Jak rozpoznać objawy PTSD i skutecznie radzić sobie z zespołem stresu pourazowego

Dzień dobry,

PTSD znacząco wpływa na codzienne funkcjonowanie człowieka i może być trudno poradzić sobie z tym samodzielnie. Warto sięgnąć po wsparcie i sprawdzone rodzaje psychoterapii stosowane w leczeniu PTSD - m.in. EMDR, terapia przetwarzania poznawczego (CPT) czy IRRT (Imagery Rescripting & Reprocessing Therapy). Ulgę mogą przynieść również odpowiednio dobrane przez psychiatrę leki, jednak ważne jest, aby łączyć je z psychoterapią (w przypadku traumy jest ona metodą pierwszego wyboru). 

Zdarza się, że objawy PTSD mijają samoistnie np. po kilku tygodniach czy miesiącach, jednak im dłużej się utrzymują, tym niestety jest na to mniejsza szansa i warto skorzystać z profesjonalnej pomocy.

Objawy PTSD mogą objawiać się m.in. w:

- w natrętnych, nawracających i niechcianych wspomnieniach traumatycznego wydarzenia;

- koszmarach sennych (o treści związanej z wydarzeniem traumatycznym, ale niekoniecznie);

- "flashbackami" - czyli nagłym i niespodziewanym poczuciem, że ponownie przeżywa się traumę;

- bardzo silną reakcją emocjonalną i fizjologiczną (np. wybuch płaczu, trudności w oddychaniu, wzdryganie się lub zamieranie, kiedy ktoś dotknie osobą cierpiącą na PTSD) na bodźce przypominające o zdarzeniu;

- unikaniu miejsc, osób, sytuacji, myśli, a nawet przedmiotów czy pokarmów kojarzących się z wydarzeniem traumatycznym;

- tłumieniu emocji i wspomnień związanych z wydarzeniem;

- usilną próbą zapomnienia o tym, co się stało;

- wycofaniu z kontaktów społecznych oraz dystansowaniu się nie tylko fizyczne, ale również emocjonalne;

- stałym poczuciu winy i wstydu oraz obwinianiu się za traumę;

- trwałym negatywnym przekonaniu o sobie, innych ludziach i świecie (np. że "jestem słaba_y", "świat jest niebezpiecznym miejscem", "nikomu nie można ufać", "każdy chce mnie zranić", "nie zasługuję na nic dobrego");

- utracie zainteresowań codziennymi aktywnościami oraz tymi, które wcześniej sprawiały radość;

- trudnościach z odczuwaniem przyjemnych emocji i stanów;

- nadmiernej czujności i stałym poczuciu zagrożenia;

- drażliwości i wybuchach gniewu;

- problemach ze snem (bezsenność, nadmierna sennośc, częste wybudzanie się);

- trudnościami w koncentracji i zapamiętywaniu.

Witaj Anno,

Zespół stresu pourazowego (PTSD) to zaburzenie, które może pojawić się po doświadczeniu bardzo stresującej lub traumatycznej sytuacji. W pierwszej fazie może wystąpić ostra reakcja na stres (ASD), ale jeśli objawy utrzymują się dłużej niż miesiąc i przeszkadzają w codziennym funkcjonowaniu, można podejrzewać PTSD.

Główne objawy PTSD:

Ponowne przeżywanie traumy – osoba może mieć intensywne, natrętne wspomnienia, koszmary senne lub wręcz czuć się tak, jakby ponownie przeżywała traumatyczne wydarzenie.

Unikanie – może unikać myśli, wspomnień, miejsc, ludzi czy sytuacji, które przypominają o traumie.

Zwiększone poczucie zagrożenia – objawia się nadmierną czujnością, gwałtownymi reakcjami na nagłe bodźce (np. hałas, dotyk) oraz uczuciem nieustannego napięcia.

Poczucie winy i wstydu – osoba może obwiniać się za to, co się stało, np. żołnierz może myśleć, że inni zginęli zamiast niego, a ofiara napaści może czuć się winna, że "znalazła się w niewłaściwym miejscu".

Drażliwość i wybuchy gniewu – nagłe i nieadekwatne reakcje emocjonalne, często bez wyraźnej prowokacji.

Obecnie wyróżnia się także złożony zespół stresu pourazowego (cPTSD), który pojawia się po długotrwałej lub wielokrotnej traumie (np. przemoc domowa, wykorzystywanie w dzieciństwie, długotrwała niewola). Oprócz typowych objawów PTSD dochodzą:

Problemy z regulacją emocji – trudności w kontrolowaniu gniewu, smutku czy lęku.

Negatywne przekonania o sobie – osoba może czuć się bezwartościowa, pokonana lub prześladowana przez poczucie winy i wstydu.

Trudności w relacjach – kłopoty z utrzymywaniem bliskich więzi i odczuwaniem bliskości z innymi ludźmi.

