Jakie zaburzenia osobowości mogą mieć osoby izolowane społecznie z tendencją do kłótliwości?

Dzień dobry,

rozumiem, że martwi się Pan o znajomą i Pana pytanie wynika z troski o Nią. 

Psycholog jest jednak zawodem zaufania publicznego i nieetycznym byłoby diagnozowanie kogoś tylko na podstawie opisu innej osoby. Opisane przez Pana zachowania znajomej mogą świadczyć o różnego rodzaju zaburzeniach, ale wcale nie muszą. To bardzo indywidualna kwestia i nigdy nie należy generalizować w zakresie diagnozy zachowań/zaburzeń. 

Znajoma może poddać się diagnozie psychologicznej (oczywiście musi wyrazić taką chęć) i dopiero wtedy pojawi się odpowiedź na zadane przez Pana pytanie. Każda inna forma odpowiedzi udzielona przez profesjonalistę byłaby sprzeczna z kodeksem etyki psychologa.

Przykro mi, że nie mogę wprost odpowiedzieć na Pana pytanie, jednak mam nadzieję, że trochę pomogłem.

Serdecznie pozdrawiam,

Piotr Kochowicz

Drogi Adamie,
"zdalne" diagnozowanie przez specjalistów kogokolwiek to zadanie ryzykowne, nikomu chyba niepotrzebne i wątpliwe etycznie. Powiem więc tylko tak, w ramach żartu: gdyby ta pani była miliarderką, ludzie mówiliby, że jest po prostu ekscentryczna ;)

Pozdrawiam,

Paweł Franczak

Dzień dobry Adamie. Niestety, ale na podstawie tylko tego opisu nie można i nie powinno stawiać się jakichkolwiek diagnoz. To, co opisujesz może występować w przypadku wielu zaburzeń dlatego warto być ostrożnym w formułowaniu jakichkolwiek diagnoz czy etykiet. Pytasz o to, co jej może być, a ja zadam Ci inne pytanie. Jak Ty czujesz się z tym, w jaki sposób Twoja dalsza znajoma się zachowuje? Co to w Tobie "uruchamia"? Czy to troska? Złość? Bezradność? Warto się temu przyjrzeć, bo na jej zachowanie nie masz większego wpływu, ale masz wpływ na to jak Ty będziesz wobec tego reagował. Serdeczności,

Justyna Bejmert

psycholog

Dzień dobry,

Odpowiadając na Pana wiadomość, chciałabym zaznaczyć, że diagnoza osobowości jest skomplikowanym i niejednokrotnie długotrwałym procesem. Na podstawie krótkiego opisu psycholog, czy psychiatra nie może stwierdzić żadnych zaburzeń, bądź ich sugerować, przede wszystkim jeśli dotyczy osoby trzeciej. Pewne zachowania, które obserwujemy u innych mogą wzbudzać w nas ciekawość, dyskomfort, czasem nawet trudne do zrozumienia emocje. Jakie emocje w Panu wzbudza koleżanka?
Być może nie radzi sobie ona z własnymi emocjami i stąd tego typu zachowania? Dla własnego zrozumienia i poszerzenia wiedzy warto oczywiście zapoznać się z opisami różnego typu osobowości korzystając z wartościowych źródeł, a także zaproponować na tyle, na ile to możliwe koleżance skorzystanie z profesjonalnej pomocy terapeutycznej, która może okazać się dla niej samej bardzo pomocna. 

Pozdrawiam, 

Katarzyna Hałdaś

Panie Adamie,

nie da się i nie powinno się diagnozować kogokolwiek „na odległość”, bez bezpośredniego kontaktu i rzetelnej oceny specjalisty. Etykiety typu „narcyz”, „psychopata” mogą brzmieć atrakcyjnie, ale w praktyce niewiele pomagają i często bardziej porządkują nasze emocje niż mówią prawdę o tej osobie. Dużo ważniejsze jest pytanie co ten kontakt robi Panu. Z opisu wygląda, że jest to relacja obciążająca. Niezależnie od tego, jakie ktoś ma zaburzenia (albo ich nie ma), ma Pan prawo się chronić, czyli ograniczać kontakt, nie wdawać się w dyskusje, nie tłumaczyć się, nie brać odpowiedzialności za zachowanie tej osoby. Warto skupić się na tym, jak zadbać o siebie w tej relacji - gdzie postawić granice i ile miejsca tej osobie w ogóle zostawić w swoim życiu.

