Lekcja 2 z 11Za darmo
Katastrofizacja
Dowiesz się, jak z niepewności może powstać czarny scenariusz i jak zacząć go sprawdzać.
Co się dzieje w Twojej głowie, kiedy coś idzie nie tak?
Zaznacz wszystko, co dotyczy Ciebie
Pierwsze odpowiedzi mogą być sygnałem katastrofizowania. To częsty wzorzec myślenia, który można zauważać i sprawdzać.
Agata
Agata wysłała raport do szefowej i czekała. Po dwóch godzinach - cisza. Po czterech - dalej nic. Wieczorem szefowa napisała tylko: 'Przeczytałam. Porozmawiamy jutro.'
Agata odłożyła telefon i poczuła ścisk w żołądku. 'Porozmawiamy jutro.' Co to znaczy? Dlaczego nie napisała, co myśli? Może raport był zły. Może jest fatalna w tej pracy. Może jutro ją zwolni.
Zanim zasnęła, Agata przeżyła w głowie pięć różnych wersji katastrofy. Żadna z nich się nie wydarzyła. Rano szefowa powiedziała: 'Świetna robota, chcę tylko dodać jeden slajd.'
Katastrofizacja to nie słabość. To moment, w którym umysł próbuje przewidzieć ryzyko, ale szybko przeskakuje do najgorszej wersji.
Czym jest katastrofizacja?
Automatyczny scenariusz najgorszego
Umysł widzi lukę w informacji i szybko wypełnia ją trudną wersją wydarzeń. Nie dlatego, że „chce źle”, ale dlatego, że w niepewności próbuje przewidzieć ryzyko.
Myślenie łańcuchowe
Katastrofizacja często idzie krok po kroku. Jedno „co, jeśli” prowadzi do następnego: „raport był słaby” - „szefowa będzie niezadowolona” - „będę mieć kłopoty”. Łańcuch może rosnąć bardzo szybko.
Mylenie możliwego z prawdopodobnym
Katastroficzny scenariusz może być możliwy, ale nie musi być prawdopodobny. W zniekształceniu poznawczym „może się zdarzyć” zaczyna brzmieć jak „to pewnie się zdarzy”.
Napięcie przy czarnym scenariuszu
Serce może bić szybciej, żołądek może się zaciskać, trudniej zasnąć. Czarny scenariusz może uruchamiać realne napięcie, nawet jeśli sytuacja nie jest jeszcze rozstrzygnięta.
Katastrofizacja nie jest powodem do obwiniania siebie. To wzorzec myślenia, który można zauważać i stopniowo sprawdzać.
Wyobrażanie najgorszego scenariusza pomaga się przygotować na najgorsze.
Zaznacz, czy to fakt, czy mit
Kliknij głos, aby zobaczyć, co mógłby powiedzieć.
„To jest koniec. Jeśli to się nie uda, wszystko się posypie. Nie dam rady tego naprawić. Czuję, że coś złego się stanie.”
- Zamiast
To na pewno skończy się katastrofą.
SpróbujCo naprawdę wiem w tej chwili? Jakie są fakty - bez dopowiedzeń?
- Zamiast
Jeśli to się nie uda, wszystko się posypie.
SpróbujGdyby najgorsze się wydarzyło - co mogę wtedy zrobić? Czy dałem_am już radę z czymś trudnym?
- Zamiast
Nie mogę przestać myśleć o tym, co może pójść źle.
SpróbujMartwienie się teraz nie zmienia tego, co będzie. Czy jest jeden konkretny krok, który mogę zrobić?
Sygnał: myśl zaczyna się od 'co jeśli... to znaczy, że... a wtedy...'
Przypomnij sobie sytuację, kiedy Twoja głowa nakręciła czarny scenariusz. Co się wtedy naprawdę wydarzyło?