Choroba, żałoba i strata

Czekam na wyniki badań onkologicznych. Jak poradzić sobie z lękiem?

Krótka odpowiedź

Czekanie na wyniki badań onkologicznych to jeden z najtrudniejszych rodzajów niepewności, bo dotyczy zdrowia i przyszłości, a nie masz na nie wpływu. Lęk w tym czasie jest zrozumiały i często wraca przed każdą kontrolą, także po zakończonym leczeniu. Pomaga ograniczenie szukania informacji w internecie, struktura dnia, rozmowa z bliskimi i przygotowanie pytań do lekarza. Gdy lęk Cię przytłacza, możesz skorzystać z pomocy psychologa lub psychoonkologa.

Lekarz mówi: „Wynik histopatologii będzie za dwa, trzy tygodnie”. Wychodzisz z gabinetu i od tej chwili każdy dzień ma inny ciężar. Telefon z nieznanego numeru podnosi tętno. W nocy przeglądasz fora, czytasz o rokowaniach, a rano nie pamiętasz, co mówiła koleżanka przy kawie. Albo jesteś kilka lat po leczeniu, a tydzień przed tomografią kontrolną znowu nie śpisz, jakby wszystko zaczynało się od nowa.

Ten tekst nie zastąpi rozmowy z lekarzem i nie powie, jaki będzie wynik. Może za to pomóc zrozumieć, co dzieje się z Tobą w czasie czekania, i podsunąć sposoby, żeby przetrwać te dni z odrobinę mniejszym ciężarem.

Dlaczego czekanie bywa trudniejsze niż sama diagnoza

Niepewność, na którą nie masz wpływu

  • Wynik już istnieje gdzieś w laboratorium, a Ty nie możesz go poznać ani zmienić. Taka bezradność jest dla głowy szczególnie trudna. Niektórzy mówią, że nawet zła wiadomość przynosi więcej spokoju niż zawieszenie, bo wtedy wiadomo, co dalej.
  • Umysł próbuje zapanować nad niepewnością, przewidując wszystkie scenariusze. Przegląda je w kółko, a każdy kolejny obrót tej karuzeli tylko wzmacnia napięcie.

Słowo, które niesie dużo strachu

  • Słowo „nowotwór” uruchamia skojarzenia z historiami bliskich, z obrazami ze szpitala, z cudzymi stratami. Twoja sytuacja może wyglądać zupełnie inaczej, ale lęk sięga po te obrazy, bo są wyraziste.
  • Internet podsuwa mieszankę rzetelnych informacji, przestarzałych danych i dramatycznych relacji. Bez znajomości Twojego przypadku trudno z tego wyciągnąć cokolwiek, co naprawdę pomoże.

Kontrole po leczeniu otwierają stare rany

  • Po zakończeniu leczenia życie wraca do rytmu, ale co kilka miesięcy przychodzi termin badań. Szpitalny korytarz, zapach środków dezynfekujących, ta sama rejestracja przypominają najtrudniejszy okres i ciało reaguje tak, jakby znów był tuż obok.
  • Wiele osób czuje też, że nie wypada się bać, skoro „przecież się udało”. Otoczenie mówi „będzie dobrze”, a Ty zostajesz z lękiem, o którym trudno komukolwiek powiedzieć.

Nie wiesz, jak wybrać psychologa?

Skorzystaj z naszego formularza, który zaproponuje Ci specjalistów na miarę Twoich potrzeb i możliwości.

Czy coś z tego znasz

  • Kiedy dzwoni nieznany numer, serce podchodzi mi do gardła.
  • Wszyscy mówią, żebym myślała pozytywnie, a ja nie potrafię.
  • Trzy lata po chemii, a przed każdą kontrolą wracam do tamtego dnia.
  • Nie mówię rodzinie, jak bardzo się boję, żeby ich nie martwić.

Dni czekania

  • Odświeżasz kilka razy dziennie internetowe konto pacjenta albo portal laboratorium, chociaż wiesz, że wynik ma być dopiero w przyszłym tygodniu.
  • Nie możesz skupić się w pracy, czytasz ten sam akapit trzeci raz, a w przerwie szukasz w internecie znaczenia każdego słowa z opisu badania.

