📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Unikanie kontaktów towarzyskich, trudności w nawiązywaniu relacji… Sprawdź, jak rozpoznać, co jest podłożem Twoich trudności społecznych i kiedy warto szukać pomocy.
Żyjemy w społeczeństwie, które ceni ekstrawersję i łatwość w nawiązywaniu kontaktów. Osoby, które nie odnajdują się w tej dynamice, mogą czuć się zagubione i niezrozumiane. Często pojawia się pytanie: czy to introwertyzm, czy może coś więcej? A jeśli więcej, to co konkretnie - fobia społeczna, spektrum autyzmu, a może jeszcze inna przyczyna?
Rozróżnienie tych trzech stanów jest kluczowe, ponieważ każdy z nich wymaga innego podejścia. Niestety, często są one mylone, co prowadzi do błędnych diagnoz i nieskutecznych strategii radzenia sobie.
Introwertyzm to cecha osobowości, która charakteryzuje się preferowaniem samotności i spokojnych aktywności. Introwertycy czerpią energię z czasu spędzanego w swoim własnym towarzystwie, a interakcje społeczne, szczególnie te intensywne i długotrwałe, mogą ich wyczerpywać. Nie oznacza to jednak, że introwertycy nie lubią ludzi - po prostu potrzebują więcej czasu na regenerację po kontaktach z innymi. Często mają wąskie grono bliskich przyjaciół, z którymi czują się komfortowo i bezpiecznie.
Jak rozpoznać introwertyzm?
Osoba unika dużych zgromadzeń i imprez, preferując kameralne spotkania lub spędzanie czasu w samotności.
Potrzebuje czasu na przemyślenie i przetworzenie informacji przed zabraniem głosu w dyskusji.
Często jest postrzegana jako osoba spokojna, refleksyjna i powściągliwa.
Regeneruje się poprzez samotne aktywności, takie jak czytanie, spacery po lesie czy słuchanie muzyki.
Może odczuwać dyskomfort w sytuacjach, które wymagają szybkiego reagowania i podejmowania decyzji.
Fobia społeczna, zwana także lękiem społecznym, to zaburzenie lękowe, które charakteryzuje się silnym i uporczywym lękiem przed sytuacjami społecznymi lub sytuacjami, w których osoba jest narażona na ocenę innych. Lęk ten jest na tyle silny, że prowadzi do unikania tych sytuacji lub przeżywania ich z ogromnym cierpieniem. Osoby z fobią społeczną obawiają się, że zrobią lub powiedzą coś, co ich zdaniem okaże się kompromitujące, poniżające lub ośmieszające. Często towarzyszą temu myśli typu: „Wszyscy na mnie patrzą i oceniają”, „Wyjdę na idiotę”, „Nikt mnie nie lubi”.
Jak rozpoznać fobię społeczną?
Silny lęk przed sytuacjami, w których osoba może być obserwowana lub oceniana przez innych (np. wystąpienia publiczne, rozmowy z nieznajomymi, jedzenie w miejscach publicznych).
Unikanie tych sytuacji lub przeżywanie ich z ogromnym lękiem i dyskomfortem.
Fizyczne objawy lęku, takie jak pocenie się, drżenie rąk, przyspieszone bicie serca, zaczerwienienie twarzy.
Obawa przed kompromitacją, ośmieszeniem lub odrzuceniem przez innych.
Niska samoocena i negatywne przekonania na temat własnych umiejętności społecznych.
Perfekcjonizm i nadmierna koncentracja na wrażeniu, jakie osoba wywiera na innych.
„Relacje” to krótki poradnik z praktycznymi wskazówkami i technikami, które pomagają lepiej rozumieć siebie i partnera, poprawiać komunikację oraz skuteczniej radzić sobie z codziennymi konfliktami.
Spektrum autyzmu to odmienny sposób doświadczania świata przez mózg. Spektrum wpływa na sposób, w jaki osoba postrzega świat, komunikuje się i wchodzi w interakcje z innymi. Osoby w spektrum autyzmu mogą mieć trudności z rozumieniem sygnałów społecznych, takich jak mimika, gesty czy ton głosu - a więc ironii, sarkazmu, biorąc treści bezpośrednio. Mogą również mieć trudności z nawiązywaniem i utrzymywaniem relacji, a także z dostosowywaniem się do zmian i nowych sytuacji. Często charakteryzują się intensywnymi zainteresowaniami w wąskich obszarach oraz powtarzalnymi zachowaniami.
Jak rozpoznać spektrum autyzmu?
Trudności w komunikacji społecznej, takie jak trudności z nawiązywaniem kontaktu wzrokowego, rozumieniem żartów i sarkazmu, interpretowaniem emocji innych osób.
