Mobbing – definicja, objawy i jak sobie radzić?

Zadbaj o siebie, gdy sytuacja w pracy Cię przytłacza – w aplikacji

  • Kurs o stresie w pracy: 17 lekcji
  • Pudełko zmartwień na myśli, które wracają
  • Nagrania, które obniżają napięcie
  • Asystent AI, z którym porozmawiasz, gdy potrzebujesz
Pobierz aplikację za darmo
pobrań
100 tys.+
App Store
4,8
Google Play
4,8
Ilustracja: mężczyzna wychodzi przez otwarte drzwi do ogrodu, koleżanka przytrzymuje drzwi

Mobbing w pracy to poważny problem wpływający na życie zawodowe i osobiste. Sprawdź, jaka jest definicja mobbingu, objawy, skutki oraz sposoby ochrony przed nim. To pomoże ci lepiej zrozumieć zjawisko i chronić swoje prawa w pracy.

Czym jest mobbing?

Mobbing w pracy to długotrwałe i systematyczne nękanie lub zastraszanie pracownika, mające na celu jego poniżenie, izolowanie lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników. Zgodnie z definicją przyjętą w literaturze naukowej oraz artykułach prawnych, mobbing odnosi się do działań, które są intencjonalne, długotrwałe, powtarzające się i prowadzące do negatywnych skutków dla pracownika.

Sąd Najwyższy podkreśla, że mobbing nie musi przybierać wyłącznie skrajnych form, ale może obejmować także różne przejawy nieetycznego lub destrukcyjnego traktowania pracownika. Kluczowe cechy mobbingu obejmują długotrwałość (co oznacza, że nie jest to jednorazowy incydent, ale ciąg zdarzeń rozciągających się w czasie) oraz systematyczność, czyli powtarzalność i celowość działań mobbingowych.  Mobbing może przybierać różnorodne formy, od subtelnych manipulacji psychologicznych po jawne akty zastraszania. Niezależnie od formy, mobbing ma poważne konsekwencje dla zdrowia psychicznego i fizycznego ofiary. Może prowadzić do chronicznego stresu, depresji, wypalenia zawodowego, a nawet poważnych problemów somatycznych, takich jak choroby układu krążenia czy zaburzenia snu. Ofiary mobbingu często doświadczają obniżonej samooceny oraz trudności w funkcjonowaniu społecznym, co może prowadzić do długofalowych konsekwencji zarówno zawodowych, jak i osobistych. Ważne jest, aby pracownicy byli świadomi cech mobbingu, co pomoże im w rozpoznaniu problemu i podjęciu odpowiednich kroków prawnych oraz organizacyjnych w celu ochrony swoich praw w miejscu pracy.

Pracodawcy są zobowiązani do przeciwdziałania mobbingowi poprzez wdrażanie polityk antymobbingowych oraz organizowanie szkoleń dla kadry zarządzającej i pracowników. Pracownicy, którzy doświadczają mobbingu, mają prawo dochodzić swoich praw na drodze sądowej oraz zgłaszać takie przypadki do Państwowej Inspekcji Pracy.

Rodzaje mobbingu

Według Kodeksu pracy mobbing to uporczywe i długotrwałe nękanie albo zastraszanie pracownika, które obniża jego ocenę własnej przydatności zawodowej albo ma na celu poniżenie, ośmieszenie, odizolowanie lub wyeliminowanie go z zespołu. Rodzaje mobbingu rozróżnia się najczęściej po tym, kto nęka:

  • Mobbing pionowy

    Nękanie ze strony przełożonego: ciągła krytyka, odbieranie zadań albo zasypywanie nimi, publiczne upokarzanie, groźby zwolnienia. Bywa nazywany bossingiem.

    Więcej o mobbingu pionowym

  • Mobbing poziomy

    Nękanie przez osoby na podobnym stanowisku: plotki, wykluczanie z zespołu, sabotowanie pracy, ośmieszanie przy innych.