Wszystkiego dobrego, Elza Grabińska, psycholog.

Dzień dobry Panie Adamie,

opis, który Pan przedstawił – mechanizmy obronne takie jak idealizacja, dewaluacja oraz brak zdolności do budowania wartościowych, głębokich relacji, opartych na wykorzystywaniu, dodatkowo budowanie poczucia własnej wartości na dziecięcych wartościach – wygląd, materializm. Dodatkowo awantury – czyli duża ilość złości i impulsywność – wszystko to wskazuje na cechy narcyzmu. Psychopatia również, jednak ona potrzebuje władzy, a wydaje się, że z Pana opisu osoba potrzebuje budowania poczucia własnej wartości w oparciu o prymitywne mechanizmy obronne - to główna cecha narcyzmu. Jednak psychopaci to również narcyzi.

Proszę jednak pamiętać, że zaburzenie osobowości zostaje zdiagnozowane na podstawie rozumienia wewnętrznych procesów myślowych, a jeśli nie ma do nich dostępu, to nie można być pewnym diagnozy. Mimo że system kwalifikacji zaburzeń (DSM, ICD) stawia diagnozy na podstawie zewnętrznych, obserwowalnych cech, to jednak zalecam być ostrożnym, ponieważ wewnętrzne przeżycia mogą być bardzo złożone.

Zaburzenie osobowości zawsze (może poza psychopatią) wskazuje na ogromne cierpienie będące pod tym właśnie zaburzeniem. Mimo że osoby narcystyczne są nieprzyjemne w obcowaniu, wykorzystują i nie widzą siebie jako przyczyny problemów, a ich moralność nie jest dojrzała, to jest to spowodowane brakiem możliwości zobaczenia obiektywnie swojego zachowania. Psychoterapeutom pomaga trzymanie ciągle w głowie tego, że takie osoby głęboko cierpią, mają ogrom wstydu i lęku. Informacyjnie napiszę, że stawianie diagnozy bez zgody osoby jest sprzeczne z zasadami pracy psychoterapeutycznej :)

Powodzenia!

Tomasz Pisula

Psycholog, psychoterapeuta 

Dzień dobry,
rozumiem ciekawość i bezradność, które mogą się pojawiać w kontakcie z kimś tak funkcjonującym. Warto jednak bardzo wyraźnie zaznaczyć, że na podstawie opisu z drugiej ręki nie da się i nie powinno się stawiać diagnoz. Określenia typu 'narcyz', psychopatia' są diagnozami klinicznymi, wymagającymi długiej, bezpośredniej oceny specjalisty, a używane potocznie często bardziej upraszczają niż wyjaśniają.

Z perspektywy osoby z otoczenia ważniejsze pytanie brzmi nie: jaką ma diagnozę, tylko:
jak ten kontakt na mnie wpływa i jakie granice chcę postawić. Jeśli relacja jest obciążająca, raniąca lub wciągająca w konflikty, ma Pan pełne prawo ją ograniczyć lub zdystansować się, niezależnie od przyczyn jej zachowania.

Czasem największą ulgę przynosi niezrozumienie 'dlaczego ona taka jest', ale przyjęcie, że nie mamy wpływu na zmianę drugiej osoby, mamy natomiast wpływ na to, ile miejsca zajmuje ona w naszym życiu.

Pozdrawiam i życzę wszystkiego dobrego
Weronika Jeka

Dzień dobry,

nie da się rzetelnie rozpoznać konkretnego zaburzenia i jako psycholog trzeba to jasno powiedzieć. Widać jednak utrwalony wzorzec cech: brak empatii, dewaluowanie innych, wykorzystywanie ludzi, silną potrzebę poczucia wyższości i konflikty z otoczeniem. To może przypominać cechy narcystyczne lub antyspołeczne, ale nie oznacza automatycznie „narcyza” ani „psychopatii”. Ważniejsze niż etykieta jest to, że to osoba trudna i potencjalnie krzywdząca w relacjach. Najzdrowszą postawą jest dystans, jasne granice i nieangażowanie się emocjonalnie ani finansowo. 

Pozdrawiam serdecznie,

Weronika Wardzińska