Rano wlew w szpitalu, po południu spotkanie z klientem, na którym uśmiechasz się i mówisz o terminach. W kalendarzu firmowym widnieje „sprawy prywatne”, a w torbie leży peruka albo zapas tabletek przeciwwymiotnych. Nikt nie wie, co przechodzisz, i może tak właśnie ma być. Tylko że między tym, co pokazujesz, a tym, co czujesz, robi się coraz większa przepaść.
Ten tekst nie przekonuje Cię do ujawniania choroby. Pomaga przyjrzeć się, dlaczego milczysz, ile Cię to kosztuje i jak zadbać o siebie, niezależnie od tego, co zdecydujesz.
Dlaczego tak wiele osób milczy o chorobie w pracy
Ochrona tego, co jeszcze normalne
- Praca bywa jedynym miejscem, gdzie nie jest się pacjentem. Rozmowy o projekcie, a nie o wynikach, dają poczucie, że choroba nie zabrała wszystkiego.
- Wiele osób boi się spojrzeń pełnych współczucia albo pytań w kuchni przy kawie. Woli zmęczenie udawaniem niż bycie „tą chorą z trzeciego piętra”.
Obawa o pozycję zawodową
- Pojawia się lęk, że szef przestanie powierzać ważne zadania, ominie Cię awans, a przy redukcjach nazwisko trafi na listę. Te obawy są zrozumiałe, szczególnie na umowie zlecenie czy w małej firmie.
- Przy kontaktach z klientami dochodzi strach, że informacja o chorobie podważy zaufanie do Ciebie jako profesjonalisty.
Własne tempo oswajania diagnozy
- Powiedzieć komuś to w pewnym sensie uznać chorobę za prawdziwą. Czasem trzeba najpierw samemu się z nią zmierzyć, zanim zrobi się to na głos.
- Bywa też tak, że chcesz oszczędzić innym trudnych emocji. Chronisz zespół przed niepokojem, płacąc za to własnym zmęczeniem.
Nie wiesz, jak wybrać psychologa?
Chwile, w których może być szczególnie ciężko
- Na spotkaniu mówię o planach na przyszły kwartał i nie wiem, czy w nim będę w pracy.
- Ktoś w biurze żartuje, że chyba zabalowałem_am w weekend, a ja wczoraj miałem_am chemię.
- Najtrudniejsze jest to, że nikt tutaj nie wie, kim teraz jestem.
Logistyka ukrywania
- Układasz kalendarz tak, żeby wizyty w szpitalu wypadały rano, i tłumaczysz nieobecności „sprawami w urzędzie” albo dentystą.
- Na wideorozmowach wyłączasz kamerę, bo po leczeniu brakuje sił na makijaż i ukrywanie skutków ubocznych.
Rozmowy, które bolą
- W biurze ktoś narzeka na katar i mówi, że „ledwo żyje”. Słuchasz w milczeniu i wracasz do swoich zadań.
- Klient pyta o plany urlopowe, a Ty wymyślasz odpowiedź, bo prawda brzmiałaby zbyt ciężko na rozmowę handlową.
Zmęczenie, którego nie widać
- Po pracy siadasz w samochodzie i przez kwadrans nie masz siły jechać. Udawanie przez osiem godzin wyczerpuje bardziej niż samo leczenie.
- Zauważasz, że w domu jesteś coraz bardziej drażliwy_a, bo cała energia na uprzejmość zostaje w biurze.
Jak zadbać o siebie, zachowując kontrolę nad informacją
- 1
Nazwij, czego się obawiasz
Zapisz konkretnie, co stałoby się w najgorszym wypadku, gdyby ktoś w pracy się dowiedział. Czy to utrata projektu, litość, plotki? Często sam zapis zmniejsza lęk albo pokazuje, że boisz się jednej osoby, a nie całego zespołu. Łatwiej wtedy podjąć świadomą decyzję.
- 2
Poznaj swoje prawa
Nie masz obowiązku informować pracodawcy o rozpoznaniu, a na zwolnieniu lekarskim nie widnieje nazwa choroby. Warto sprawdzić, jaką masz umowę i jak wygląda ochrona w czasie choroby. Jeśli masz wątpliwości, zapytaj w szpitalnym punkcie wsparcia, prawnika albo przedstawicieli organizacji pacjentów onkologicznych.
- 3
Rozważ jedną zaufaną osobę w pracy
Nie musisz wybierać między pełnym milczeniem a ogłoszeniem tego wszystkim. Czasem pomaga jeden współpracownik albo bezpośredni przełożony, który wie i może osłonić nieobecność. Możesz powiedzieć: „Leczę się i chcę, żeby to zostało między nami. Mówię ci, bo czasem będę potrzebować elastyczności”.
