Choroba, żałoba i strata

Nowotwór w pełni życia. Jak sobie radzić, gdy słowa otuchy nie pomagają?

Krótka odpowiedź

Kiedy nowotwór pojawia się w wieku, w którym rówieśnicy budują karierę i rodzinę, łatwo poczuć, że życie zatrzymało się w pół zdania, a nikt wokół tego nie rozumie. Słowa w rodzaju „dasz radę” czy „myśl pozytywnie” często ranią, bo zamykają rozmowę o strachu. Pomaga mówienie bliskim wprost, jakiego wsparcia potrzebujesz, kontakt z osobami w podobnej sytuacji i rozmowa z psychoonkologiem.

Masz trzydzieści sześć albo czterdzieści dwa lata. W kalendarzu był awans, remont mieszkania, wyjazd z dziećmi, może plan na drugie dziecko. A potem przyszedł wynik biopsji i wszystko stanęło. Znajomi piszą: „Jesteś silna, pokonasz to”, kolega z pracy opowiada o cioci, która „też miała i żyje”, mama powtarza, żeby nie myśleć o złych rzeczach. Wszyscy chcą dobrze, a Ty po każdej takiej rozmowie czujesz się jeszcze bardziej sam_a.

Ten tekst nie da Ci recepty na to, jak nadać sens chorobie. Pomoże zrozumieć, dlaczego otucha od innych tak często nie działa, skąd bierze się samotność mimo ludzi wokół i jak powiedzieć bliskim, czego naprawdę potrzebujesz.

Dlaczego choroba w tym wieku tak bardzo izoluje

Przerwany scenariusz

  • W wieku, w którym zwykle buduje się karierę i dom, choroba każe nagle zatrzymać się i myśleć o tym, o czym rówieśnicy jeszcze nie myślą. Poczucie, że życie poszło w inną stronę niż u wszystkich wokół, samo w sobie bywa bardzo samotne.
  • Trudno też odnaleźć się w roli pacjenta. Na oddziale onkologicznym często jesteś najmłodszą osobą w poczekalni, a wśród znajomych jedyną, która zna wyniki morfologii na pamięć.

Otucha, która zamyka rozmowę

  • Zdania w rodzaju „będzie dobrze” czy „musisz myśleć pozytywnie” często wynikają z lęku samych mówiących. Chronią ich przed trudnymi emocjami, ale Tobie odbierają przestrzeń na strach, złość i smutek.
  • Gdy słyszysz, że masz być silny_a, możesz poczuć, że każdy gorszy dzień to porażka. Zamiast wsparcia pojawia się presja, żeby chorować „dobrze” i nie martwić innych.

Rozjazd światów

  • Znajomi dalej rozmawiają o pracy, urlopach i przedszkolu. Ty myślisz o kolejnym cyklu leczenia. Niekiedy wolisz milczeć, żeby nie psuć atmosfery, a później żałujesz, że nikt nie zapytał, jak naprawdę się czujesz.
  • Bliscy często nie wiedzą, co powiedzieć, więc mówią za dużo albo nic. Jedni zasypują Cię radami o diecie i suplementach, inni przestają dzwonić, bo boją się, że powiedzą coś niewłaściwego.

Nie wiesz, jak wybrać psychologa?

Skorzystaj z naszego formularza, który zaproponuje Ci specjalistów na miarę Twoich potrzeb i możliwości.

Momenty, w których najbardziej to czujesz

  • Kiedy ktoś mówi, że jestem dzielna, mam ochotę krzyczeć, że wcale nie chcę być dzielna.
  • Wszyscy mnie wspierają, a ja nigdy nie czułem się tak samotny.
  • Nie chcę słuchać o cudownych wyzdrowieniach. Chcę, żeby ktoś po prostu ze mną posiedział.
  • Patrzę na zdjęcia znajomych z wakacji i czuję złość, za którą potem się wstydzę.

Rozmowy z bliskimi

  • Mówisz przyjaciółce, że boisz się kolejnego badania, a ona od razu odpowiada, że na pewno wszystko będzie w porządku. Rozmowa się kończy, zanim się zaczęła.
  • Rodzina dopytuje przy każdym telefonie o wyniki, ale nikt nie pyta, jak się czujesz z tym, że od miesięcy nie pracujesz.

