Lekcja 2 z 5Za darmo
Widzę, co się dzieje - bez wyroku
Poznasz pierwszy element NVC: obserwację. Przećwiczysz odróżnianie tego, co się wydarzyło, od ocen, uogólnień i dopisanych intencji.
Jak zazwyczaj zaczynasz trudną rozmowę z partnerem_ką?
Zaznacz wszystko, co dotyczy Ciebie
Pierwsze zdanie często ustawia ton rozmowy. Nie kontroluje reakcji drugiej osoby, ale może ułatwić albo utrudnić kontakt.
Ala
Ala próbowała jeszcze raz. Tym razem przygotowała się w głowie, zanim weszła do salonu. Usiadła obok Michała i zaczęła: „Zawsze, kiedy wracam, wszystko jest tak, jak zostawiłam. Jakbyś w ogóle nie widział, co trzeba zrobić”.
Michał poczuł znajomy ścisk w klatce. „Zawsze”. „W ogóle”. Nie słyszał już naczyń. Słyszał, że jest złym partnerem. Zamknął laptopa i powiedział: „Dobrze, to co mam zrobić?”. Bez ciepła. Bardziej z rezygnacją niż z chęcią.
Ala chciała powiedzieć coś prostszego: dziś wróciłam, a w zlewie stały te same naczynia co rano. To był fakt. Ale zamiast faktu powiedziała wyrok. Michał bronił się przed wyrokiem, nie przed naczyniami.
Obserwacja opisuje to, co można zobaczyć lub usłyszeć. Ocena dokłada znaczenie i łatwiej uruchamia obronę.
Czym jest obserwacja w NVC?
To, co można sprawdzić
Obserwacja opisuje zdarzenie tak, żeby druga osoba mogła je rozpoznać: co się stało, kiedy, w jakiej sytuacji. Bez dopisywania intencji i bez oceniania charakteru. Niczym nagranie kamery.
Bez słów-wyroków
Słowa „zawsze”, „nigdy” i „jak zwykle” często robią z jednej sytuacji akt oskarżenia. Czasem opisują wzorzec, ale w kłótni zwykle odciągają od konkretu.
O zachowaniu, nie o osobie
„Nie odpisałeś_aś przez trzy godziny” opisuje zachowanie. „Ignorujesz mnie” mówi już, co to według mnie znaczy. Obie rzeczy mogą być ważne, ale warto ich nie mieszać.
Konkretna i osadzona w czasie
Zamiast „ciągle tak robisz” łatwiej powiedzieć: „w tym tygodniu zdarzyło się to trzy razy” albo „dziś rano umówiliśmy się inaczej”. Konkret daje rozmowie punkt zaczepienia.
Obserwacja nie jest jedyną prawdą o sytuacji. Jest po prostu spokojniejszym punktem startu.
OCENA LUB UOGÓLNIENIE
- Zawsze zostawiasz wszystko na mnie
- Nigdy nie słuchasz co mówię
- Jesteś nieobecny_a nawet, kiedy jesteś
- Znowu zapomniałeś_aś, typowe
- W ogóle nie dbasz o nasz dom
BARDZIEJ KONKRETNA OBSERWACJA
- Od rana do wieczora naczynia stoją w zlewie
- Kiedy opowiadałem_am o pracy, patrzyłeś_aś w telefon
- W tym tygodniu rozmawialiśmy głównie o zakupach, rachunkach i planach na jutro
- Umówiliśmy się na 19:00, a przyszedłeś_przyszłaś o 20:15
- W tym tygodniu robiłem_am zakupy i sprzątałem_am
Prawa kolumna nie gwarantuje spokojnej reakcji, ale daje mniej materiału do obrony przed oceną.
Michał wrócił z pracy i przez pierwsze pół godziny nie odezwał się do Ali. Jak Ala może opisać to, co się wydarzyło?
Kliknij głos, aby zobaczyć, co mógłby powiedzieć.
„Znowu to samo. Jakby mnie nie było. Nie zależy mu_jej. Muszę w końcu powiedzieć, co o tym myślę.”
- Zamiast
Zawsze zostawiasz wszystko na mnie.
SpróbujW tym tygodniu zakupy i sprzątanie robiłem_am ja. Chcę o tym porozmawiać.
- Zamiast
Nigdy mnie nie słuchasz.
SpróbujKiedy opowiadałem_am o pracy, widziałem_am, że patrzysz w telefon.
- Zamiast
Ignorujesz mnie odkąd wróciłeś_aś.
SpróbujOdkąd wróciłeś_aś, jeszcze nie porozmawialiśmy. Chcę Ci coś powiedzieć.
Złap ocenę - zamień na obserwację
Przez najbliższe 2 dni zauważ, kiedy w głowie pojawia się ocena partnera_ki. Zapisz ją, a obok spróbuj dopisać samą obserwację: co dokładnie się wydarzyło, bez interpretacji.
Już samo zauważenie różnicy między oceną a obserwacją to ważny krok.
Napisz jedno zdanie, które ostatnio padło w kłótni. Spróbuj zamienić je na obserwację: samo to, co się wydarzyło.