Aplikacja TwójPsycholog — wsparcie, które masz zawsze pod ręką

📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach

Dostępne w Google PlayPobierz w App Store

Lampka na odwagę: co alkohol robi z lękiem społecznym następnego dnia

U czterech na pięć osób, które mają oba problemy, lęk społeczny pojawia się jako pierwszy, a średni odstęp do uzależnienia od alkoholu wynosi ponad trzynaście lat. Sprawdź, jak wygląda ta droga i gdzie da się z niej zejść.

Kolejność, w jakiej te dwa problemy się pojawiają

W amerykańskim badaniu epidemiologicznym na dużej próbie ogólnej sprawdzono, jak lęk społeczny łączy się z problemami alkoholowymi. Osoby z lękiem społecznym miały 2,8 razy wyższe szanse na uzależnienie od alkoholu niż reszta badanych. Wśród osób z lękiem społecznym uzależnienie od alkoholu stwierdzono u 27,3 procent, a szkodliwe używanie u kolejnych 20,9 procent.

Najważniejsza jest jednak kolejność. W przypadkach, w których wystąpiły oba rozpoznania, lęk społeczny był pierwszy u 79,7 procent osób. Uzależnienie wyprzedzało lęk tylko u 14,7 procent. Średni odstęp od początku lęku społecznego do uzależnienia wyniósł 13,3 roku.

To nie jest opis dwóch niezależnych kłopotów, które zdarzyło się mieć naraz. To opis trzynastu lat, w czasie których jedno rozwiązanie sprawdzało się na tyle dobrze, że zostało.

Dlaczego działa wieczorem, a mści się rano

Badanie prowadzone w warunkach domowych objęło 97 osób pijących towarzysko. Połowa wypiła zwykłą dla siebie ilość alkoholu, około sześciu jednostek, reszta pozostała trzeźwa. Lęk mierzono przed piciem, po piciu i następnego ranka, a uczestników podzielono na bardziej i mniej nieśmiałych.

U osób bardzo nieśmiałych alkohol obniżył lęk w trakcie wieczoru, ale efekt był niewielki. Następnego dnia u tej samej grupy lęk istotnie wzrósł, a nasilenie tego wzrostu wiązało się z wyższymi wynikami w przesiewowej skali problemów alkoholowych. Osoby mało nieśmiałe takiego skoku nie miały.

Bilans po dobie wychodzi więc na minus i to nie z powodu moralnej lekcji, tylko arytmetyki. Kupujesz kilka godzin niższego lęku i płacisz za nie dniem, w którym lęku jest więcej niż na starcie.

Czego uczysz się o sobie po udanym wieczorze

Nawet gdy wieczór wypadnie dobrze, wniosek, który zostaje w głowie, jest zwykle taki: poszło, bo wypiłem_am. Nie: poradziłem_am sobie. Alkohol pełni tu funkcję zabezpieczenia, czyli działania, które ma chronić przed kompromitacją, a przy okazji odbiera zasługę za udaną rozmowę. Autorzy zintegrowanego programu leczenia opisują ten mechanizm jako główny powód, dla którego picie w sytuacjach społecznych podtrzymuje lęk zamiast go leczyć.

Dochodzi drugi element. Skoro dowód na własną nieudolność zostaje nietknięty, następnym razem potrzebujesz alkoholu tak samo albo bardziej. Sytuacje bez alkoholu stopniowo znikają z kalendarza, bo wydają się nie do przejścia.

Sygnały, że granica została przekroczona

Nie chodzi o liczbę wypitych jednostek, tylko o funkcję, jaką pełnią. Sprawdź, ile z tych zdań pasuje do Ciebie:

  • pijesz przed wyjściem, żeby wejść na spotkanie już rozluźniony_a,

  • odmawiasz zaproszeń tam, gdzie nie będzie alkoholu,

  • pierwsze dwa drinki wypijasz szybko i dopiero potem zwalniasz,

  • następnego dnia wracasz myślami do tego, co powiedziałeś_aś, z większym lękiem niż zwykle,

  • ograniczenie picia próbowałeś_aś już kilka razy i wracało do poprzedniego poziomu.

Trzy pasujące zdania wystarczą, żeby potraktować alkohol jako część problemu z lękiem, a nie jako osobny temat.