Życie obok

  • Dostajesz zaproszenie na wesele znajomych. Cieszysz się ich szczęściem i jednocześnie nie wiesz, czy będziesz mieć siłę, żeby tam pojechać.
  • W mediach społecznościowych rówieśnicy chwalą się awansami i budową domu. Ty liczysz dni do końca chemioterapii i zastanawiasz się, gdzie podział się Twój plan.

W samotności

  • Wieczorem, gdy dom zasypia, wracają myśli o przyszłości, o dzieciach, o tym, co będzie. Nie mówisz o nich nikomu, bo nie chcesz nikogo martwić.
  • Zauważasz, że coraz częściej odmawiasz spotkań, bo wolisz samotność od udawania, że wszystko jest w porządku.

Jak przerwać samotność w chorobie

  1. 1

    Uznaj, że możesz czuć wszystko

    Strach, złość na niesprawiedliwość, zazdrość wobec zdrowych rówieśników, smutek po utraconych planach. To nie są złe ani niewdzięczne emocje, tylko zrozumiała reakcja na coś, co wywróciło Twoje życie. Nie musisz codziennie walczyć ani się uśmiechać. Gorszy dzień nie jest Twoją winą i nie znaczy, że „źle walczysz”.

  2. 2

    Powiedz bliskim, jakiego wsparcia potrzebujesz

    Ludzie często pocieszają, bo nie wiedzą, co innego mogą zrobić. Spróbuj podpowiedzieć: „Nie potrzebuję, żebyś mnie przekonywała, że będzie dobrze. Potrzebuję, żebyś posłuchała, jak się boję”. Albo konkretniej: „Najbardziej pomożesz, jeśli w czwartek zawieziesz mnie na wlew”. Jasna prośba zdejmuje z innych zgadywanie.

  3. 3

    Wybierz, z kim i o czym rozmawiasz

    Nie każdy musi być powiernikiem Twoich lęków. Z jedną osobą możesz rozmawiać o chorobie, z inną o filmach i zwykłych sprawach. To też jest wsparcie, bo pozwala pobyć kimś więcej niż pacjentem. Masz prawo ograniczyć kontakt z ludźmi, po których rozmowach czujesz się gorzej.

  4. 4

    Poszukaj osób w podobnej sytuacji

    Rozmowa z kimś, kto też zachorował w młodym wieku, bywa zupełnie inna niż rozmowy ze zdrowymi znajomymi. Nie trzeba tłumaczyć, co znaczy czekać na wynik tomografii. Zapytaj w swoim szpitalu o grupy wsparcia albo poszukaj sprawdzonych organizacji pacjentów, które prowadzą spotkania także online.

  5. 5

    Zachowaj kawałek swojego życia

    Choroba zabiera dużo, ale nie musi zabrać wszystkiego. Pomyśl, co z Twojego dawnego życia możesz zachować choćby w małej formie: krótki spacer z psem, ulubiona muzyka, wieczór z dzieckiem przy planszówce, kilka godzin pracy, jeśli lekarz się zgadza. Te drobne rzeczy przypominają, kim jesteś poza diagnozą.

  6. 6

    Rozmawiaj z zespołem leczącym

    Powiedz lekarzowi prowadzącemu i pielęgniarkom, jak się czujesz także psychicznie: o bezsenności, lęku, braku sił. Zmęczenie i obniżony nastrój bywają związane z samym leczeniem, a lekarz może zaproponować pomoc albo skierować Cię dalej. Pytaj też o to, czego nie rozumiesz w planie leczenia. Wiedza często zmniejsza niepokój.

  7. 7

    Umów się na rozmowę z psychoonkologiem

    Psychoonkolog lub psycholog pracujący z osobami chorymi pomaga mówić o tym, czego nie da się powiedzieć bliskim, i nauczyć się żyć z niepewnością. Wiele szpitali onkologicznych zatrudnia takich specjalistów. Możesz też umówić się na konsultację prywatnie albo online, w terminie dopasowanym do leczenia.

