Rano przymierzasz trzecią bluzkę, bo w każdej coś „odstaje”. Na wakacyjnych zdjęciach stoisz z tyłu albo pilnujesz, żeby nikt nie zrobił Ci fotki w kostiumie. W głowie wraca zdanie: „kiedyś wyglądałem_am inaczej”.
Niezadowolenie z ciała nie kończy się z wiekiem, czasem po trzydziestce wręcz się nasila. Zobaczmy, co je podkręca i jak można zacząć żyć w tym ciele, które masz dziś, zamiast w tym ze starych zdjęć.
Co sprawia, że patrzysz na siebie surowiej
Ciało naprawdę się zmieniło
- Ciąża i karmienie, zmiany hormonalne, mniej snu, mniej ruchu przy pracy przy biurku. To nie jest kwestia „zaniedbania się”, tylko kolejnych etapów życia, które zostawiają ślad.
- Wiele osób przez lata nie musiało myśleć o ciele, bo po prostu było. Kiedy zaczyna boleć kręgosłup albo zmienia się sylwetka, zderzenie z tym bywa nieprzyjemne.
Punkt odniesienia z przeszłości
- Porównujesz się do siebie z dwudziestu pięciu lat, często z najlepszego okresu i najlepszych zdjęć. Takie porównanie z góry jest przegrane.
- Do tego dochodzą zdjęcia ludzi w Twoim wieku w mediach społecznościowych: obrobione, z dobrym światłem, po sesjach z trenerem. Trudno nie mierzyć się do tej miary.
Komentarze, które zostały w głowie
- „Ale się zaokrągliłaś”, „Przytyłeś, co?”, rzucone przy rodzinnym obiedzie. Kilka słów potrafi wracać przez lata za każdym razem, gdy stajesz przed lustrem.
- Jeśli w domu dużo mówiło się o odchudzaniu i wyglądzie, krytyczny głos często po prostu przejmujesz i używasz go wobec siebie.
Nie wiesz, jak wybrać psychologa?
Czy to brzmi znajomo?
- Nie pójdę na basen, dopóki trochę nie schudnę.
- Zawsze wybieram miejsce przy stole tak, żeby nikt nie widział mnie z boku.
- Kiedy słyszę od partnera, że dobrze wyglądam, myślę, że po prostu jest miły.
Przy lustrze i w przymierzalni
- Kupujesz ubrania rozmiar większe, żeby niczego nie podkreślały, a potem czujesz się w nich bezkształtnie.
- W przymierzalni w galerii unikasz patrzenia na siebie od tyłu. Wychodzisz bez niczego i z gorszym humorem niż przed wejściem.
W relacjach i bliskości
- Wolisz zgasić światło, a dotyk w niektórych miejscach wywołuje napięcie zamiast przyjemności.
- Odwołujesz wyjazd nad jezioro ze znajomymi, bo nie chcesz być w stroju kąpielowym przy innych.
W codziennych drobnych rytuałach
- Ważysz się kilka razy dziennie, a wynik decyduje o nastroju na resztę dnia.
- Każde zdjęcie przed publikacją oglądasz po kilka razy i usuwasz te, na których „źle wyglądasz”, czyli prawie wszystkie.
Od czego zacząć zmianę w myśleniu o ciele
- 1
Posłuchaj, jak do siebie mówisz
Przez kilka dni zapisuj zdania, które przychodzą Ci do głowy o własnym ciele. Potem zadaj sobie pytanie: czy tak można mówić do przyjaciółki albo do dziecka? Często już samo zobaczenie tych zdań na papierze pokazuje, jak są ostre i jak mało mają wspólnego z życzliwością.
- 2
Zamień ocenę na opis
Zamiast „mam okropny brzuch” spróbuj „mój brzuch jest miękki i zaokrąglony”. To nie jest udawanie zachwytu. Neutralny opis wyciąga z myśli ładunek oceny. Na początku brzmi sztucznie, ale po kilku tygodniach takie zdania przestają kłuć i zostawiają więcej miejsca na inne sprawy.
- 3
Zwróć uwagę na to, co ciało robi
Wieczorem wypisz trzy rzeczy, które ciało pozwoliło Ci dziś zrobić: wnieść zakupy na czwarte piętro, przytulić dziecko, przejść spacerem przez park. Ciało to nie tylko obraz w lustrze. Kiedy patrzysz na nie jak na sprzymierzeńca, łatwiej o nie dbać z troski niż z niechęci.
- 4
Ogranicz sprawdzanie się
Jeśli ważysz się codziennie albo kilka razy w ciągu dnia, schowaj wagę do szafy na jakiś czas. Przejrzyj obserwowane konta i odobserwuj te, po których czujesz się gorzej. Mniej bodźców do porównań to mniej okazji, żeby krytyczny głos się odzywał.
