Strach przed oceną społeczną i uczucie pustki - jak sobie radzić jako osoba z autyzmem?

Dzień dobry,

z pana opisu zgłoszenia może wynikać, że doświadcza pan silnego napięcia w sytuacjach społecznych, szczególnie związanego z obawą przed oceną innych - być może wstyd, warto zidentyfikować uczucia, które się z tym wiążą. Pojawiające się uczucie pustki, smutek wyraźny dyskomfort podczas przebywania z ludźmi mogą wskazywać na duże przeciążenie emocjonalne i objawy lęku społecznego lub obniżonego nastroju. To może być przeciążenie emocjonalne, ale też długa lista spektrum, na której też te objawy się pojawiają.
Nie mam wiedzy ile ma pan lat, więc być może pedagog, lecz z pewnością warto rozważyć konsultację z psychiatrą, który oceni pana samopoczucie i ewentualną potrzebę leczenia, a także spotkanie z psychologiem lub psychoterapeutą, aby spokojnie przyjrzeć się tym trudnościom i poszukać przyczyny tych stanów a następnie znaleźć zdrowe sposoby radzenia sobie z nimi. Są specjaliści, którzy przyjmują pacjentów on-line i to pomaga, jednak zdecydowanie zachęcam do wizyt stacjonarnych.

Wszystkiego dobrego,
Adam Bogdański CPiP

Szanowny Panie,

To, co Pan opisuje - lęk przed oceną, poczucie pustki, szybkie wyczerpanie w grupie i "ucieczka" w telefon - to bardzo czytelne sygnały, że Pana system nerwowy jest skrajnie przeciążony. Jako osoba w spektrum autyzmu przetwarza Pan bodźce i sygnały społeczne znacznie intensywniej, co często prowadzi do tzw. wypalenia autystycznego lub stanów depresyjnych. To, co nazywa Pan "użalaniem się nad sobą", w rzeczywistości jest sygnałem cierpienia i braku sił, a nie braku charakteru.

W tej sytuacji warto podjąć następujące kroki:

Psycholog / Psychoterapeuta (najlepiej specjalizujący się w spektrum): To kluczowy krok. Psycholog pomoże nazwać i zdiagnozować źródło obecnego pogorszenia stanu (np. czy to lęk społeczny, czy depresja). Z kolei psychoterapia pozwoli Panu zrozumieć mechanizmy swoich reakcji i wypracować techniki radzenia sobie z przebodźcowaniem oraz poczuciem "palnięcia czegoś głupiego".

Psychiatra: Warto się do niego udać, jeśli stan pustki, smutku i braku ochoty na cokolwiek trwa dłużej niż dwa tygodnie. Lekarz oceni, czy nie rozwija się depresja i czy wsparcie farmakologiczne nie pomogłoby Panu wyciszyć paraliżującego lęku przed ludźmi.

Pedagog: Może być dobrym wsparciem doraźnym w miejscu nauki, ale zazwyczaj nie zastąpi specjalistycznej pracy z terapeutą.

Proszę nie czekać, aż ten stan sam minie, bo poczucie "niedobrze mi" w grupie to jasny komunikat organizmu, że potrzebuje Pan nowych strategii radzenia sobie ze światem. Pierwszym krokiem do poprawy jest uznanie, że ma Pan prawo do profesjonalnego wsparcia i do życia bez ciągłego lęku przed oceną.

Pozdrawiam serdecznie i życzę dużo sił,

Anna Krokosz

Słyszę, jak dużo napięcia i samotności pojawia się w tych sytuacjach, i jak bardzo chcesz zrozumieć, co się z Tobą dzieje. To, że reagujesz silniej w kontaktach społecznych i czasem czujesz pustkę czy smutek, nie oznacza, że „coś z Tobą nie tak” — raczej pokazuje, jak bardzo potrzebujesz bezpiecznego miejsca, by o tym spokojnie opowiedzieć. Myślę, że rozmowa z psychologiem lub psychiatrą może być dla Ciebie ważnym krokiem ku większemu zrozumieniu siebie i znalezieniu sposobów, które pomogą Ci poczuć się trochę lżej.