Co pokazało badanie leczenia obu problemów naraz

W australijskim badaniu z randomizacją 117 osób z lękiem społecznym i problemem alkoholowym otrzymało dziesięć sesji terapii poznawczo behawioralnej. Jedna grupa pracowała wyłącznie nad alkoholem, druga nad alkoholem, lękiem społecznym i powiązaniami między nimi.

Po pół roku spożycie alkoholu spadło w obu grupach podobnie, mniej więcej o pięć standardowych porcji dziennie. Różnica pojawiła się gdzie indziej: leczenie zintegrowane dało wyraźnie większą poprawę w objawach lęku społecznego oraz w jakości życia. Praca nad samym piciem obniża więc picie, ale zostawia nietknięty powód, dla którego picie było potrzebne.

Do tego dochodzą dane o przebiegu zaburzeń lękowych. W dwunastoletniej obserwacji współwystępowanie problemów alkoholowych obniżało szanse na wyzdrowienie z zaburzenia lękowego i podnosiło ryzyko nawrotu. Kolejność „najpierw poradzę sobie z lękiem, potem odstawię" zwykle nie działa, bo alkohol spowalnia właśnie to, na co czekasz.

Eksperyment, który możesz zrobić w tym miesiącu

    1
  1. Wybierz jedno spotkanie i zapisz przewidywanie: jak bardzo będziesz się bał_a w skali 0-100 bez alkoholu, jak długo wytrzymasz, co pomyślą inni.

  2. 2
  3. Idź na to spotkanie bez alkoholu albo z połową zwykłej ilości, jeśli pełna abstynencja wydaje się w tej chwili nierealna.

  4. 3
  5. Zaraz po powrocie zapisz, co się faktycznie stało, i osobno oceń następny poranek.

  6. 4
  7. Powtórz cztery razy. Pojedyncze wyjście niczego nie rozstrzyga, seria pokazuje trend.

Zapisy prowadź w dzienniku lęku w aplikacji, żeby po miesiącu porównywać liczby, a nie wspomnienia.

Kiedy najpierw idziesz do lekarza, a nie do psychologa

Jeśli po dniu bez alkoholu pojawia się drżenie rąk, poty, przyspieszone tętno, mdłości albo napięcie, które ustępuje dopiero po wypiciu, samodzielne odstawianie jest niebezpieczne. Zespół abstynencyjny może przebiegać z drgawkami i majaczeniem. W takiej sytuacji zacznij od kontaktu z lekarzem rodzinnym albo poradnią leczenia uzależnień, a pracę nad lękiem społecznym prowadź równolegle, nie zamiast.

Specjaliści pracujący z osobami mierzącymi się z fobią społeczną

Przedstawiamy wyselekcjonowaną grupę doświadczonych psychologów i psychoterapeutów, którzy specjalizują się w pracy z osobami cierpiącymi na fobię społeczną i stosują sprawdzone metody terapeutyczne w leczeniu tego zaburzenia.

Dowiedz się więcej

Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.

Fobia społeczna - objawy, przyczyny i skuteczne leczenie

Czy paraliżuje Cię strach przed sytuacjami społecznymi i unikasz kontaktów z ludźmi z obawy przed oceną? Możesz cierpieć na fobię społeczną. Dowiedz się, czym jest to zaburzenie, jakie ma objawy, przyczyny oraz jak je skutecznie leczyć.

Czytaj więcej

Fobia społeczna, spektrum autyzmu czy introwertyzm? Jak odróżnić?

Unikanie kontaktów towarzyskich, trudności w nawiązywaniu relacji… Sprawdź, jak rozpoznać, co jest podłożem Twoich trudności społecznych i kiedy warto szukać pomocy.

Czytaj więcej

Lęk społeczny w pracy: awans, którego się nie przyjmuje

Co piąta osoba z lękiem społecznym odmówiła przyjęcia oferty pracy albo awansu z powodu lęku przed sytuacjami społecznymi. Sprawdź, którędy ten lęk wchodzi w karierę i dlaczego sama terapia objawów nie wystarcza, żeby to odkręcić.

Czytaj więcej

Fobia szkolna czy głębszy kryzys? Co naprawdę kryje się pod lękiem przed szkołą

Dlaczego unikanie szkoły rzadko jest kwestią lenistwa i jakie trudności mogą maskować somatyczne objawy u dzieci i młodzieży.