- 5
Noś ubrania, w których Ci wygodnie dziś
Spodnie, które czekają, aż „wrócisz do formy”, codziennie przypominają o porażce. Oddaj je albo schowaj. Kup jedną lub dwie rzeczy w obecnym rozmiarze, które dobrze leżą. Ciało, które nie jest uwierane przez za ciasny pasek, łatwiej polubić.
- 6
Powiedz bliskim, czego nie chcesz słyszeć
Możesz poprosić rodzinę: „Nie komentujcie mojego wyglądu ani tego, co jem, nawet żartem. To mi nie pomaga”. Nie musisz tłumaczyć się szczegółowo. Jeśli komentarze dalej padają, masz prawo zmienić temat albo wyjść z pokoju.
- 7
Skonsultuj się ze specjalistą
Jeśli myśli o ciele zajmują większość dnia, unikasz spotkań, a jedzenie stało się polem walki, porozmawiaj z psychologiem lub psychoterapeutą. Gdy pojawiają się zmiany wagi, problemy ze snem albo cyklem, zgłoś się też do lekarza, żeby sprawdzić, czy za zmianami nie stoją przyczyny zdrowotne.
Możesz zacząć na przykład tak
Akceptacja nie musi oznaczać zachwytu
Nie trzeba kochać każdego fragmentu ciała, żeby dobrze w nim żyć. Często wystarczy przestać z nim walczyć: nie odkładać życia do momentu, aż będzie wyglądało inaczej, iść na ten basen i zjeść ten obiad bez liczenia w głowie.
Zmiana zwykle idzie małymi krokami. Najpierw zauważasz krytyczne zdanie, potem łapiesz je w połowie, aż w końcu któregoś dnia przebierasz się na plaży i dopiero wieczorem orientujesz się, że wcale o tym nie myślałeś_aś.
Jeśli niechęć do ciała ciągnie się od lat albo wiąże się z trudnymi doświadczeniami, psychoterapeuta może pomóc dotrzeć do jej źródeł. To dobra przestrzeń, żeby poukładać relację z ciałem bez oceniania i bez presji szybkiego efektu.
Najczęstsze pytania
Czy niezadowolenie z ciała po ciąży kiedyś mija?
U wielu osób z czasem łagodnieje, zwłaszcza gdy minie pierwszy, najbardziej wyczerpujący okres opieki nad dzieckiem i wróci trochę snu. Ciało po ciąży często zostaje jednak trochę inne i to jest w porządku. Jeśli po kilku miesiącach dalej czujesz silną niechęć do siebie, unikasz bliskości lub masz obniżony nastrój, porozmawiaj z lekarzem i z psychologiem. Takie uczucia po porodzie zdarzają się częściej, niż się o nich mówi.
Jak odróżnić zwykłe niezadowolenie od zaburzeń odżywiania?
Niezadowolenie z wyglądu jest bardzo powszechne. Sygnałem, że dzieje się coś więcej, jest moment, w którym myśli o jedzeniu i wadze kontrolują Twój dzień: jedzenie w ukryciu, napady objadania się, prowokowanie wymiotów, wyczerpujące ćwiczenia po każdym posiłku, ścisłe zakazy i poczucie winy po jedzeniu. Wtedy warto skonsultować się z psychologiem lub psychiatrą oraz lekarzem rodzinnym, bo zaburzenia odżywiania wpływają też na zdrowie fizyczne.
Partner mówi, że wyglądam dobrze. Dlaczego mu nie wierzę?
Bo komplement trafia na mocno utrwalone przekonanie i nie ma z nim szans. Głowa szybko znajduje wyjaśnienie: „mówi tak, bo musi” albo „jest przyzwyczajony”. Nie musisz od razu wierzyć. Spróbuj na początek po prostu powiedzieć „dziękuję” bez prostowania. Z czasem, gdy własny krytyczny głos trochę osłabnie, takie słowa zaczynają mieć więcej miejsca.
Czy ćwiczenia pomagają zaakceptować ciało?
Mogą, jeśli ruch służy samopoczuciu, a nie karaniu się za wygląd. Spacer, taniec, pływanie czy joga pozwalają poczuć ciało od środka, jako silne i sprawne. Gdy jednak ćwiczysz głównie po to, żeby „spalić” zjedzony posiłek, i czujesz winę, kiedy opuścisz trening, warto przyjrzeć się temu z psychologiem. Wtedy ruch zaczyna podtrzymywać niechęć zamiast ją zmniejszać.