Twoja sytuacja wygląda trochę inaczej?
Asystent AI - anonimowo, bez logowania
Opisz, co się u Ciebie dzieje. Asystent AI odpowie od razu, pomoże uporządkować myśli i podpowie, kiedy warto porozmawiać ze specjalistą.

Możesz zacząć na przykład tak

Asystent AI nie zastępuje psychologa ani pomocy w nagłych wypadkach.

Nie musisz cały czas udawać siły

Choroba w wieku, który miał być czasem budowania, odbiera poczucie, że życie toczy się zgodnie z planem. Szukanie sensu w tym wydarzeniu może przyjść później albo wcale. Na razie wystarczy, że pozwolisz sobie przeżywać to, co przeżywasz, bez udawania.

Samotność w chorobie rzadko wynika z braku ludzi. Częściej z tego, że nikt nie słyszy, co naprawdę dzieje się w środku. Powiedzenie choćby jednej osobie, czego potrzebujesz, może zmienić więcej niż setki kolejnych życzeń powrotu do zdrowia.

Jeśli ciężar staje się zbyt duży, porozmawiaj z psychoonkologiem albo psychoterapeutą. W chwilach, gdy trudno wytrzymać, możesz zadzwonić pod numer 116 123 (telefon zaufania dla dorosłych) albo do Centrum Wsparcia pod numer 800 70 2222, które działa całą dobę.

Najczęstsze pytania

Co mówić osobie z nowotworem zamiast „będzie dobrze”?

Zamiast zapewnień lepiej sprawdzają się zdania, które otwierają rozmowę: „Jak się dziś czujesz?”, „Chcesz o tym pogadać, czy wolisz o czymś innym?”, „Jestem tu, niezależnie od tego, co usłyszysz od lekarzy”. Pomagają też konkretne propozycje, na przykład zakupy, podwiezienie na leczenie, opieka nad dzieckiem. Nie trzeba mieć dobrej odpowiedzi na lęk. Wystarczy go wysłuchać.

Czy to normalne, że zazdroszczę zdrowym znajomym?

Zazdrość wobec osób, które żyją bez choroby, pojawia się u wielu chorujących, szczególnie w młodszym wieku. To reakcja na utratę i niesprawiedliwość, a nie dowód, że jesteś złym człowiekiem. Pomaga ją nazwać i nie karać się za nią. Jeśli zazdrość i złość zaczynają odcinać Cię od wszystkich bliskich, warto porozmawiać o nich z psychoonkologiem.

Czy pozytywne myślenie wpływa na leczenie nowotworu?

Przekonanie, że trzeba myśleć pozytywnie, żeby wyzdrowieć, jest bardzo rozpowszechnione i potrafi obciążać chorych poczuciem winy za każdy gorszy dzień. Smutek i lęk to zwykła część choroby. Opieka nad samopoczuciem psychicznym ma znaczenie dla jakości życia w trakcie leczenia, ale nie oznacza przymusu bycia w dobrym nastroju. O przebiegu leczenia rozmawiaj z lekarzem prowadzącym.

Gdzie szukać wsparcia psychologicznego w trakcie leczenia onkologicznego?

Najpierw zapytaj w ośrodku, w którym się leczysz. Wiele szpitali onkologicznych ma psychologa lub psychoonkologa na miejscu. Możesz też szukać wsparcia w organizacjach pacjentów i grupach dla osób chorych w młodym wieku. Jeśli wolisz rozmowę w domu, psycholog online pozwala dopasować termin do leczenia i nie wymaga dodatkowych dojazdów, gdy brakuje sił.

Aplikacja TwójPsycholog

Więcej odpowiedzi znajdziesz w aplikacji

Tu opisujemy pytania, które wracają najczęściej. W aplikacji jest ich więcej, a do tego asystent AI, testy, kursy i ćwiczenia na trudniejsze dni.

Pobierz aplikację za darmo
pobrań
100 tys.+
App Store
4,8
Google Play
4,8
na podstawie kilkuset opinii

Inne pytania, które mogą Cię dotyczyć

Więcej pytań: Choroba, żałoba i strata

Jesteś w kryzysie, a sytuacja zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu?

Zadzwoń pod jeden z poniższych numerów. Połączenia są bezpłatne.

Gdzie jeszcze szukać pomocy