Pani Marianno
Dziękuje, że dzieli się Pani z nami historią, która jest dla Pani trudna i bolesna. To, co Pani opisuje, nie jest „niczym takim”. Jest to poważna sytuacja, która realnie rani Panią i wykracza poza zwykłą, bezpieczną dynamikę terapii, nawet jeśli element przeniesienia jest w tym obecny. Zakochiwanie się w terapeucie jest zjawiskiem znanym i częstym, zwłaszcza gdy ktoś pierwszy raz doświadcza tak dużej akceptacji, zrozumienia i struktury. U osób w spektrum autyzmu wąskie, intensywne zainteresowania i silne przywiązania do osób dających poczucie bezpieczeństwa są częstsze, co może wzmacniać tę dynamikę. Ale odpowiedzialność za bezpieczne przepracowanie tego spoczywa w ogromnej mierze na terapeutce i ostatecznie to ona ma stawiać granice, nie wzmacniać nadmiernego zaangażowania i dbać o konsekwencje dla małżeństwa i rodziny.
Intensywność, kiedy on spotyka ją dwa razy w tygodniu i dodatkowo słucha jej nagrań wieczorami, chociaż wcześniej nie lubił takich form i to wygląda bardziej jak „emocjonalne uzależnianie się” od konkretnej osoby niż neutralny trening uważności. Fantazje o przytulaniu, sny, marzenie o przyjaźni poza terapią to już nie jest tylko „lubienie terapeutki”, to silne zaangażowanie emocjonalne, które konkuruje z więzią małżeńską.
Polubienie jej postów jako pacjent narusza standardy etyczne zwracają uwagę, że relacje w social mediach mogą rozmywać granice terapeutyczne i zwiększać zamieszanie co do charakteru relacji. Jego agresja przy propozycji zmiany terapeuty (zwłaszcza na mężczyznę) pokazuje, że to nie jest dla niego „po prostu terapia”, tylko bardzo ważny emocjonalnie obiekt, którego broni jak czegoś bliskiego i „swojego”. Pani poczucie zagrożenia i zazdrości jest absolutnie zrozumiałe kiedy Pani widzi, jak on emocjonalnie inwestuje w inną kobietę, widuje ją częściej niż większość przyjaciół, fantazjuje o bliskości fizycznej i jednocześnie bagatelizuje Pani cierpienie. Profesjonalne standardy mówią, że jeśli pojawia się zakochanie (przeniesienie) należy nawet zmienić terapeutę. Terapeutka MA OBOWIĄZEK to nazywać, badać, jasno ustalać granice (np. co z mediami społecznościowymi, nagraniami, częstotliwością kontaktu).Powinna uwzględnić wpływ tej relacji na inne ważne więzi pacjenta, w tym małżeństwo i rodzicielstwo. Jeśli widzi, że relacja z nią staje się dla pacjenta ważniejsza niż cele terapii, powinna rozważyć konsultację z superwizorem, zmianę ustawień terapii, a czasem nawet przekazanie pacjenta innemu terapeucie. Fakt, że on może tak silnie się angażować i nadal słyszy od niej (pośrednio przez jego komunikaty), że „to wszystko jest bezpieczne”, realnie może budzić w Pani nieufność.
Proponuję myśleć dwutorowo: ochrona siebie i dzieci oraz jasno określone warunki dalszego małżeństwa.
Nazwanie granicy wprost, ale na spokojnie, nie w trakcie kłótni. Można powiedzieć coś w stylu własnymi słowami „Widzę, że ta terapeutka jest dla Ciebie bardzo ważna. Jednocześnie jej osoba i Twoje uczucia do niej powodują, że ja czuję się jak osoba trzecia w naszym małżeństwie. Dla mnie to jest przekroczenie granicy.” „Nie kwestionuję, że potrzebujesz terapii, ale sposób, w jaki to teraz wygląda (fantazje, sny, podwójny kontakt, social media), jest dla mnie nie do udźwignięcia. Nie mogę latami funkcjonować w takim trójkącie.”
Proponuję zaproponować, że jeśli małżeństwo ma trwać, potrzebuje Pani włączenia neutralnej osoby trzeciej, czyli wspólnej terapii par z innym terapeutą, najlepiej takim, który zna temat autyzmu u dorosłych, przeniesienia i granic.
Tam mogłaby Pani bezpiecznie opowiedzieć o tym, co przeżywa, a on usłyszałby, że to nie jest „wymyślony problem żony”, tylko realna dynamika relacyjna. Zamiast dyskusji, czy „to jest normalne w terapii” (bo on będzie się zasłaniał teorią), proszę skupić się się na komunikacie: „Dla mnie to jest nieakceptowalne i przekracza moje granice jako żony.” Można dodać: „Jeśli chcesz kontynuować terapię u tej terapeutki, to dla mnie oznacza, że w praktyce wybierasz relację z nią w formie, która mnie krzywdzi. Ja wtedy muszę zacząć myśleć o tym, jak siebie chronić, także ze względu na dzieci.”
Bardzo zachęcam, aby Pani znalazła swojego terapeutę (kogoś innego niż jego terapeutka), z kim będziesz mogła spokojnie przepracować poczucie zdrady, lęk, pytania o przyszłość. To pomoże podjąć decyzje nie z miejsca paniki, tylko z miejsca większej jasności, zrozumieć, jakie granice naprawdę chce Pani postawić, co zrobić, jeśli on się na nie nie zgodzi. Nie mówię od razu o rozstaniu, ale dobrze, aby czuła Pani, że ma wybór, a nie jesteś skazana.
Proszę pomyśleć, gdzie mogłaby się Pani zatrzymać „na chwilę”, gdyby napięcie w domu stało się nie do wytrzymania (rodzina, przyjaciółka). Dzieci bardzo wyczuwają napięcie, nawet gdy nic im się nie mówi wprost. Warto, aby Pani miała przynajmniej jedno miejsce (terapia, grupa wsparcia, zaufana osoba), gdzie może „wypuścić” nerwy, żeby nie kumulować wszystkiego w domu. Pani zadaniem nie jest „zaakceptować” coś, co Panią niszczy, tylko zadbanie o minimum bezpiecznej atmosfery w domu. Czasem oznacza to bardzo twarde rozmowy, a w ostateczności rozważenie separacji, jeśli on będzie konsekwentnie stawiał relację z terapeutką ponad małżeństwo.
Bardzo ważne jest to, że on ma autyzm i depresję, nie oznacza, że może dowolnie przekraczać Pani granice i jedyne, co Pani wolno, to „rozumieć i wspierać”. Jego diagnozy tłumaczą pewne mechanizmy, ale nie unieważniają Pani prawa do szacunku, bezpieczeństwa i poczucia, że jesteście partnerami, a nie „tłem do jego procesu terapeutycznego”. Życzę powodzenia i siły.