufanie do siebie, odporność psychiczna. Odczuwanie chronicznego stresu przez lata w sytuacji takiej przemocy, nawet jeśli to "'tylko" słowa powoduje, że nasze ciało i mózg poddane są stałemu działaniu kortyzolu. Stajemy się coraz bardziej reaktywni, emocjonalni, pogarsza się pamięć i koncentracja. W końcu może rozwinąć się depresja. Nie dziwi więc, że aktualnie reaguje Pani emocjonalnie i trudno się Pani zdystansować do jego słów. To musi być dla Pani bardzo obciążające. 

Nie jest prawdą, że osoby, które doświadczają przemocy, są z natury słabsze. To może spotkać dosłownie każdego, nawet najsilniejszego i super asertywnego człowieka. Często ta przemoc zaczyna się stopniowo, niewinnie, aż trudno zauważyć, kiedy zaczynamy odczuwać jej konsekwencje i stajemy się na nią coraz mniej odporni. Kiedy w rodzinie jest dziecko, tym łatwiej osobie stosującej przemoc, bo dla dobrego swojego dziecka czasem jesteśmy w stanie znieść coraz więcej.

Z tego, co Pani pisze, pomimo takiego stresu stara się Pani być silna dla synka. Faktycznie syn potrzebuje mieć w Pani oparcie, jednak proszę pamiętać, że nikt nie jest ze stali. Czas pomaga nabrać dystansu, ale zazwyczaj wtedy, kiedy czynnik stresowy (czyli doświadczenie agresji) już na nas nie oddziałowuje.

Domyślam się, że opieka nad synkiem w spektrum autyzmu jest dodatkowym obciążeniem psychicznym i fizycznym. Rozumiem, że w tej sytuacji, kiedy mają Państwo władzę nad synem i kredyt to nie jest możliwe. I rozumiem, że w takiej sytuacji zależności stawianie granic jest trudne i obarczone ryzykiem wzrostu nieakceptowanych zachowań. 

Dlatego cieszę się, że Pani pisze i chce zawalczyć o swoje zdrowie. Nie ma tu prostych odpowiedzi, ale na pewno zaopiekowanie się sobą, regeneracja sił może pomóc widzieć sprawy jaśniej, nabrać trochę większej odporności psychicznej i łatwiej się im przeciwstawić.

Jak pisałam, po czasie chronicznego stresu i doświadczenia przemocy stajemy się podatni na silne emocje, a silne emocje zawężają naszą perspektywę. Przestajemy widzieć jakiekolwiek wyjścia z sytuacji, swoje zasoby i możliwości. Czujemy się pod ścianą. Ale zawsze jest nadzieja na poprawę sytuacji. Na pewno nieocenione jest wsparcie znajomych, rodziny.

Być może przydatne będzie również wsparcie psychologa, który pomoże nabrać psychicznych sił, poszerzyć perspektywę, zaplanować strategię współpracy z byłym partnerem, aby była Pani jak najmniej narażona na jego ataki, odbudować nadszarpnięte poczucie własnej pewności. 

Życzę Pani wszystkiego dobrego i trzymam kciuki za Panią! 

Dzień dobry,

Twoja sytuacja jest bardzo trudna i pełna emocjonalnych wyzwań. Z tego, co opisujesz, możesz rzeczywiście doświadczać przemocy psychicznej ze strony byłego partnera, która może prowadzić do chronicznego stresu, lęku i poczucia bezsilności. To, co mówisz o tym, jak jego słowa i działania Cię dotykają, jak są w stanie zamrozić Cię na długi czas i wpływać na Twoje codzienne funkcjonowanie, jest charakterystycznym objawem tego typu manipulacji i przemocy emocjonalnej.

Wiele z osób, które przeżywają przemoc psychiczną, często wstydzi się swoich reakcji emocjonalnych, jak np. płacz czy załamanie. Jest to jednak naturalna reakcja na sytuację, w której czujesz się nie tylko atakowana, ale także niezrozumiana, nieszanowana i izolowana emocjonalnie. Twoje reakcje są związane z wewnętrznymi mechanizmami obronnymi, które są próbą poradzenia sobie z bólem emocjonalnym, ale jednocześnie wciąż czujesz się jakby „zamrożona” w tej sytuacji, niezdolna do odzyskania poczucia kontroli.

Jest kilka kluczowych rzeczy, które warto rozważyć w tej sytuacji:

Granice i asertywność: Ważne jest, byś zaczęła stawiać granice wobec byłego partnera. Choć może się to wydawać bardzo trudne, szczególnie w kontekście wychowywania wspólnego dziecka, to ustawienie jasnych granic i konsekwentne ich przestrzeganie jest podstawą, by Twoja psychika mogła zacząć odzyskiwać równowagę. Oznacza to, że musisz jasno wyrażać, że nie akceptujesz jego obrażania, manipulacji, ani obwiniania Ciebie za coś, czego nie zrobiłaś. Możesz to zrobić w sposób spokojny, ale stanowczy. Warto także rozważyć zaangażowanie osoby trzeciej, jak mediator, który pomoże w prowadzeniu rozmów i negocjowaniu warunków kontaktów dotyczących dziecka.