Rozmowy z bliskimi

  • Partner powtarza, że na pewno wszystko jest dobrze, a Ty czujesz złość, bo przecież tego nie wie, i samotność, bo nie ma miejsca na Twój strach.
  • Dzwonisz do mamy i rozmawiasz o pogodzie, bo boisz się, że jeśli powiesz o badaniach, zacznie płakać i to Ty będziesz musiał_a ją pocieszać.

Przed wizytą kontrolną

  • Tydzień przed tomografią każdy ból pleców czy zmęczenie po pracy odczytujesz jako znak, że choroba wróciła.
  • Odkładasz zapisanie się na kontrolę, bo samo dzwonienie do rejestracji wywołuje taki lęk, że wolisz o tym nie myśleć.

Jak przejść przez czas oczekiwania

  1. 1

    Ogranicz szukanie w internecie

    Ustal sobie zasadę: nie czytasz forów ani statystyk przeżyć, dopóki nie poznasz wyniku i nie porozmawiasz z lekarzem. Dane w internecie dotyczą tysięcy różnych osób, a nie Ciebie. Jeśli masz konkretne pytanie, zapisz je na kartce dla lekarza. Szukanie odpowiedzi w nocy zwykle kończy się większym lękiem, a nie ulgą.

  2. 2

    Przygotuj listę pytań na wizytę

    Zapisz wszystko, co chcesz wiedzieć: co oznacza wynik, jakie są dalsze kroki, kiedy kolejne badanie, do kogo dzwonić w razie wątpliwości. Na wizytę zabierz kogoś bliskiego, kto będzie notować. W stresie łatwo zapomnieć połowę tego, co mówi lekarz, a lista daje poczucie, że panujesz choć nad częścią sytuacji.

  3. 3

    Ułóż dzień, który nie kręci się wokół czekania

    Nie da się przestać myśleć o wynikach na zawołanie, ale można dać głowie inne zajęcia. Zaplanuj każdy dzień: praca, spacer, spotkanie z przyjacielem, film wieczorem. Proste czynności, jak gotowanie czy porządki w szafie, angażują ręce i uwagę. Struktura dnia nie usuwa lęku, ale nie pozwala mu wypełnić wszystkich godzin.

  4. 4

    Wyznacz czas na martwienie się

    Zamiast walczyć z myślami cały dzień, daj im konkretne miejsce: na przykład dwadzieścia minut o 18:00. Wtedy możesz zapisać wszystkie obawy, popłakać, porozmawiać z kimś bliskim. Gdy lęk wraca w innej porze, powiedz sobie: „Zajmę się tym wieczorem”. Ta metoda wymaga ćwiczenia, ale u części osób zmniejsza natłok myśli.

  5. 5

    Powiedz bliskim, czego potrzebujesz

    Bliscy często mówią „będzie dobrze”, bo nie wiedzą, co innego powiedzieć. Możesz im pomóc: „Nie potrzebuję teraz zapewnień. Wystarczy, że posłuchasz, kiedy powiem, że się boję”. Albo: „Pojedziesz ze mną odebrać wynik?”. Jasna prośba ułatwia wsparcie obu stronom i zmniejsza poczucie, że ze strachem zostajesz sam_a.

  6. 6

    Zadbaj o ciało w czasie napięcia

    Lęk odbiera sen i apetyt, a zmęczenie zwiększa lęk. Staraj się jeść regularnie, nawet małe porcje, wychodzić na krótki spacer, kłaść się o stałej porze. Pomagają ćwiczenia oddechowe, na przykład spokojny wydech dłuższy niż wdech przez kilka minut przed snem. Jeśli nie możesz spać przez wiele nocy, powiedz o tym lekarzowi.

  7. 7

    Skorzystaj ze wsparcia psychologa lub psychoonkologa

    Nie musisz czekać, aż lęk stanie się nie do zniesienia. Psycholog, psychoterapeuta albo psychoonkolog może pomóc przejść przez czas czekania, oswoić strach przed kontrolami i przygotować się na różne wyniki. Zapytaj w poradni onkologicznej, czy mają takie wsparcie. Gdy pojawiają się myśli, że nie dasz rady dalej żyć, zadzwoń pod 116 123 lub 800 70 2222, a w nagłym zagrożeniu pod 112.

Twoja sytuacja wygląda trochę inaczej?
Asystent AI - anonimowo, bez logowania
Opisz, co się u Ciebie dzieje. Asystent AI odpowie od razu, pomoże uporządkować myśli i podpowie, kiedy warto porozmawiać ze specjalistą.