Często współwystępują z nimi inne zaburzenia, takie jak depresja, zaburzenia lękowe, uzależnienia czy zaburzenia osobowości. Może to dodatkowo komplikować proces leczenia i wymagać kompleksowego podejścia terapeutycznego.

Jak sobie z nim radzić?  W zależności od nasilenia objawów zaburzenia i czy są też zaburzenia współwystępujące. Jeśli objawy nie są zbyt intensywne może wystarczyć psychoterapia (polecana poznawczo-behawioralna), natomiast przy bardziej nasilonych objawach (np. lękowych) koniecznie psychiatra i możliwa farmakoterapia. 

PTSD (zespół stresu pourazowego) to zaburzenie, które może pojawić się po silnym, traumatycznym wydarzeniu. Objawy mogą być różne, ale najczęściej obejmują:  

1. Nawracające przeżywanie traumy

Flashbacki – nagłe wspomnienia, jakby trauma działo się na nowo.

Koszmary senne związane z traumatycznym wydarzeniem.

Intensywne reakcje emocjonalne lub fizyczne na bodźce przypominające traumę (np. panika, przyspieszone bicie serca).

2. Unikanie i odrętwienie emocjonalne

Unikanie miejsc, ludzi i rozmów związanych z traumą.

Brak zainteresowania aktywnościami, które kiedyś sprawiały radość.

Poczucie oderwania od rzeczywistości lub innych ludzi.

Trudności z odczuwaniem radości i pozytywnych emocji.

3. Nadmierna czujność i pobudzenie

Trudności ze snem i częste wybudzanie się.

Drażliwość, wybuchy gniewu, nadmierne reakcje na bodźce.

Silne napięcie, ciągłe poczucie zagrożenia.

Problemy z koncentracją.

4. Negatywne myśli i zmiany w nastroju

Poczucie winy, wstydu, obwinianie siebie za to, co się stało.

Pesymizm, myśli, że świat jest niebezpieczny.

Poczucie bezradności, brak wiary w przyszłość.

Jeśli objawy są silne i utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się ze specjalistą. PTSD nie mija samo, ale odpowiednia terapia może pomóc odzyskać kontrolę nad swoim życiem. 

Pozdrawiam,

Anastazja Zawiślak

Psycholog

Zespół stresu pourazowego (PTSD) to zaburzenie, które może wystąpić u osób, które doświadczyły lub były świadkami traumatycznego zdarzenia, takiego jak wypadek, klęska żywiołowa, przemoc fizyczna lub seksualna, wojna czy śmierć bliskiej osoby. Objawy PTSD mogą pojawić się w ciągu kilku tygodni lub miesięcy po traumatycznym wydarzeniu, ale czasami mogą wystąpić dopiero po kilku latach. Do najczęstszych objawów PTSD należą: natrętne, powtarzające się wspomnienia traumatycznego wydarzenia, koszmary senne, retrospekcje (flashbacki), unikanie miejsc, osób i sytuacji związanych z traumą, nadmierna czujność, drażliwość, problemy ze snem oraz trudności w koncentracji.

Radzenie sobie z PTSD wymaga wieloaspektowego podejścia, które może obejmować terapię, leki oraz wsparcie społeczne. Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest jednym z najskuteczniejszych sposobów leczenia PTSD. Pomaga ona pacjentom zidentyfikować i zmienić negatywne myśli oraz wzorce zachowań związane z traumą. Leki, takie jak antydepresanty, mogą być stosowane w celu złagodzenia objawów PTSD, takich jak depresja, lęk i problemy ze snem. Ważne jest, aby leczenie farmakologiczne było prowadzone pod nadzorem lekarza psychiatry. Dodatkowo, techniki relaksacyjne, takie jak medytacja, głębokie oddychanie, joga czy aktywność fizyczna, mogą pomóc w redukcji stresu i poprawie ogólnego samopoczucia. 

Ważne jest, aby osoby z PTSD dbały o swoje zdrowie fizyczne i emocjonalne, unikały używek oraz starały się utrzymywać regularny tryb życia.

Pozdrawiam,
Martyna Jarosz 

Dzień dobry,

do objawów PTSD możemy zaliczyć:

a) Flashbacki

b) Unikanie sytuacji bądź bodźców, które przypominają zdarzenie traumatyczne

c) Drażliwość, nadmierna czujność, wybuchy emocji

d) Przyśpieszony oddech, szybkie bicie serca

Diagnozę PTSD stawiamy w momencie, kiedy objawy utrzymują się przez co najmniej miesiąc od zdarzenia (zgodnie z DSM-5). Odpowiadając na pytanie, jak sobie z nim radzić - najlepiej podjąć leczenie, np. psychoterapię.

Pozdrawiam serdecznie,

Justyna Czerniawska - psycholog, psychoterapeuta