Dzień dobry,
Kilka rzeczy, które mogą pomóc:
Spróbować nie walczyć ze stresem za wszelką cenę.
Paradoksalnie im bardziej próbujemy przestać się stresować, tym większe napięcie często się pojawia. Czasem pomocniejsze jest powiedzenie sobie: „To stres, bo to dla mnie ważne. To nieprzyjemne, ale nie oznacza, że sobie nie poradzę.”
Podzielić naukę na małe, konkretne kawałki.
Kiedy patrzymy na egzamin jak na jedną wielką górę, łatwo się sparaliżować. Dużo łatwiej myśleć: „Dziś robię tylko ten temat / ten zestaw zadań” niż „muszę umieć wszystko”.
Zadbać o ciało i sen!
Sen, jedzenie, nawodnienie, trochę ruchu, ograniczenie nadmiaru kofeiny! przy silnym stresie to nie dodatki, tylko realne wsparcie dla koncentracji i pamięci.
Szczególnie dobrze jest wyspać się w noc przed egzaminem ;)
Ćwiczyć wyciszanie napięcia jeszcze przed egzaminem.
Jeśli ciało wchodzi w alarm (kołatanie serca, napięcie, drżenie), pomocny bywa prosty oddech: wdech przez 4 sekundy, spokojny wydech przez 6–8 sekund. Kilka powtórzeń może dać organizmowi sygnał, że zagrożenie mija.
Nie dokładać sobie presji porównywaniem się z innymi.
To, że ktoś mówi „jestem gotowy”, nie oznacza, że naprawdę tak się czuje. Każdy stres przeżywa inaczej.
Zrobić próbę generalną.
Przejście próbnych pytań czy zadań w warunkach podobnych do egzaminu pomaga oswoić sytuację i obniżyć napięcie.
A jeśli stres dopadnie w trakcie egzaminu?
Wracanie do „tu i teraz” (technika 5–4–3–2–1).
Jeśli pojawi się pustka w głowie, panika albo poczucie odrealnienia, można spróbować rozejrzeć się i nazwać:
5 rzeczy, które widzę
4 rzeczy, które czuję (np. stopy na podłodze, ubranie na skórze)
3 rzeczy, które słyszę
2 rzeczy, które czuję jako zapach
1 rzecz, na której chcę skupić uwagę teraz
To pomaga wrócić do chwili obecnej.
Zacząć od najłatwiejszego pytania.
Czasem mózg potrzebuje małego sukcesu, żeby zmotywować się do działania.
Skupić się na jednym kroku, nie na całym egzaminie.
Zamiast myśli: „Muszę zdać”, pomocniejsze bywa: „Teraz czytam tylko to jedno pytanie.”
Jeśli pojawi się pustka w głowie, nie zakładać od razu, że nic się nie umie.
Pod wpływem silnego stresu pamięć i koncentracja mogą chwilowo działać gorzej. Czasem wystarczy chwila oddechu i przejście do kolejnego pytania.
Ugruntować ciało.
Dociśnij stopy do podłogi. Oprzyj plecy o krzesło. Rozluźnij szczękę i ramiona. Rozejrzyj się, przeciągnij.
Jednocześnie ważna rzecz: nie każda technika działa tak samo dobrze dla każdej osoby. To, co jednemu pomaga się uspokoić, u kogoś innego może być neutralne albo po prostu mało pomocne. Warto potraktować te sposoby jak zestaw możliwości, z którego można wybrać to, co działa właśnie dla Pani/Pana.
Jeśli jednak stres jest już tak silny, że pojawiają się ataki paniki, bezsenność, silne objawy z ciała, poczucie całkowitego przeciążenia albo ma Pani/Pan wrażenie, że lęk zaczyna przejmować kontrolę nad codziennym funkcjonowaniem, warto zwrócić się po wsparcie do psychologa. Czasem nawet kilka spotkań ukierunkowanych na pracę z lękiem i regulacją stresu potrafi realnie pomóc.
Marta Lenarczyk