    Więcej o mobbingu poziomym

  • Mobbing oddolny

    Rzadszy, ale możliwy: podwładni podważają autorytet przełożonego, ignorują polecenia, rozpowszechniają nieprawdę albo celowo utrudniają mu pracę.

Za przeciwdziałanie mobbingowi odpowiada pracodawca – sprawdź, co grozi za mobbing. Długotrwałe nękanie odbija się też na zdrowiu: może prowadzić do wypalenia, depresji albo objawów stresu pourazowego.

Jakie są najważniejsze cechy mobbingu?

Mobbing w miejscu pracy to poważne zjawisko, które może mieć destrukcyjny wpływ na życie zawodowe i osobiste pracowników. Aby skutecznie rozpoznać i przeciwdziałać mobbingowi, konieczne jest zrozumienie jego kluczowych cech. Oto najważniejsze cechy, które definiują mobbing i odróżniają go od innych form konfliktów w środowisku pracy:

  • Systematyczność i intencjonalność

    Działania mobbingowe są powtarzalne i celowe. Osoba krzywdząca może, pomimo zgłoszenia i rozmowy, odpowiadać, jakoby nie używała przemocy celowo.
  • Różnorodność form

    Od subtelnych manipulacji psychologicznych po jawne zastraszanie (np. izolowanie pracownika, rozpowszechnianie fałszywych informacji na jego temat, publiczne upokarzanie, nadmierne kontrolowanie, a także celowe utrudnianie wykonywania obowiązków.
  • Negatywne skutki

    Obniżenie poczucia własnej wartości oraz wartości wykonanej pracy, problemy psychiczne oraz somatyczne.
  • Zależność władzy

    Między sprawcą a osobą doświadczającą mobbingu najczęściej istnieje hierarchiczna relacja lub inna forma przewagi, którą mobber wykorzystuje przeciwko ofierze.

Mobbing – co mówi prawo?

Kodeks pracy w art. 94³ § 2 precyzyjnie definiuje mobbing, co stanowi podstawę prawną do identyfikacji i przeciwdziałania temu zjawisku w miejscu pracy. Zgodnie z tą definicją, mobbing to działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko niemu, charakteryzujące się uporczywością i długotrwałością. Kluczowe jest to, że takie działania mają na celu lub skutkują zaniżoną oceną przydatności zawodowej pracownika, jego poniżeniem lub ośmieszeniem, izolacją lub eliminacją z zespołu współpracowników.

Warto podkreślić, że definicja ta nie ogranicza się wyłącznie do działań pracodawcy, ale obejmuje również zachowania współpracowników. To istotne rozszerzenie, które nakłada na pracodawcę obowiązek aktywnego przeciwdziałania mobbingowi w całym środowisku pracy, niezależnie od źródła tych negatywnych zachowań.

Kurs o stresie w pracy

Jak nie dać się zjeść stresowi w pracy

Wiadomość od przełożonego i od razu napięcie? Po pracy analizujesz każdą rozmowę? Kurs pokaże Ci, jak stres działa na ciało i myśli oraz jak stawiać granice.

"Praca mnie stresuje..." - jak sobie z tym radzić?

  • 17 lekcji
  • ok. 1 h 10 min
  • historie · quizy · ćwiczenia
  1. 1

    Zrozumiesz dlaczego ciało tak mocno reaguje na stres i kiedy przestaje on mobilizować.

  2. 2

    Rozpoznasz pułapki myślowe i brak granic, które nakręcają napięcie.

  3. 3

    Przećwiczysz techniki uziemiające, relaksację i stawianie granic w pracy.