Możesz zacząć na przykład tak

Asystent AI nie zastępuje psychologa ani pomocy w nagłych wypadkach.

Strach w czasie czekania nie jest słabością

Lęk przed wynikami badań onkologicznych nie świadczy o tym, że źle myślisz albo za mało się starasz. To naturalna reakcja na sytuację, w której stawką jest zdrowie. Możesz go odczuwać i jednocześnie robić to, co trzeba: chodzić na badania, rozmawiać z lekarzem, żyć swoim dniem.

Dla osób po leczeniu kontrole mogą latami budzić podobny niepokój. Nie znaczy to, że coś jest z nimi nie tak. Przeżyły coś bardzo trudnego, a pamięć o tym wraca na szpitalnym korytarzu. Z czasem, z dobrym wsparciem, ten lęk często zajmuje mniej miejsca, nawet jeśli całkiem nie znika.

Jeśli lęk odbiera Ci sen, apetyt, radość z kontaktów z ludźmi albo pojawiają się myśli o bezsensie życia, porozmawiaj z psychologiem lub psychoonkologiem. Pomoc psychologiczna jest częścią opieki onkologicznej, a nie dodatkiem dla tych, którzy „nie dają rady”.

Najczęstsze pytania

Jak długo czeka się na wyniki badań onkologicznych?

To zależy od rodzaju badania i placówki. Wyniki badań obrazowych bywają gotowe w kilka dni, a badanie histopatologiczne po biopsji często trwa dłużej, czasem kilka tygodni. Najlepiej zapytać o przewidywany termin bezpośrednio przy badaniu i dowiedzieć się, czy wynik przyjdzie do lekarza, do Ciebie, czy do internetowego konta pacjenta. Jeśli termin się przedłuża, możesz zadzwonić do placówki i zapytać, na jakim etapie jest opis.

Czy to normalne, że boję się kontroli kilka lat po leczeniu?

Tak, lęk przed badaniami kontrolnymi jest bardzo częsty u osób po leczeniu nowotworu i może utrzymywać się przez lata. Ciało i pamięć łączą szpital z najtrudniejszym okresem życia, więc kolejna wizyta uruchamia dawne emocje. Zwykle pomaga przygotowanie się, wsparcie bliskich i plan na dzień badania. Jeśli lęk sprawia, że odkładasz kontrole albo przez wiele tygodni przed nimi nie funkcjonujesz, warto porozmawiać z psychologiem lub psychoonkologiem.

Jak wspierać bliską osobę, która czeka na wyniki?

Zamiast powtarzać „na pewno będzie dobrze”, zapytaj, czego potrzebuje. Niektórzy chcą rozmawiać o strachu, inni wolą o wszystkim innym, byle nie o badaniach. Zaproponuj konkretną pomoc: zawiezienie na wizytę, zrobienie zakupów, wspólny spacer. Bądź obok, słuchaj bez pośpiechu, nie oceniaj jej reakcji. Nie musisz mieć odpowiedzi na każde pytanie. Często największym wsparciem jest po prostu obecność.

Kim jest psychoonkolog i kiedy się do niego zgłosić?

Psychoonkolog to psycholog, który specjalizuje się we wspieraniu osób chorych na nowotwory i ich bliskich. Pomaga radzić sobie z lękiem przed diagnozą, leczeniem, kontrolami i nawrotem, a także z emocjami w rodzinie. Możesz się do niego zgłosić na każdym etapie, także w czasie czekania na wyniki, zanim zapadnie diagnoza. Zapytaj o taką pomoc w ośrodku, w którym się leczysz, albo skorzystaj z konsultacji u psychologa prywatnie.

Aplikacja TwójPsycholog

Więcej odpowiedzi znajdziesz w aplikacji

Tu opisujemy pytania, które wracają najczęściej. W aplikacji jest ich więcej, a do tego asystent AI, testy, kursy i ćwiczenia na trudniejsze dni.

Pobierz aplikację za darmo
pobrań
100 tys.+
App Store
4,8
Google Play
4,8
na podstawie kilkuset opinii

Inne pytania, które mogą Cię dotyczyć

Więcej pytań: Choroba, żałoba i strata

Jesteś w kryzysie, a sytuacja zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu?

Zadzwoń pod jeden z poniższych numerów. Połączenia są bezpłatne.

Gdzie jeszcze szukać pomocy