Witaj, wiele osób w spektrum autyzmu przeżywa podobne rzeczy: strach przed oceną, zmęczenie ludźmi, poczucie pustki albo smutek. Twój mózg po prostu działa trochę inaczej i może szybciej się przeciążać w sytuacjach społecznych. To wcale nie znaczy nie znaczy, że jesteś słaby albo że „się nad sobą użalasz”.

To, że po dłuższym czasie z ludźmi robi Ci się źle, jest bardzo typowe w spektrum. Twój mózg może być bardziej wrażliwy na hałas i inne bodźce. Dlatego ważne jest robienie przerw od ludzi. To nie jest nic złego – to sposób na regulację.

Dobrym krokiem byłaby rozmowa z psychologiem albo psychoterapeutą, rozmowa może pomóc zrozumieć Twoje emocje i nauczyć sposobów radzenia sobie z lękiem społecznym. Trudno mi napisać coś więcej nie znając Twojego wieku i konkretnej sytuacji, czy byłeś diagnozowany itp? 

W przypadku jeśli zaburzenia nastroju są częste lub utrudniają codzienne funkcjonowanie wskazana jest też konsultacja psychiatryczna.

Bardzo pomocny dla osób w spektrum jest też trening umiejętności społecznych (TUS). trenuje się tam różne sytuacje społeczne w bezpiecznym miejscu. Można też poznać osoby, które mają podobne trudności. Wiele osób zaczyna czuć się pewniej w grupie i mniej się stresować po odbyciu takie treningu. 

Pozdrawiam

MK

Dzień dobry 

To, co Pan opisuje, pokazuje ogromną wrażliwość i uważność na siebie. Umie Pan bardzo jasno nazwać rzeczy, których wielu ludzi w sobie nawet nie zauważa: ten moment „pustki”, przeciążenia wśród ludzi, wstyd, lęk przed oceną, a także to, że jako osoba w spektrum inaczej odbiera Pan świat. To naprawdę duża samoświadomość i dojrzałość, a nie „użalanie się nad sobą”.  

Bardzo poruszające jest to, że mimo trudnych emocji szuka Pan zrozumienia, a nie tylko zamyka się w sobie. W tym, co Pan pisze, widać człowieka, który chce kontaktu z innymi, chce dla siebie lepszego życia i ma w sobie na tyle odwagi, by nazwać swój lęk i smutek wprost. To, że rozważa Pan różne formy pomocy, pokazuje, jak poważnie traktuje Pan siebie i swoje doświadczenie. Niezależnie od tego, co inni pomyślą, Pana sposób przeżywania świata jest ważny i ma znaczenie. Już sam krok, że Pan o tym napisał, mówi o kimś, kto mimo trudności się nie poddaje, tylko szuka dla siebie czegoś lepszego.  

To, że w ogóle myśli Pan o tym, czy porozmawiać ze specjalistą, jest już kolejnym, bardzo dojrzałym krokiem w stronę zrozumienia tego, co się z Panem dzieje. Taka forma wsparcia nie przekreśla Pana siły, tylko z niej wyrasta – pokazuje, że traktuje Pan swoje emocje poważnie i daje sobie prawo, by ktoś pomógł Panu je uporządkować. Jeśli kiedyś zdecyduje się Pan na takie spotkanie, będzie to naturalna kontynuacja tego, co robi Pan już teraz: uważnego przyglądania się sobie, szukania słów i drogi do życia, w którym będzie Panu choć odrobinę lżej.

Z poważaniem Karolina Rzeszowska-Świgut psycholog psychotraumatolog 

Panie Kacprze, 

Często spotykam się z tym co Pan opisuje w praktyce psychologicznej. Uczucie niedopasowania do grupy jest bardzo częste w życiu osób z diagnozą ASD. Zachęcam do konsultacji psychologicznej, w której psycholog pomoże przyjrzeć się Pana emocjom, poczuciu bycia ocenianym i niedopasowanym. Psycholog pomoże znaleźć narzędzia, które może Pan wykorzystać w życiu aby było bardziej komfortowe. Warto również rozważyć konsultacje psychiatryczną. 
Wszystkiego dobrego,

Weronika Trojan 

Witam Pana,

Panie Kacprze, to co Pan opisuje brzmi jak duże przeciążenie w kontaktach z ludźmi. Warto pamiętać, że osoby w spektrum często inaczej odbierają bodźce i sytuacje społeczne, dlatego to, co dla innych jest „zwykłe”, dla Pana może być po prostu dużo bardziej intensywne.Jeśli te trudności i poczucie smutku często wracają, rozmowa z psychologiem lub psychiatrą może być dobrym krokiem, po to żeby dostać więcej zrozumienia i konkretnych sposobów radzenia sobie.