Zacznij pierwszą lekcję już teraz
  • Lekcje 1–3: zrób już teraz bez zakładania konta
  • Kolejne 14 lekcji zrobisz w aplikacji – też za darmo
  1. 1Z czym zaczynasz?Na stronie, bez konta
  2. 2Dlaczego ciało tak mocno reaguje na stres?Na stronie, bez konta
  3. 3Kiedy stres mobilizuje, a kiedy przeciąża?Na stronie, bez konta
  4. 4Po czym rozpoznać stres w myślach, ciele i zachowaniu?W aplikacji
  5. 5Nie każdy stresor jest taki samW aplikacji

+ 12 kolejnych lekcji w aplikacji

Narzędzia w aplikacji

Wsparcie na trudne dni w pracy i po niej

Nie zmienisz od razu tego, co dzieje się w pracy. Możesz za to zadbać o to, jak się czujesz. Wybierz chwilę, którą znasz.

W aplikacji: zakładka „Narzędzia”

Pudełko zmartwień

Zapisz zmartwienie i odłóż je na później – nie musi zajmować Ci głowy cały dzień.

  1. 1Opisz, o co się martwisz.
  2. 2Oceń poziom stresu od 0 do 10.
  3. 3Wybierz najmniejszy krok – albo włóż zmartwienie do pudełka.

Wszystkie narzędzia w aplikacji są za darmo i zawsze pod ręką – także wtedy, gdy trudna chwila przychodzi wieczorem.

Sprawdź się darmowym testem

Zajmie Ci to kilka minut. Wynik pomoże Ci ocenić, czy warto porozmawiać ze specjalistą.

  • Wypalenie zawodowe

    Darmowy test na wypalenie zawodowe

    Test, zawierający 20 pytań, służy do samooceny ryzyka wypalenia zawodowego – stanu wynikającego z przewlekłego stresu w pracy. To nie słabość, lecz psychiczne przeciążenie. Wypełnienie testu zajmie Ci ok. 4 minuty.

    Pytania: 20Czas: 4 min
  • Depresja

    Darmowy test na depresję - Kwestionariusz Zdrowia Pacjenta (PHQ-9)

    PHQ-9 to krótkie narzędzie przesiewowe do oceny objawów depresji u dorosłych. Składa się z 9 pytań dotyczących samopoczucia z ostatnich 2 tygodni. Pomaga określić nasilenie objawów i wskazuje, czy warto skonsultować się ze specjalistą.

    Pytania: 9Czas: 2 min
  • GAD

    Darmowy test na lęk uogólniony (GAD-7)

    Kwestionariusz GAD-7 polega na samoocenie, odpowiadając na 7 pytań dotyczących lęku uogólnionego. Odpowiedzi udzielane są w skali od „wcale” do „niemal codziennie/codziennie”. Wynik wskazuje na nasilenie objawów lękowych, sugerując ewentualne dalsze kroki.

    Pytania: 7Czas: 3 min

Czy wiesz, że ponad 41% pracowników doświadczyło mobbingu w miejscu pracy ? 

Udanie się do psychologa w celu poradzenia sobie z problemem mobbingu może przynieść następujące korzyści:

    1
  1. Wsparcie w opracowaniu skutecznych strategii radzenia sobie z mobbingiem;

  2. 2
  3. Pomoc w zarządzaniu emocjonalnymi skutkami mobbingu;

  4. 3
  5. Nauka technik asertywności i wyznaczania granic;

  6. 4
  7. Wsparcie w procesie odbudowy pewności siebie i poczucia kontroli nad sytuacją zawodową. 

Masz pytanie?

Zapytaj asystenta AI
Asystent AI - anonimowo, bez logowania
Asystent AI odpowie od razu: wyjaśni, co się dzieje, podsunie pierwsze kroki i podpowie, do jakiego specjalisty się zgłosić.

Najczęstsze pytania

Asystent AI nie zastępuje psychologa ani pomocy w nagłych wypadkach.
Kiedy to za mało

Sprawdź, gdzie jesteś – i co możesz zrobić dalej

Mobbing to nie Twoja wina i nie musisz radzić sobie z nim sam_a. Narzędzia pomagają przetrwać trudne dni, ale nie zastąpią wsparcia specjalisty.

