Wpływ zachowań intymnych osoby z niepełnosprawnością na rodzinę i traumę

Dzień dobry,

Rozumiem Twój trud i możliwe zakłopotanie w kontekście przedstawionego tematu. Temat seksualności osób niepełnosprawnych nadal w odniesieniu do kontekstu społecznego pozostaje temat tabu. Nie oznacza to, że ta sfera nie istnieje. A wręcz przeciwnie, występuje  w mniejszej kontroli i w większym natężeniu. Jeżeli trudność ta dotyczy całego systemu rodzinnego, należy takiej osobie zapewnić jak największy komfort, bezpieczeństwo i intymność do realizowania tego typu potrzeb. Podobnie jeśli mamy do czynienia z rozwojową masturbacją dziecięcą - nie karzemy, nie piętnujemy ale pozwalamy na zaspokojenie potrzeby w bezpieczny dla każdego sposób. Warto zadbać w tym temacie o wszystkich domowników aby żadna z osób nie odczuwała trudnych emocji związanych z tym tematem. 

Pozdrawiam serdecznie

Natalia Krawiec-Jokiel 

Dzień dobry,

Dziękujemy za wiadomość

To o czym Pani pisze, jest bardzo trudnym i obciążającym doświadczeniem. Niezależnie od stopnia niepełnosprawności drugiej osoby, Pani uczucia tj.obrzydzenie, złość, napięcie – są ważne i mają prawo się pojawiać. Szczególnie jeśli miało to miejsce już w dzieciństwie, mogło to naruszać Pani poczucie bezpieczeństwa i granic.

Warto rozdzielić dwie kwestie: zachowanie osoby z niepełnosprawnością może wynikać z jej ograniczeń i nie mieć intencji krzywdzenia, ale jednocześnie jego wpływ na Panią może być realnie trudny a nawet traumatyzujący. Nawet jeśli ktoś „nie robi tego celowo”, nie oznacza, że Pani nie ma prawa czuć dyskomfortu i potrzebować ochrony swoich granic.

Ma Pani prawo: nie być świadkiem takich sytuacji, stawiać granice i prosić rodzinę o konkretne rozwiązania (np. zapewnienie prywatności, opieki, reagowanie), szukać wsparcia terapeutycznego dla siebie aby uzdrawiać nagromadzone emocje.

Jest Pani w tym ważna.

Z pozdrowieniami,

Agnieszka Włoszycka

Dzień dobry, 

Widzę, że to wywołuje w Tobie silne emocje. Twoje odczucia są ważne i mają prawo istnieć. Nie musisz ich tłumić ani czuć się z nimi źle. Warto dać sobie trochę czasu i spotkać się z specjalistą.

Życzę wszystkiego dobrego. 

Pozdrawiam 

Składanowska Daria

Dzień dobry,

To, o czym Pani pisze brzmi jak coś bardzo trudnego i obciążającego, zwłaszcza że dotyczy domu, dzieciństwa i tego, co nadal się dzieje. Słyszę, że jest w tym dużo obrzydzenia, złości, a nawet nienawiści i że dodatkowo boli że matka widzi to zupełnie inaczej – to może dawać poczucie osamotnienia i podważenia doświadczenia. To pytanie, pokazuje, jak uważnie Pani przygląda się temu, co się dzieje w rodzinie, jak poważnie traktuje Pani swoje granice i wpływ tych sytuacji - to ogromna uważność i dojrzałość. Ma Pani niezwykłą odwagę, żeby nazywać wprost obrzydzenie i nienawiść, zamiast udawać, że nic się nie dzieje – to pokazuje, że Pani wnętrze jest bardzo żywe, wrażliwe i nie godzi się Pani na coś, co jest nie w porządku. Bardzo mocno wybrzmiewa też troska o rodzinę i o to, jak te zachowania mogą na nią wpływać – w tym widać Kogoś, kto nie tylko cierpi, ale też myśli o innych i próbuje zrozumieć, co to wszystko dla Was znaczy.

Z poważaniem 

Karolina Rzeszowska-Świgut 

Psycholog, psychotraumatolog 

Taki zachowanie osoby głęboko niepełnosprawnej nie stanowi molestowania seksualnego ani celowego działania mającego na celu skrzywdzenie innych gdyż wynika ono zazwyczaj z naturalnych potrzeb fizjologicznych i braku zrozumienia norm społecznych. Jednak może ono powodować u rodzeństwa silny dyskomfort emocjonalny, poczucie obrzydzenia, traumę lub nienawiść, szczególnie jeśli trwa od dzieciństwa i nie jest odpowiednio zarządzane przez rodzinę. Rodzeństwo osób z głęboką niepełnosprawnością często doświadcza złożonych uczuć, takich jak zazdrość o uwagę rodziców, poczucie winy, izolacja czy długoterminowy stres, co może prowadzić do problemów psychicznych w dorosłości. Twoje odczucia obrzydzenia i nienawiści są zrozumiałe i powszechne w takich sytuacjach  nie jest Pani winna, że je odczuwa, gdyż to reakcja na powtarzające się naruszenie prywatności w domu.