Wsparcie terapeutyczne: Zdecydowanie warto rozważyć terapię, która pomoże Ci zrozumieć, dlaczego Twoje reakcje emocjonalne są tak intensywne i jak radzić sobie z toksycznymi zachowaniami byłego partnera. Terapia pomoże Ci także odbudować poczucie wartości, które zostało przez niego podważone przez lata, oraz nauczy Cię nowych sposobów zarządzania emocjami w trudnych sytuacjach.

Wsparcie emocjonalne: Twoje reakcje emocjonalne, takie jak płacz i przemyślenia na temat słów byłego partnera, są przejawem głębokiego kryzysu, który wymaga zrozumienia i wsparcia. Warto zbudować sieć wsparcia – przyjaciół, bliskich osób, które będą w stanie Cię wysłuchać, pomogą Ci odzyskać równowagę emocjonalną, a także dać Ci poczucie bezpieczeństwa, którego obecnie brakuje w relacji z byłym partnerem.

Dbałość o siebie: W tak stresujących i emocjonalnie wyniszczających sytuacjach nie możemy zapominać o sobie. Twoje zdrowie psychiczne i fizyczne są kluczowe dla Ciebie i Twojego dziecka. Zadbaj o swoje potrzeby emocjonalne i fizyczne, wprowadzaj małe zmiany w codziennej rutynie, które będą wspierać Twój proces regeneracji. Może to być regularna aktywność fizyczna, medytacja, praktykowanie uważności lub po prostu spędzanie czasu w otoczeniu osób, które Cię szanują.

Chociaż Twój kontakt z byłym partnerem jest niestety nieunikniony, to sposób, w jaki będziesz reagować na jego toksyczne zachowania, zależy od Twoich granic, poczucia wartości i wsparcia, które uda Ci się stworzyć wokół siebie. To proces, który wymaga czasu i cierpliwości, ale jest możliwy do zmiany.

Jeśli masz poczucie, że Twoje zdrowie psychiczne nie pozwala Ci dłużej funkcjonować w tej sytuacji, warto natychmiast poszukać wsparcia terapeutycznego. Pomoc specjalisty pomoże Ci przejść przez ten trudny czas i zbudować strategię na przyszłość, w której odzyskasz poczucie kontroli, a Twoje granice zostaną szanowane.

Życzę Ci dużo siły w tym procesie. 

Dzień dobry,
to, co Pani opisuje, może nosić znamiona przemocy psychicznej – szczególnie jeśli pojawiają się obraźliwe komentarze, groźby, umniejszanie, próby wzbudzania poczucia winy czy zastraszania. Takie sytuacje potrafią mocno wpływać na samopoczucie, a ich skutki mogą się kumulować.
Silna emocjonalna reakcja – płacz, zablokowanie, długotrwałe analizowanie słów – może być efektem długotrwałego przemęczenia, braku poczucia bezpieczeństwa lub stanu permanentnego stresu. To forma obrony organizmu. Do tego dochodzą również osobiste sposoby radzenia sobie w trudnych momentach. Jeśli jednak tego typu reakcje zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie, warto przyjrzeć się im bliżej i spróbować poszukać strategii, które pomogą, chociaż częściowo pokierować reakcją w inną stronę.
Warto też przyjrzeć się samej formie kontaktu z byłym partnerem. Nie wiem, jak wygląda to obecnie, ale zazwyczaj w takich sytuacjach sugeruję, by maksymalnie ograniczyć kontakt i skupić się wyłącznie na kwestiach, które faktycznie wymagają ustaleń. Najbezpieczniejszą formą jest zazwyczaj kontakt pisemny (SMS, e-mail) – pozwala on nabrać dystansu, przemyśleć odpowiedź i uniknąć bezpośredniej konfrontacji.
Być może warto rozważyć konsultację z radcą prawnym? Taka osoba może wskazać możliwe rozwiązania – np. mediacje, ustalenie jasnych zasad kontaktu, a w niektórych przypadkach również komunikację przez osobę trzecią.
Z całego serca polecam też zadbać o siebie. Choć może to być trudne – szczególnie gdy na pierwszym miejscu stawia Pani potrzeby dziecka i zapewnienie codziennego bytu – to właśnie Pani dobrostan psychiczny ma ogromne znaczenie. Czasami wystarczy kilka spotkań z psychologiem, by złapać nową perspektywę, wzmocnić się i zauważyć, co da się zmienić.
Warto też uważnie przyglądać się, jak cała sytuacja wpływa na dziecko. Jeśli pojawiają się zmiany w zachowaniu, warto rozważyć konsultację z psychologiem lub rozmowę z pedagogiem szkolnym.
To, że kontakt z byłym partnerem jest konieczny, nie oznacza, że musi być szkodliwy. Ma Pani prawo stawiać granice i dbać o siebie – to także forma troski o dziecko.

Marta Lewandowska-Orzoł