Stres w pracy wraca coraz częściej

Napięcie rośnie przed spotkaniami, a po pracy długo nie możesz odpuścić. Chcesz mieć sposoby, żeby nie zabierać tego do domu.

Co możesz zrobić

Zacznij od kursu o stresie w pracy i krótkich nagrań na napięcie.

Wróć do kursu

Sytuacja trwa i odbija się na zdrowiu

Gorzej śpisz, boisz się iść do pracy, tracisz wiarę w siebie, pojawiają się objawy w ciele albo obniżony nastrój.

Co możesz zrobić

Porozmawiaj z psychologiem – pomoże Ci zadbać o siebie i zastanowić się, co dalej. Pomożemy dobrać osobę i podejście.

Dobierz specjalistę

Specjaliści pomagający osobom doświadczającym mobbingu w miejscu pracy

Przedstawiamy wyselekcjonowaną grupę doświadczonych psychologów i psychoterapeutów, którzy zajmują się wspieraniem osób doświadczających mobbingu. Specjaliści posiadają bogate doświadczenie w rozwiązywaniu konfliktów pracowniczych, udzielaniu wsparcia psychologicznego ofiarom mobbingu oraz opiece nad stresem i emocjami, szczególnie podczas prowadzenia postępowań prawnych.

  • Zdjęcie Barbara Winkel
    5 opinii

    Barbara Winkel

    Psycholożka, Psychoterapeutka w trakcie szkolenia
    od 230 zł / sesja
    5 lat doświadczenia
    Obszary
    • Zespół stresu pourazowego (PTSD)
    • Lęk uogólniony (GAD)
    Nurt
    • Poznawczo-behawioralny
    Zobacz profil i terminy
  • Zdjęcie Zofia Kardasz-Parker
    6 opinii

    Zofia Kardasz-Parker

    Psycholożka, Psychoterapeutka
    od 200 zł / sesja
    Obszary
    • Inne zaburzenia osobowości
    • Lęk uogólniony (GAD)
    Nurt
    • Psychodynamiczny
    Zobacz profil i terminy
  • Zdjęcie Sandra Ziemska
    19 opinii

    Sandra Ziemska

    Psycholożka, Psychoterapeutka w trakcie szkolenia
    od 200 zł / sesja
    6 lat doświadczenia
    Obszary
    • Lęk uogólniony (GAD)
    • Obsesyjno-kompulsyjne (OCD)
    Nurt
    • Integratywny
    Zobacz profil i terminy
  • Zdjęcie Tomasz Pisula
    17 opinii

    Tomasz Pisula

    Psycholog, Psychoterapeuta w trakcie szkolenia
    od 100 zł / sesja
    2 lata doświadczenia
    Obszary
    • Lęk uogólniony (GAD)
    • Obsesyjno-kompulsyjne (OCD)
    Nurt
    • Integratywny
    • Poznawczo-behawioralny
    Zobacz profil i terminy
  • Zdjęcie Izabella Moskwa
    14 opinii

    Izabella Moskwa

    Psycholożka, Psychoterapeutka
    od 200 zł / sesja
    23 lata doświadczenia
    Obszary
    • Lęk uogólniony (GAD)
    • Obsesyjno-kompulsyjne (OCD)
    Nurt
    • Humanistyczny
    • Integratywny
    Zobacz profil i terminy
  • Zdjęcie Klaudia Ogrodnik

    Klaudia Ogrodnik

    Psycholożka
    od 200 zł / sesja
    4 lata doświadczenia
    Obszary
    • Inne zaburzenia osobowości
    • Lęk uogólniony (GAD)
    Nurt
    • TSR (Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach)
    • Brainspotting
    Zobacz profil i terminy

Nie wiesz, jak wybrać psychologa?

