Sąd ustalił, że Twoje dziecko spotyka się z drugim rodzicem w obecności kuratora. Przed każdym spotkaniem zaczyna się to samo: ból brzucha, płacz w samochodzie, pytanie „czy muszę?”, a czasem całkowita odmowa wyjścia z domu. Po spotkaniu dziecko jest rozbite albo milczy przez cały wieczór, a Ty nie wiesz, czy pocieszać, dopytywać, czy udawać, że nic się nie stało.
W takiej sytuacji łatwo poczuć bezradność i złość jednocześnie. Ten tekst nie zastąpi porady prawnej w Twojej sprawie. Pomoże za to zrozumieć, skąd może się brać lęk dziecka, i podpowie, jak wspierać je przed spotkaniem, w jego trakcie i po nim.
Co może stać za lękiem przed spotkaniami
Nowa i nienaturalna sytuacja
- Spotkanie z rodzicem w obecności obcej osoby, czasem w nieznanym pomieszczeniu i o ściśle określonej godzinie, dla wielu dzieci jest po prostu dziwne. Niepewność, co się wydarzy, sama w sobie może budzić strach.
- Dziecko wyczuwa, że ktoś je obserwuje i że to ważne dla dorosłych. Napięcie rośnie, nawet jeśli samo spotkanie przebiega spokojnie.
Konflikt lojalności
- Dzieci po rozstaniu rodziców często czują, że okazanie radości przy jednym rodzicu zrani drugiego. Lęk przed spotkaniem bywa w gruncie rzeczy lękiem, że zawiodą osobę, z którą mieszkają na co dzień.
- Jeśli dziecko słyszało kłótnie albo rozmowy dorosłych o sądzie, może mieć poczucie, że musi wybrać stronę. To ogromny ciężar, którego nie umie nazwać.
Trudne doświadczenia z przeszłości
- Kontakty nadzorowane sąd ustala zwykle wtedy, gdy w relacji z rodzicem było coś niepokojącego albo gdy kontakt był długo przerwany. Lęk dziecka może więc być reakcją na realne, wcześniejsze przeżycia.
- Strach może też narastać, gdy dziecko długo nie widziało rodzica i po prostu go nie zna. Wtedy przypomina raczej nieśmiałość wobec obcego niż lęk przed krzywdą.

Nie wiesz, jak wybrać psychologa?
Jak ten lęk może wyglądać na co dzień
- Syn w dniu spotkania od rana mówi, że boli go brzuch, a wieczorem wszystko mija.
- Córka pyta mnie, czy nie będę zła, jeśli tacie coś narysuje.
- Po każdym spotkaniu dziecko jest rozdrażnione i nie chce o niczym mówić.
- Nie wiem, czy mam ją namawiać, czy pozwolić jej nie iść.
Przed spotkaniem
- Dziecko gorzej śpi noc wcześniej, ma bóle głowy albo brzucha, wraca do zachowań z młodszego wieku, na przykład moczy się w nocy albo nie chce spać samo.
- Starsze dziecko negocjuje, prosi o przełożenie spotkania, wymyśla inne plany albo zapowiada, że „i tak nic nie powie”.
W trakcie
- Dziecko nie odchodzi od drzwi, siedzi w kurtce, odpowiada półsłówkami albo co chwilę pyta kuratora, ile jeszcze zostało czasu.
- Czasem po kilkunastu minutach się rozluźnia i zaczyna bawić. To też jest ważna informacja o tym, co stoi za lękiem.
Po powrocie
- Dziecko jest płaczliwe, złości się o drobiazgi albo zamyka w pokoju. Bywa też, że opowiada o spotkaniu z entuzjazmem, a potem nagle milknie, patrząc na reakcję rodzica.
- Pojawiają się pytania, na które trudno odpowiedzieć: „Dlaczego tata nie może przyjść do nas?”, „Czy mama jest zła?”.
Jak wspierać dziecko przed spotkaniem, w trakcie i po nim
- 1
Opowiedz dziecku, jak będzie wyglądać spotkanie
Niepewność karmi lęk. Wyjaśnij prostymi słowami, gdzie się spotkacie, kto będzie obecny, ile potrwa spotkanie i kiedy po nie przyjdziesz. Możesz powiedzieć: „Pani kurator jest po to, żeby wszyscy czuli się bezpiecznie. Będę czekać w kawiarni obok i odbiorę cię o szesnastej”. Jeśli to możliwe, pokaż wcześniej miejsce spotkań.
- 2
Zadbaj o własne emocje przed wyjściem
Dziecko czyta twarz rodzica szybciej niż słowa. Jeśli sam_a przeżywasz ogromny niepokój albo złość na byłego partnera, poszukaj dla tych emocji miejsca poza dzieckiem: w rozmowie z przyjacielem, psychologiem albo prawnikiem. Przed spotkaniem postaraj się o spokojny ton i krótkie, ciepłe pożegnanie bez przeciągania.
- 3
Daj dziecku pozwolenie na relację
Wiele dzieci potrzebuje usłyszeć wprost, że mogą dobrze się bawić z drugim rodzicem i że nikogo tym nie zranią. Spróbuj: „Możesz się cieszyć na tym spotkaniu i możesz też się bać. Nie zrobi mi się przykro, jeśli będzie ci miło”. Takie zdanie zdejmuje z dziecka ciężar pilnowania Twoich uczuć.
