Lekcja 3 z 9Za darmo
Wszystkie emocje mają sens - nawet te trudne
Zobaczysz, dlaczego podział na „przyjemne” i „trudne” emocje bywa bardziej pomocny niż ocenianie ich jako dobrych albo złych.
Które emocje najtrudniej Ci u siebie przyjąć?
Zaznacz wszystko, co dotyczy Ciebie
Emocje, które oceniamy jako „niepożądane”, często wywołują dodatkowe uczucia - wstyd, winę albo frustrację wobec siebie. To może tworzyć błędne koło.
Zofia
Zofia ma 35 lat i uczy w podstawówce. Przez 6 godzin dziennie jest cierpliwa, spokojna, opanowana - bo musi. Złość uważała za „niedobrą emocję”, a nauczycielka według niej nie powinna się złościć. Więc gdy coś ją frustrowało, uśmiechała się i szła dalej.
W domu było inaczej. Córka zostawiała zabawki na podłodze - Zofia wybuchała. Mąż zapomniał o zakupach - Zofia wybuchała. A potem siedziała z poczuciem winy: „Dlaczego tak reaguję na drobiazgi? Co ze mną nie tak?”. I to poczucie winy wywoływało złość. A złość wywoływała poczucie winy.
Dopiero na spotkaniu z psycholożką usłyszała pytanie, które ją zatrzymało: 'Co Twoja złość chce Ci powiedzieć?'.
Kiedy oceniamy emocję jako „złą” i próbujemy ją wyeliminować, możemy tracić informacje, które ona niesie - i dokładać do niej kolejne trudne uczucia.
Emocje pełnią funkcję sygnałów — dostarczają informacji o tym, jak interpretujemy to, co dzieje się w nas i w naszym otoczeniu. Lęk może sygnalizować możliwe zagrożenie. Złość może wskazywać na przekroczenie granic, frustrację lub poczucie niesprawiedliwości. Smutek często pojawia się w odpowiedzi na stratę czegoś lub kogoś ważnego. Samo stłumienie lub zignorowanie emocji nie usuwa sytuacji, potrzeby ani problemu, na które emocja może wskazywać.
Po co są trudne emocje?
Strach: możliwy sygnał zagrożenia
Strach często pojawia się, gdy dostrzegamy zagrożenie. Może przygotowywać organizm do walki, ucieczki lub znieruchomienia.
Złość: możliwy sygnał naruszenia
Złość może wskazywać, że nasze granice, potrzeby, wartości lub cele zostały zagrożone albo naruszone. Bywa impulsem do obrony siebie lub zmiany sytuacji.
Smutek: możliwy sygnał straty lub niezaspokojenia
Smutek może pojawiać się po stracie, ale także przy rozczarowaniu, samotności, bezsilności lub niezaspokojonych potrzebach. Często sprzyja zatrzymaniu się i przeżyciu trudnego doświadczenia.
Wstyd i poczucie winy: sygnały związane z relacjami i wartościami
Poczucie winy może wskazywać, że oceniamy swoje zachowanie jako niezgodne z naszymi wartościami. Wstyd częściej wiąże się z negatywną oceną siebie oraz obawą przed oceną lub odrzuceniem.
Podział emocji na „pozytywne” i „negatywne” może być mylący. Każda emocja niesie informację - warto zapytać, jaka to informacja, zamiast próbować ją wyłączyć.
Kliknij głos, aby zobaczyć, co mógłby powiedzieć.
„Znowu się złościsz? Co z Tobą? Dorosła osoba musi mieć kontrolę nad sobą. To wstyd reagować tak na drobiazgi. Inni pewnie radzą sobie lepiej.”
Kliknij etykietę, potem kategorię.
Którą emocję najtrudniej Ci zaakceptować u siebie?
Co zabierasz z tej lekcji?
Emocje to sygnały
Każda emocja niesie informację - o tym, co zostało naruszone, utracone albo zagrożone. Wyłączenie sygnału nie usuwa tego, co sygnalizuje.
Nie ma 'złych' emocji
Podział na „przyjemne” i „trudne” emocje bywa pomocniejszy niż ocenianie ich jako dobrych albo złych. Ocena często dokłada wstyd lub winę do i tak trudnej chwili.
Pytanie zmienia wszystko
Zamiast „nie powinienem_am tego czuć” warto spytać: „co ta emocja mi mówi?”. To inne pytanie i daje inne możliwości.
W kolejnej lekcji przyjrzymy się temu, jak nasz temperament wpływa na to, jak przeżywamy emocje - i dlaczego każdy z nas robi to trochę inaczej.