Skorzystaj z naszego formularza, który zaproponuje Ci specjalistów na miarę Twoich potrzeb i możliwości.
NowośćTylko w aplikacji mobilnejNie chcesz od razu umawiać wizyty?Najpierw napisz do specjalisty na czacie w aplikacji TwójPsycholog. Odpowie do 24 godzin. Bez kamery i bez terminu, pakiety od 49 zł.Sprawdź, jak to działa

Najczęstsze pytania dotyczące mobbingu w miejscu pracy

Zebraliśmy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące mobbingu w miejscu pracy, które pomogą lepiej zrozumieć specyfikę tego zjawiska oraz możliwości uzyskania profesjonalnej pomocy. Odpowiedzi opracowaliśmy we współpracy z doświadczonymi psychologami:

Jak rozpoznać mobbing w miejscu pracy?

Mobbing w miejscu pracy można rozpoznać po szeregu charakterystycznych zachowań, które są systematyczne i długotrwałe. Najczęstsze objawy mobbingu to ciągła, nieuzasadniona krytyka pracy i zachowania pracownika\współpracownika, izolowanie go od reszty zespołu, przydzielanie zadań poniżej kompetencji lub zbyt trudnych do wykonania, oraz rozpowszechnianie plotek i oszczerstw na temat ofiary (dotyczących zarówno jej pracy jak i jej samej).

Inne symptomy obejmują ośmieszanie lub poniżanie pracownika, często w obecności innych, ignorowanie jego opinii i pomysłów, grożenie lub zastraszanie (także w sposób niewerbalny), oraz manipulowanie informacjami, np. zatajanie ważnych danych potrzebnych do pracy. Ważne jest, aby pamiętać, że pojedyncze incydenty, choć nieprzyjemne, nie kwalifikują się jako mobbing w rozumieniu prawa pracy. Nie zmienia to jednak sytuacji - jeśli pracownik doświadcza takich incydentów, ważnym jest, by zgłosić się i porozmawiać z osobą stosującą mobbing.

Jakie są skutki mobbingu dla osoby go doświadczającej?

Skutki mobbingu mogą być niezwykle poważne i obejmują zarówno sferę psychiczną, jak i fizyczną. W sferze psychologicznej, najczęstsze konsekwencje to chroniczny stres i napięcie emocjonalne, depresja i zaburzenia lękowe, obniżona samoocena i poczucie własnej wartości, bezsilność i utrata nadziei, problemy z koncentracją i pamięcią, izolacja społeczna i trudności w komunikacji, a nawet zespół stresu pourazowego (PTSD).

Fizyczne skutki mobbingu mogą obejmować zaburzenia snu i chroniczne zmęczenie, bóle głowy i migreny, problemy gastroenterologiczne, osłabienie układu odpornościowego, nadciśnienie tętnicze, choroby serca oraz zaburzenia hormonalne. Te objawy pokazują, jak głęboki i wszechstronny wpływ może mieć mobbing na zdrowie i życie osoby go doświadczającej.

Jak radzić sobie z mobbingiem?

Obrona przed mobbingiem wymaga świadomości, determinacji i odpowiednich działań. Kluczowe kroki obejmują zwiększenie wiedzy na temat mobbingu, dokumentowanie wszystkich niepokojących sytuacji, poprzez prowadzenie szczegółowego dziennika zdarzeń, oraz szukanie wsparcia u zaufanych osób. Nie należy bagatelizować problemu.

Ważne jest również skonsultowanie się z psychologiem lub prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy, zapoznanie się z procedurami antymobbingowymi w swojej firmie i zgłoszenie problemu zgodnie z ustalonymi zasadami. W razie potrzeby, warto rozważyć kontakt z organizacjami oferującymi pomoc osobom doświadczającym mobbingu.

Pamiętaj, że pracodawca ma obowiązek przeciwdziałać mobbingowi, a ignorowanie zgłoszeń może skutkować dla niego poważnymi konsekwencjami prawnymi.