- 4
Słuchaj, ale nie przesłuchuj
Po spotkaniu dziecko może chcieć opowiadać albo milczeć. Zamiast serii pytań o to, co mówił drugi rodzic, zaproponuj coś spokojnego: wspólną kolację, spacer, rysowanie. Jeśli dziecko samo zacznie mówić, słuchaj i nazywaj emocje: „Było ci trochę dziwnie”. Unikaj komentowania drugiego rodzica przy dziecku, nawet gdy masz do niego żal.
- 5
Rozmawiaj z kuratorem o tym, co obserwujesz
Kurator obecny na spotkaniach widzi relację z bliska i zwykle przekazuje swoje obserwacje sądowi. Przekazuj mu rzeczowo, co dzieje się z dzieckiem przed spotkaniami i po nich, bez ocen drugiego rodzica. Warto prowadzić własne krótkie zapiski: daty, objawy, wypowiedzi dziecka. Mogą się przydać, gdyby sprawa wróciła do sądu.
- 6
O zmianie zasad rozmawiaj z prawnikiem
Jeśli lęk dziecka narasta albo masz poważne obawy o jego bezpieczeństwo, nie podejmuj decyzji na własną rękę. Zasady kontaktów ustala sąd i to on może je zmienić. Skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym, który zna prawo rodzinne. W wielu sprawach pomocna bywa też mediacja, zwłaszcza gdy chodzi o organizację spotkań. W sytuacji zagrożenia dzwoń pod 112.
- 7
Poszukaj wsparcia psychologa dziecięcego
Psycholog dziecięcy pomoże zrozumieć, skąd bierze się lęk, i nauczy dziecko sposobów radzenia sobie z napięciem. Możesz zacząć od poradni psychologiczno-pedagogicznej albo prywatnego gabinetu. Rozmowa ze specjalistą przyda się też Tobie, bo rodzic w konflikcie okołorozwodowym dźwiga bardzo dużo i potrzebuje miejsca, gdzie może to odłożyć.
Możesz zacząć na przykład tak
Bezpieczeństwo dziecka zaczyna się od spokojnego dorosłego
Nie masz pełnego wpływu na to, jak przebiegają spotkania i co zrobi drugi rodzic. Masz jednak wpływ na to, z czym dziecko na nie idzie i do czego wraca. Przewidywalność, pozwolenie na mieszane uczucia i brak przesłuchań po powrocie to dużo, nawet jeśli wydaje się mało.
Lęk dziecka nie zawsze znaczy, że dzieje się coś złego, i nie zawsze znaczy, że wszystko jest w porządku. Dlatego tak ważne jest, żeby nie oceniać sytuacji w pojedynkę, tylko patrzeć na nią razem z kuratorem, prawnikiem i psychologiem.
Jeśli czujesz, że sprawa sądowa i lęk dziecka przerastają Twoje siły, porozmawiaj z psychologiem. Wsparcie dla rodzica jest częścią opieki nad dzieckiem, a nie luksusem, na który przyjdzie czas po zakończeniu sprawy.
Najczęstsze pytania

Czy mogę nie przyprowadzić dziecka na spotkanie, jeśli bardzo się boi?
Kontakty ustalone przez sąd obowiązują obie strony, a samodzielne odwoływanie spotkań może mieć konsekwencje prawne i wpłynąć na dalszy przebieg sprawy. Jeśli lęk dziecka jest silny albo powtarza się, nie decyduj sam_a, tylko skonsultuj sytuację z adwokatem lub radcą prawnym specjalizującym się w prawie rodzinnym. Wyjątkiem jest sytuacja bezpośredniego zagrożenia, w której dzwonisz pod 112. Warto też przekazać obserwacje kuratorowi.
Jak odróżnić lęk przed nową sytuacją od lęku przed rodzicem?
Nie da się tego rzetelnie ocenić samemu, zwłaszcza gdy jest się stroną konfliktu. Pewne wskazówki dają obserwacje: czy dziecko rozluźnia się po kilkunastu minutach spotkania, czy boi się samego miejsca, czy konkretnej osoby, co mówi o spotkaniu, gdy jest spokojne. Ocenę najlepiej zostawić psychologowi dziecięcemu, a obserwacje przekazywać kuratorowi. Twoje zadanie to słuchać dziecka bez podsuwania mu odpowiedzi.
Co mówić dziecku o drugim rodzicu?
Mów prawdę dopasowaną do wieku dziecka i bez obwiniania. Na przykład: „Dorośli nie umieli się dogadać, więc sędzia ustalił, że tata spotyka się z tobą przy pani, która dba, żeby było bezpiecznie”. Unikaj szczegółów sprawy, opinii o charakterze drugiego rodzica i zdań, które stawiają dziecko po Twojej stronie. Dziecko ma prawo kochać oboje rodziców, nawet jeśli dorośli są ze sobą w konflikcie.
Czy dziecko może samo powiedzieć sądowi, że nie chce spotkań?
Sąd może brać pod uwagę zdanie dziecka, zwłaszcza starszego, ale sposób jego wysłuchania zależy od wieku i okoliczności sprawy. Szczegóły tej procedury warto omówić z prawnikiem. Ważne, żeby dziecko nie czuło, że to ono podejmuje decyzję albo że jego słowa rozstrzygną spór dorosłych. Taki ciężar jest dla niego za duży, nawet jeśli samo chce się wypowiedzieć.