Czytaj więcej

Ćwiczone zdania i chowanie rąk: dlaczego zabezpieczenia nasilają lęk społeczny

Osoby z lękiem społecznym bywają w trudnych sytuacjach setki razy i nic z tego nie wynika. Powód jest konkretny: podczas ekspozycji robią rzeczy, które mają ochronić przed kompromitacją, a przy okazji blokują naukę. Sprawdź, jak to sprawdzić na sobie.

Czytaj więcej

Randki przy lęku społecznym: chodzisz na nie tyle samo, wracasz z gorszym bilansem

W trzytygodniowym badaniu osoby z lękiem społecznym używały aplikacji randkowych i chodziły na randki tak samo często jak reszta badanych. Różnica dotyczyła tego, co zostawało po spotkaniu. Sprawdź, gdzie gubi się dobra część wieczoru.

Czytaj więcej

Nieśmiałość - jak ją zrozumieć i siebie wspierać?

Czujesz się niekomfortowo wśród ludzi, trudno Ci nawiązywać znajomości lub wyrażać swoje zdanie? To może być nieśmiałość. Poznaj jej przyczyny, skutki i sposoby przezwyciężania w naszym artykule!

Czytaj więcej

Zaburzenia lękowe - przyczyny, objawy i skuteczne wsparcie

Zaburzenia lękowe, potocznie zwane nerwicą, to powszechny problem zdrowia psychicznego wpływający na jakość życia. Omawiamy objawy, przyczyny i metody leczenia. Sprawdź, jak rozpoznać sygnały ostrzegawcze i znaleźć profesjonalną pomoc.

Czytaj więcej

Niska samoocena - objawy, przyczyny i sposoby na poprawę

Niska samoocena negatywnie wpływa na życie i relacje. Wyjaśniamy jej przyczyny, objawy oraz skuteczne metody radzenia sobie z tym problemem, pomagając zarówno osobom dotkniętym, jak i ich bliskim.

Czytaj więcej

Ataki paniki - jakie są przyczyny, objawy i dlaczego warto szukać pomocy?

Doświadczasz nagłych, silnych ataków lęku bez zrozumiałego dla Ciebie lub otoczenia powodu? Poznaj objawy, przyczyny i skuteczne metody leczenia, które pomogą Ci odzyskać kontrolę nad swoim samopoczuciem.

Czytaj więcej

Zaburzenia lękowe u nastolatków – objawy, obok których nie możesz przejść obojętnie

U nastolatków lęk rzadko wygląda jak „zwykłe martwienie się”. Często miesza się z bólem brzucha, rozdrażnieniem, unikaniem szkoły lub wycofaniem z relacji. Sprawdź, jakie objawy zaburzeń lękowych u nastolatków pojawiają się najczęściej i co może pomóc.

Czytaj więcej

Lęk po sześćdziesiątce: kiedy to tarczyca, serce albo lek, a kiedy zaburzenie lękowe

Lęk, który pojawia się pierwszy raz po 65. roku życia, często ma przyczynę somatyczną albo siedzi w kartce z listą leków. Sprawdź, co wykluczyć najpierw, dlaczego strach przed upadkiem to osobna sprawa i jak mocne są dowody na to, co pomaga.

Czytaj więcej

Atak paniki czy zawał? Jak odróżnić i kiedy jechać na SOR

To pytanie zadaje sobie większość osób przy pierwszym napadzie i nie jest przesadą. Sprawdź, które objawy pokrywają się w obu przypadkach, co naprawdę różni panikę od problemu z sercem i dlaczego przy pierwszym epizodzie zawsze trzeba to sprawdzić.

Czytaj więcej

Warto przeczytać

Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.

Fobia społeczna, ataki paniki i lęk przed lekami - jak sobie poradzić?

Dzień dobry, mam prawie 25 lat, mam fobię społeczną od dziecka, doświadczam epizodów depresyjnych, mam część symptomów agorafobii, od półtora roku zaczęłam doświadczać ataków paniki i stają się one częstsze, częściej się samookaleczam, do tego prawdopodobnie mam zaburzenie osobowości borderline (nie byłam jeszcze badana testami, ale 2 psychologów, psychiatra i inny lekarz mi tak powiedzieli). Jestem w terapii od ponad roku, ale ostatnio jest tylko gorzej. Dużo zmian nastąpiło w moim życiu, w tym ukończenie studiów, coming out po prawie dekadzie ukrywania się, mam zamieszkać bez rodziców w maju (mam zamieszkać z moją dziewczyną), ale pozostaję bez pracy. Nigdy nie pracowałam. 