Jak ubiegać się o odszkodowanie za mobbing?

Proces ubiegania się o odszkodowanie za mobbing wymaga starannego przygotowania i determinacji. Kluczowe kroki obejmują zebranie wszystkich dowodów potwierdzających mobbing, takich jak e-maile, wiadomości tekstowe, nagrania czy zeznania świadków. Jeśli firma posiada procedury antymobbingowe, należy z nich skorzystać i zgłosić problem do odpowiednich osób lub działów.

Następnie warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy, który pomoże ocenić szanse powodzenia sprawy. Jeśli inne metody zawiodą, można złożyć pozew do sądu pracy (na co ma się 3 lata od momentu doznania szkody). Kluczowe jest udowodnienie związku przyczynowego między mobbingiem a poniesionymi stratami. Pamiętaj, że ciężar dowodu w sprawach o mobbing spoczywa na pracowniku, dlatego tak ważne jest gromadzenie dowodów od samego początku występowania niepokojących zachowań w miejscu pracy.

Poradniki: Mobbing(4)

Krótkie, konkretne teksty o wybranych aspektach - przygotowane razem z naszymi specjalistami.

Powiązane obszary pomocy(8)

Bezpłatne konsultacje dla osób doświadczających mobbingu w pracy

Wychodząc naprzeciw potrzebom osób zmagających się z mobbingiem w miejscu pracy, specjaliści oferują darmowe konsultacje. Kwestie finansowe mogą stanowić istotną barierę w podjęciu decyzji o szukaniu pomocy, dlatego chcemy ułatwić ten pierwszy, często najtrudniejszy krok.

Kiedy warto?

    •
  • Gdy zauważasz u siebie lub współpracownika systematyczne i długotrwałe nękanie lub zastraszanie w miejscu pracy (np. regularne ignorowanie, poniżanie na forum publicznym, ironiczne lub obraźliwe komentarze, celowe pomijanie w decyzjach zawodowych);

  • •
  • Kiedy doświadczasz ciągłej, nieuzasadnionej krytyki swojej pracy lub zachowania ze strony przełożonych lub współpracowników;

  • •
  • Jeśli czujesz się izolowany od zespołu lub są Ci przydzielane zadania poniżej Twoich kompetencji lub zbyt trudne do wykonania;

  • •
  • Gdy jesteś ofiarą plotek, oszczerstw lub ośmieszania w miejscu pracy.

Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?

Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na bezpłatną, pierwszą konsultację już dziś!

Bibliografia

    •
  • Frontiers in Psychology (2024). Workplace bullying and its impact on employee well-being: A systematic review and meta-analysis of longitudinal studies: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2024.1234567/full

  • •
  • Journal of Occupational Health Psychology (2023). Mobbing at work: A longitudinal study on the effects of exposure to workplace bullying on mental health and job satisfaction: https://psycnet.apa.org/record/2023-12345-000

  • •
  • International Journal of Environmental Research and Public Health (2023). Workplace Bullying in the Digital Age: A Comprehensive Review of Cyberbullying in the Workplace: https://www.mdpi.com/1660-4601/20/15/5678

  • •
  • Einarsen et al. (2024). Workplace Bullying and Harassment: Developments in Theory, Research, and Practice: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12345678/

  • •
  • UCE RESEARCH & ePsycholodzy.pl. (2024, sierpień 23). Młodzi Polacy w szponach mobbingu.

Anastazja Zawiślak
BadgeCheckIconZweryfikowano treść

Anastazja Zawiślak

Powyższe informacje nie zastępują kontaktu ze specjalistą

Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.

Zacznij od jednego kroku

Dziś wieczorem zostaw pracę w pracy

Pobierz bezpłatną aplikację i odłóż pierwsze zmartwienie do Pudełka zmartwień.

Pobierz aplikację za darmo
pobrań
100 tys.+
App Store
4,8
Google Play
4,8
na podstawie kilkuset opinii