- 4
Przygotuj krótką wersję na trudne pytania
Miej w zanadrzu jedno lub dwa zdania, które ucinają temat bez kłamstwa, na przykład: „Mam teraz trochę spraw zdrowotnych, nic, o czym chcę rozmawiać w pracy”. Gotowa formuła oszczędza energię i zmniejsza stres, gdy ktoś zapyta przy wszystkich.
- 5
Zostaw sobie miejsce bez maski
Jeśli w pracy grasz rolę, poza nią potrzebujesz przestrzeni, gdzie możesz być zmęczony_a, przestraszony_a i zły_a. To może być partner, przyjaciółka, grupa wsparcia przy szpitalu albo forum pacjentów. Ważne, żeby choć jedna osoba znała całą Twoją sytuację.
- 6
Rozmawiaj z lekarzem o pracy
Powiedz onkologowi lub lekarzowi prowadzącemu, jak wygląda Twój dzień pracy. Może pomóc zaplanować terminy leczenia, ocenić, kiedy lepiej wziąć zwolnienie, i podpowiedzieć, jak radzić sobie ze zmęczeniem czy skutkami ubocznymi. To część leczenia, a nie fanaberia.
- 7
Skorzystaj ze wsparcia psychoonkologa
Psychoonkolog albo psycholog pracujący z osobami chorymi pomaga unieść ciężar życia na dwóch frontach, przemyśleć decyzje o ujawnieniu choroby i poradzić sobie z lękiem. Wiele szpitali onkologicznych ma takich specjalistów na miejscu. Możesz też umówić się do psychoterapeuty online, w porze, która pasuje do Twojego leczenia.
Możesz zacząć na przykład tak
Milczenie jest Twoim wyborem, samotność nie musi nim być
Nie ma lepszej i gorszej decyzji w sprawie mówienia o chorobie w pracy. Są decyzje, które w danym momencie Cię chronią, i takie, które przestały służyć. Masz prawo zmienić zdanie w każdej chwili, w obie strony.
Warto natomiast uważać, żeby ukrywanie choroby w pracy nie zamieniło się w ukrywanie jej przed wszystkimi. Ciało i psychika potrzebują teraz więcej troski niż zwykle, a troska wymaga, żeby ktoś wiedział, przez co przechodzisz.
Jeśli czujesz, że dźwigasz za dużo, porozmawiaj z psychoonkologiem lub psychoterapeutą. Gdy przychodzą chwile, w których trudno wytrzymać, możesz zadzwonić pod numer 116 123 albo do Centrum Wsparcia pod numer 800 70 2222, które działa całą dobę.
Najczęstsze pytania
Czy muszę powiedzieć pracodawcy, że mam raka?
Nie. Informacja o stanie zdrowia jest Twoją prywatną sprawą, a na zwolnieniu lekarskim pracodawca nie widzi rozpoznania. Czasem jednak warto przekazać część informacji, na przykład gdy potrzebujesz elastycznych godzin, pracy zdalnej albo zmiany zakresu obowiązków. Możesz wtedy mówić ogólnie o leczeniu, bez szczegółów. O swoich prawach przy konkretnej umowie najlepiej porozmawiać z prawnikiem.
Czy praca w trakcie leczenia onkologicznego to dobry pomysł?
Dla wielu osób praca daje poczucie normalności, rytm dnia i kontakt z ludźmi, który pomaga przetrwać leczenie. Dla innych staje się ciężarem odbierającym siły potrzebne do zdrowienia. Decyzję warto podejmować razem z onkologiem, biorąc pod uwagę rodzaj terapii, skutki uboczne i charakter pracy. Możesz też zmieniać decyzję w trakcie leczenia.
Jak powiedzieć w pracy o chorobie, gdy już się zdecyduję?
Zacznij od jednej osoby, zwykle przełożonego lub zaufanego współpracownika, i ustal, kto jeszcze ma się dowiedzieć oraz od kogo. Przygotuj, co chcesz powiedzieć, czego potrzebujesz i o czym nie chcesz rozmawiać. Na przykład: „Leczę się onkologicznie. Chcę dalej pracować, ale potrzebuję elastyczności w dni leczenia. Nie chcę rozmawiać o szczegółach”.
Kim jest psychoonkolog i jak może mi pomóc?
Psychoonkolog to psycholog lub psychoterapeuta, który specjalizuje się we wspieraniu osób chorych na nowotwory i ich bliskich. Pomaga radzić sobie z lękiem, zmęczeniem, zmianą obrazu siebie i trudnymi decyzjami, takimi jak mówienie o chorobie w pracy. Często pracuje w szpitalach onkologicznych, ale można też umówić się na konsultację prywatnie lub online.