Boli mnie to, że wszyscy oskarżają mnie o lenistwo, a ja jestem przerażona nawet, by rozmawiać na temat pracy, nawet jak nie o mnie chodzi. Czasem dosłownie mnie paraliżuje, nie mogę się ruszyć, nic powiedzieć, tylko czuję, jak cała się trzęsę. 

Okropnie boję się ludzi. Do tego przeraźliwie boję się być sama. Boję się wszystkiego, co jest z pracą związane do tego stopnia, że czuję, że nie mogę oddychać lub robię się agresywna. 

Moja sytuacja domowa się pogorszyła przez to jeszcze bardziej. Boję się pracować gdziekolwiek, ale jeszcze bardziej boję się pracować w zawodzie, ale jednocześnie tego chcę. 

Boję się też najczęściej przyznawać do tego, kim jestem a jestem psychologiem, bo czuję jak wtedy zmienia się sposób, w jaki inni na mnie patrzą. Czuję się tak ze strony różnych ludzi, też ze strony innych psychologów, psychiatrów, terapeutów, bo się boję, że znowu, po raz n-ty to usłyszę, że powinnam być jakaś, nie powinnam tego czy tamtego i że nawet nad własnym życiem nie panuję, a co dopiero innym pomagać. 

Staram się, studia z wyróżnieniem ukończyłam, dwa razy publikacje mi obiecano, pomagam ludziom czasem chociaż online, ale to i tak wszystko nie ma znaczenia, bo nadal pozostaje uwięziona w swoich problemach. 

Bardzo bałam się napisać nawet tutaj, bo boję się oceny. Wieczorem przed wigilią miałam swoją pierwszą wizytę u psychiatry i, mimo że powiedziałam, że nie chcę leków i strasznie się ich boję i tak mi je przepisała i umówiła się na następną wizytę. Wykupiłam je pod naciskiem innych. 

Wszyscy chcą, żebym je brała i nie wymyślała, a ja okropnie boję się je brać. Dostałam krople betesda (escitalopram) i mam zacząć od 1 kropelki i tak dobić do 10 dziennie, powoli skoro tak się boję, ale wcale nie boję się mniej. Nie potrafię ani myśleć o tym, ani nie myśleć o tym, że mam je brać. 

Nawet nie mogę na ten lek patrzeć. Wiele razy dziennie zaczynam o tym myśleć i robi mi się niedobrze, słabo, gorąco, ciężko mi oddychać i czuję nagłe przypływy lęku. 

Boję się wszystkich efektów ubocznych, które ten lek może wywołać, a czego najbardziej przeraża mnie to, od ilu ludzi słyszałam, że od tego przytyło i ile to było kg. 

Jak myślę o tym, że wywołuje to też często dysfunkcje seksualne (a wiem, że czasem się one utrzymują nawet po zakończeniu farmakoterapii), to też mi skręca żołądek. 

Jednak najbardziej przeraża mnie wzrost wagi. 

Moja dziewczyna (a wcześniej też rodzice) się martwi tym, co robię od ostatnich paru miesięcy, ciągle sprawdzam kalorie wszystkiego i je liczę, ciągle się ważę, kombinuję jak powstrzymać głód. Zaczęło się od tego, że dobiłam do początków otyłości w parę lat, po tym, jak miałam wcześniej wagę w normie, i teraz w końcu zaczęłam chudnąć i przeraża mnie wizja, żeby przytyć choćby trochę, a co dopiero kilkanaście czy kilkadziesiąt kg, a od wielu osób to słyszałam. Poza tym boję się nawet swojego strachu, swojej reakcji na lek zaraz po zażyciu. Pani psychiatra też zwróciła mi na to uwagę, że moje lęki wiążą się też z zażywaniem różnych substancji, np. kiedyś wzięłam xanax i akurat coś mnie zakuło w głowie po paru sekundach i zaczęłam nagle myśleć, że guz mózgu albo padaczka albo, że umrę i dostałam ataku paniki.

