Kolejność, w jakiej te dwa problemy się pojawiają

W amerykańskim badaniu epidemiologicznym na dużej próbie ogólnej sprawdzono, jak lęk społeczny łączy się z problemami alkoholowymi. Osoby z lękiem społecznym miały 2,8 razy wyższe szanse na uzależnienie od alkoholu niż reszta badanych. Wśród osób z lękiem społecznym uzależnienie od alkoholu stwierdzono u 27,3 procent, a szkodliwe używanie u kolejnych 20,9 procent.

Najważniejsza jest jednak kolejność. W przypadkach, w których wystąpiły oba rozpoznania, lęk społeczny był pierwszy u 79,7 procent osób. Uzależnienie wyprzedzało lęk tylko u 14,7 procent. Średni odstęp od początku lęku społecznego do uzależnienia wyniósł 13,3 roku.

To nie jest opis dwóch niezależnych kłopotów, które zdarzyło się mieć naraz. To opis trzynastu lat, w czasie których jedno rozwiązanie sprawdzało się na tyle dobrze, że zostało.

Dlaczego działa wieczorem, a mści się rano

Badanie prowadzone w warunkach domowych objęło 97 osób pijących towarzysko. Połowa wypiła zwykłą dla siebie ilość alkoholu, około sześciu jednostek, reszta pozostała trzeźwa. Lęk mierzono przed piciem, po piciu i następnego ranka, a uczestników podzielono na bardziej i mniej nieśmiałych.

U osób bardzo nieśmiałych alkohol obniżył lęk w trakcie wieczoru, ale efekt był niewielki. Następnego dnia u tej samej grupy lęk istotnie wzrósł, a nasilenie tego wzrostu wiązało się z wyższymi wynikami w przesiewowej skali problemów alkoholowych. Osoby mało nieśmiałe takiego skoku nie miały.

Bilans po dobie wychodzi więc na minus i to nie z powodu moralnej lekcji, tylko arytmetyki. Kupujesz kilka godzin niższego lęku i płacisz za nie dniem, w którym lęku jest więcej niż na starcie.

Czego uczysz się o sobie po udanym wieczorze

Nawet gdy wieczór wypadnie dobrze, wniosek, który zostaje w głowie, jest zwykle taki: poszło, bo wypiłem_am. Nie: poradziłem_am sobie. Alkohol pełni tu funkcję zabezpieczenia, czyli działania, które ma chronić przed kompromitacją, a przy okazji odbiera zasługę za udaną rozmowę. Autorzy zintegrowanego programu leczenia opisują ten mechanizm jako główny powód, dla którego picie w sytuacjach społecznych podtrzymuje lęk zamiast go leczyć.

Dochodzi drugi element. Skoro dowód na własną nieudolność zostaje nietknięty, następnym razem potrzebujesz alkoholu tak samo albo bardziej. Sytuacje bez alkoholu stopniowo znikają z kalendarza, bo wydają się nie do przejścia.

Sygnały, że granica została przekroczona

Nie chodzi o liczbę wypitych jednostek, tylko o funkcję, jaką pełnią. Sprawdź, ile z tych zdań pasuje do Ciebie:

•

• pijesz przed wyjściem, żeby wejść na spotkanie już rozluźniony_a,

•

• odmawiasz zaproszeń tam, gdzie nie będzie alkoholu,

•

• pierwsze dwa drinki wypijasz szybko i dopiero potem zwalniasz,

•

• następnego dnia wracasz myślami do tego, co powiedziałeś_aś, z większym lękiem niż zwykle,

•

• ograniczenie picia próbowałeś_aś już kilka razy i wracało do poprzedniego poziomu.

Trzy pasujące zdania wystarczą, żeby potraktować alkohol jako część problemu z lękiem, a nie jako osobny temat.

Co pokazało badanie leczenia obu problemów naraz

W australijskim badaniu z randomizacją 117 osób z lękiem społecznym i problemem alkoholowym otrzymało dziesięć sesji terapii poznawczo behawioralnej. Jedna grupa pracowała wyłącznie nad alkoholem, druga nad alkoholem, lękiem społecznym i powiązaniami między nimi.

Po pół roku spożycie alkoholu spadło w obu grupach podobnie, mniej więcej o pięć standardowych porcji dziennie. Różnica pojawiła się gdzie indziej: leczenie zintegrowane dało wyraźnie większą poprawę w objawach lęku społecznego oraz w jakości życia. Praca nad samym piciem obniża więc picie, ale zostawia nietknięty powód, dla którego picie było potrzebne.

Do tego dochodzą dane o przebiegu zaburzeń lękowych. W dwunastoletniej obserwacji współwystępowanie problemów alkoholowych obniżało szanse na wyzdrowienie z zaburzenia lękowego i podnosiło ryzyko nawrotu. Kolejność „najpierw poradzę sobie z lękiem, potem odstawię" zwykle nie działa, bo alkohol spowalnia właśnie to, na co czekasz.

Eksperyment, który możesz zrobić w tym miesiącu

1

1. Wybierz jedno spotkanie i zapisz przewidywanie: jak bardzo będziesz się bał_a w skali 0-100 bez alkoholu, jak długo wytrzymasz, co pomyślą inni.

2

2. Idź na to spotkanie bez alkoholu albo z połową zwykłej ilości, jeśli pełna abstynencja wydaje się w tej chwili nierealna.

3

3. Zaraz po powrocie zapisz, co się faktycznie stało, i osobno oceń następny poranek.

4

4. Powtórz cztery razy. Pojedyncze wyjście niczego nie rozstrzyga, seria pokazuje trend.

Zapisy prowadź w dzienniku lęku w aplikacji, żeby po miesiącu porównywać liczby, a nie wspomnienia.

Kiedy najpierw idziesz do lekarza, a nie do psychologa

Jeśli po dniu bez alkoholu pojawia się drżenie rąk, poty, przyspieszone tętno, mdłości albo napięcie, które ustępuje dopiero po wypiciu, samodzielne odstawianie jest niebezpieczne. Zespół abstynencyjny może przebiegać z drgawkami i majaczeniem. W takiej sytuacji zacznij od kontaktu z lekarzem rodzinnym albo poradnią leczenia uzależnień, a pracę nad lękiem społecznym prowadź równolegle, nie zamiast.