Może też warto zadać sobie kilka pytań:

 czy w Pana otoczeniu są osoby, przy których czuje się Pan choć trochę swobodniej?

czy daje Pan sobie prawo czasem wyjść z sytuacji społecznej, gdy jest jej po prostu za dużo? czego tak naprawdę najbardziej Pan potrzebuje w relacjach z ludźmi – spokoju, akceptacji, czasu?

Samo to, że potrafi Pan tak szczerze o tym napisać, jest już ważnym krokiem. 

Z pozdrowieniami,

Agnieszka Włoszycka

Dzień dobry

Warto skorzystać z pomocy, ponieważ z tego co Pan pisze te trudności mają negatywny wpływ na Pana życie i funkcjonowanie.

Lepiej nad nimi popracować i czerpać więcej radości z życia.

Pozdrawiam serdecznie

Cezary Szadkowski

Panie Kacprze

 Na podstawie tego, co Pan opisuje, warto jak najszybciej zgłosić się do psychologa (najlepiej znającego spektrum autyzmu) i równolegle rozważyć wizytę u psychiatry, a spotkanie z pedagogiem szkolnym proszę traktować raczej jako wsparcie dodatkowe, a nie główne.

Spotkanie z psychologiem dobry pierwszy krok, kiedy może spokojnie z Panem ą porozmawiać, pomóc nazwać, co jest lękiem społecznym, co wynika ze spektrum, a co może przypominać depresję (smutek, „pustka”, brak chęci, wycofywanie się).

Jeżeli lęk i smutek bardzo utrudniają funkcjonowanie (myśli rezygnacyjne, problemy ze snem, jedzeniem, trudno wyjść z domu), psychiatra może postawić diagnozę medyczną i zaproponować leki, gdyby były potrzebne.

Pedagog może wesprzeć w sprawach szkolnych, relacjach z klasą, organizacji wsparcia w szkole, ale nie zastąpi terapii ani diagnozy psychiatrycznej.

To, co Pan opisuje  jest realnym obciążeniem i nie wolno tego bagatelizować. Silny lęk przed oceną, chęć ucieczki z sytuacji społecznych, napięcie w grupie ludzi i potrzeba wyjścia  pasuje do fobii społecznej, która często wymaga profesjonalnej pomocy. Uczucie „pustki”, brak chęci do czegokolwiek, częsty smutek, przewijanie telefonu/komputera „bez celu” mogą być wczesnymi objawami depresji, która u osób w spektrum często bywa długo nierozpoznana.

U autystów takie trudności (przeciążenie bodźcami, „maskowanie się” w grupie, zmęczenie społeczne) są częste i nie są „użalaniem się nad sobą”, tylko realnym przeciążeniem układu nerwowego.

To, że czasem powie Pan coś, co inni odbierają jako „dziwne”, nie znaczy, że jest z Panem coś nie tak, ale raczej, że postrzeganie i komunikacja są inne niż neurotypowe, a grupa nie zawsze umie to przyjąć.​

Terapia poznawczo‑behawioralna (CBT), dostosowana do spektrum, uczy rozpoznawania automatycznych myśli typu „wszyscy się ze mnie śmieją”, ich sprawdzania w rzeczywistości i stopniowego oswajania sytuacji społecznych, zamiast unikania. Może obejmować trening umiejętności społecznych, pracę nad lękiem przed oceną, strategie radzenia sobie z przeciążeniem (przerwy sensoryczne, „plany awaryjne” na spotkania).

Przy depresji u osób w spektrum terapia często łączona jest z leczeniem farmakologicznym, jeśli objawy są nasilone i przewlekłe. Proszę zadbać o swój dobrostan i skontaktować się ze specjalistami.