Tak samo było, jak dostałam znieczulenie u dentysty i jeszcze w innych przypadkach. Oczywiście rozmawiam z terapeutką o wszystkim lub o większości spraw, ale postanowiłam napisać też tutaj, bo czuję, że już nie mam siły i nie wiem, co mam robić... dużo problemów się skumulowało, a rozwiązania na nie są tylko kolejnymi problemami lub drogą do nich... 

Bardzo proszę o poradę i z góry bardzo dziękuję

1
Fobia społeczna czy nieśmiałość i przeżycia dorastania?

Czy mogę powiedzieć, że mam fobię społeczną od zawsze, jeśli jedyne co pamiętam to fakt, że moja siostra od razu załapała kontakt z kuzynką, gdy po raz pierwszy ją spotkała a ja (byłam wtedy jeszcze przed przedszkolem) miałam z tym problemy i nie chciałam się ruszyć na podwórko bez mamy (mieszkałyśmy z kuzynką w jednym domu na wsi)? Potem pewnego dnia się otworzyłam i od tamtej pory normalnie się bawiłyśmy z kuzynką. I jeszcze pamiętam, że pierwszego dnia przedszkola jako jedyna płakałam i nie chciałam, żeby mama mnie tam zostawiła, ale już drugiego dnia normalnie wsiadłam sama w autobus i tam pojechałam, tylko że całe przedszkole byłam na uboczu, nie chciałam się bawić na placu zabaw z innymi dziećmi i nie jadłam obiadów, jak wszyscy inni. Czy to była tylko nieśmiałość czy już początki fobii społecznej? Potem z biegiem lat to mi się pogarszało, głównie przez wyśmiewanie mojego szkolnego tyrana, a z czasem za jego przykładem też innych.

Czy to prawda, że fobia społeczna to trudność przewlekła i może trwać wiele lat, a nawet całe życie?

Dzień dobry, Czy to prawda, że fobia społeczna to trudność przewlekła i może trwać wiele lat, a nawet całe życie?

Fobia społeczna czy osobowość unikająca?

Czy można mieć fobię społeczną od zawsze? Czy może jak ktoś ma to od kiedy pamięta, to wtedy jest to osobowość unikająca? A depresja - czy może być przewlekła? Czy może jeśli trwa bez przerw, to wtedy jest to dystymia?

31

Bibliografia

  • Schneier, F.R., Foose, T.E., Hasin, D.S., Heimberg, R.G., Liu, S.M., Grant, B.F., Blanco, C. Social anxiety disorder and alcohol use disorder comorbidity in the National Epidemiologic Survey on Alcohol and Related Conditions. Psychological Medicine, 40(6), 977-988 (2010). doi:10.1017/S0033291709991231

  • Marsh, B., Carlyle, M., Carter, E., Hughes, P., McGahey, S., Lawn, W. i in. Shyness, alcohol use disorders and „hangxiety": a naturalistic study of social drinkers. Personality and Individual Differences, 139, 13-18 (2019). doi:10.1016/j.paid.2018.10.034

  • Stapinski, L.A., Rapee, R.M., Sannibale, C., Teesson, M., Haber, P.S., Baillie, A.J. The clinical and theoretical basis for integrated cognitive behavioral treatment of comorbid social anxiety and alcohol use disorders. Cognitive and Behavioral Practice, 22(4), 504-521 (2015). doi:10.1016/j.cbpra.2014.05.004

  • Stapinski, L.A., Sannibale, C., Subotic, M., Rapee, R.M., Teesson, M., Haber, P.S., Baillie, A.J. Randomised controlled trial of integrated cognitive behavioural treatment and motivational enhancement for comorbid social anxiety and alcohol use disorders. Australian and New Zealand Journal of Psychiatry, 55(2), 207-220 (2021). doi:10.1177/0004867420952539

  • Bruce, S.E., Yonkers, K.A., Otto, M.W. i in. Influence of psychiatric comorbidity on recovery and recurrence in generalized anxiety disorder, social phobia, and panic disorder: a 12-year prospective study. American Journal of Psychiatry, 162(6), 1179-1187 (2005). doi:10.1176/appi.ajp.162.6.1179

Powyższe informacje nie zastępują kontaktu ze specjalistą

Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.