  Osoby z niepełnosprawnością intelektualną mają te same potrzeby intymne co inni, ale ich ekspresja (np. pocieranie miejsc intymnych) bywa publiczna z powodu braku edukacji i granic. Jeśli odbywa się to w obecności rodziny i powoduje cierpienie (np. głośne dźwięki, widoczność), uznaje się je za problematyczne społecznie to nie jest to molestowanie, ale wymaga interwencji, by chronić wszystkich domowników.

Prosze porozmawiać z terapeutą rodzinnym lub psychologiem specjalizującym się w niepełnosprawnościach. To pomoże Pani przetworzyć traumę i wypracować granice (np. oddzielne pomieszczenia). Rodzina powinna szukać wsparcia w edukacji seksualnej dla osoby niepełnosprawnej, pomocy opiekuńczej lub placówek dziennych, by zmniejszyć obciążenie. Serdecznie współczuję i życzę ulgi.

Dzień dobry, 

To, co Pani opisuje, dotyka bardzo trudnej granicy między fizjologią wynikającą z niepełnosprawności a Pani prawem do intymności. Choć osoba z głęboką niepełnosprawnością zazwyczaj nie działa z intencją krzywdzenia czy molestowania (często jest to nieświadoma autostymulacja), to brak tej intencji nie niweluje Pani cierpienia. Pani odczucia tj. obrzydzenie, nienawiść do tej sytuacji i poczucie naruszenia granic, są w pełni uprawnione i naturalne.

Zmuszanie dziecka, a później dorosłej osoby, do bycia świadkiem zachowań o charakterze seksualnym w przestrzeni domowej, ma prawo być przeżywane jako doświadczenie traumatyczne. Fakt, że Pani mama bagatelizuje sprawę, prawdopodobnie wynika z jej własnych mechanizmów obronnych, jednak dzieje się to kosztem Pani zdrowia psychicznego. Pani potrzeba bezpiecznych granic została w tym układzie unieważniona, a lojalność wobec osoby chorej nie powinna oznaczać przymusu znoszenia bodźców, które budzą w Pani tak silny opór. Ma Pani prawo chronić siebie i swoją przestrzeń, nawet jeśli otoczenie próbuje wzbudzić w Pani poczucie winy.

Wszystkiego dobrego! 
Natalia Przybylska 

Dzień dobry. To, co opisujesz, może być bardzo trudnym doświadczeniem, szczególnie że miało miejsce przez wiele lat i zaczęło się jeszcze w Twoim dzieciństwie. Twoje emocje - obrzydzenie, złość, dyskomfort czy poczucie przekroczenia granic - są ważne i zasługują na zauważenie.

Warto rozdzielić dwie kwestie. Osoba z głęboką niepełnosprawnością może przejawiać zachowania związane z własnym ciałem i seksualnością bez intencji skrzywdzenia kogokolwiek. Sama autoerotyczna stymulacja nie musi oznaczać świadomego molestowania, szczególnie jeśli wynika z ograniczeń poznawczych i trudności w rozumieniu norm społecznych.

Jednocześnie brak intencji skrzywdzenia nie oznacza, że Twoje doświadczenie jest nieważne. Masz prawo do własnych granic i poczucia bezpieczeństwa. Dla dziecka wielokrotne bycie świadkiem zachowań seksualnych bliskiej osoby, których nie rozumiało i których nie chciało widzieć, może być bardzo obciążające emocjonalnie.

Z perspektywy seksuologicznej ważne jest, że seksualność osób z niepełnosprawnościami również istnieje i nie jest czymś złym czy wstydliwym. Wymaga jednak odpowiednich warunków -prywatności, poszanowania granic innych osób oraz wsparcia opiekunów w uczeniu społecznie akceptowanych zachowań.

Być może największym problemem nie jest sama seksualność tej osoby, ale to, że Ty jako dziecko nie miałaś wystarczającej ochrony i przestrzeni na swoje emocje. Dziecko nie powinno być pozostawione samo z sytuacją, która wywołuje w nim silny dyskomfort.

W rozmowie z mamą pomocne może być odejście od pytania „czy to było molestowanie?”, a skupienie się na Twoim doświadczeniu: „Wiem, że ona mogła nie robić tego celowo, ale dla mnie jako dziecka było to bardzo trudne i potrzebowałam, żeby ktoś zadbał o moje granice”.

Jeżeli czujesz, że ta sytuacja nadal wpływa na Ciebie - wywołuje silne emocje, napięcie, obrzydzenie lub trudności związane z seksualnością - warto porozmawiać z psychologiem lub seksuologiem, który pomoże Ci uporządkować to doświadczenie.

~ Jagoda Jek, psycholożka i seksuolożka