Trudności w interakcjach społecznych, takie jak trudności z nawiązywaniem i utrzymywaniem relacji, rozumieniem zasad społecznych, odczytywaniem intencji innych osób.
Powtarzalne zachowania i zainteresowania, takie jak przywiązanie do rutyn, obsesyjne zainteresowanie wąskim zakresem tematów, wykonywanie powtarzalnych ruchów (np. machanie rękami, kołysanie się).
Nadwrażliwość lub niedowrażliwość na bodźce sensoryczne, takie jak dźwięki, światło, dotyk, zapachy.
Rozróżnienie między introwertyzmem, fobią społeczną a spektrum autyzmu może być trudne, ponieważ ich symptomy mogą się nakładać. Jeśli trudności społeczne znacząco wpływają na Twoje życie, powodują cierpienie, utrudniają funkcjonowanie w pracy, szkole lub w relacjach, warto skonsultować się ze specjalistą - psychologiem, psychoterapeutą lub psychiatrą. Specjalista przeprowadzi diagnozę i pomoże ustalić, co jest podłożem Twoich trudności. W przypadku fobii społecznej skuteczne są metody psychoterapii poznawczo-behawioralnej (CBT) lub DBT, które pomagają w zmianie negatywnych myśli i przekonań oraz w stopniowym oswajaniu się z lękiem. W przypadku spektrum autyzmu terapia może skupiać się na rozwijaniu umiejętności społecznych, komunikacyjnych i adaptacyjnych. W obu przypadkach psychoterapia może pomóc w lepszym zrozumieniu siebie, swoich potrzeb i w radzeniu sobie z trudnościami.
Jak konkretnie może pomóc specjalista?
Diagnoza: Dokładna diagnoza różnicowa, która pozwoli odróżnić introwertyzm, fobię społeczną i spektrum autyzmu.
Psychoterapia i wsparcie psychologiczne: Pomoc w zrozumieniu źródeł problemu, przepracowaniu traum i negatywnych doświadczeń, nauka technik radzenia sobie z lękiem i stresem, rozwijanie umiejętności społecznych i komunikacyjnych.
Wsparcie farmakologiczne: Np. w przypadku ciężkiej fobii społecznej lekarz psychiatra może zalecić leki, które pomogą w redukcji lęku i poprawie funkcjonowania.
Psychoedukacja: Zrozumienie mechanizmów działania lęku, spektrum autyzmu i introwertyzmu, co pozwala na lepsze radzenie sobie z trudnościami i budowanie samoakceptacji.
Przedstawiamy wyselekcjonowaną grupę doświadczonych psychologów i psychoterapeutów, którzy specjalizują się w pracy z osobami cierpiącymi na fobię społeczną i stosują sprawdzone metody terapeutyczne w leczeniu tego zaburzenia.
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
Dzień dobry, mam prawie 25 lat, mam fobię społeczną od dziecka, doświadczam epizodów depresyjnych, mam część symptomów agorafobii, od półtora roku zaczęłam doświadczać ataków paniki i stają się one częstsze, częściej się samookaleczam, do tego prawdopodobnie mam zaburzenie osobowości borderline (nie byłam jeszcze badana testami, ale 2 psychologów, psychiatra i inny lekarz mi tak powiedzieli). Jestem w terapii od ponad roku, ale ostatnio jest tylko gorzej. Dużo zmian nastąpiło w moim życiu, w tym ukończenie studiów, coming out po prawie dekadzie ukrywania się, mam zamieszkać bez rodziców w maju (mam zamieszkać z moją dziewczyną), ale pozostaję bez pracy. Nigdy nie pracowałam. Boli mnie to, że wszyscy oskarżają mnie o lenistwo, a ja jestem przerażona nawet, by rozmawiać na temat pracy, nawet jak nie o mnie chodzi. Czasem dosłownie mnie paraliżuje, nie mogę się ruszyć, nic powiedzieć, tylko czuję, jak cała się trzęsę. Okropnie boję się ludzi. Do tego przeraźliwie boję się być sama. Boję się wszystkiego, co jest z pracą związane do tego stopnia, że czuję, że nie mogę oddychać lub robię się agresywna. Moja sytuacja domowa się pogorszyła przez to jeszcze bardziej. Boję się pracować gdziekolwiek, ale jeszcze bardziej boję się pracować w zawodzie, ale jednocześnie tego chcę. Boję się też najczęściej przyznawać do tego, kim jestem a jestem psychologiem, bo czuję jak wtedy zmienia się sposób, w jaki inni na mnie patrzą. Czuję się tak ze strony różnych ludzi, też ze strony innych psychologów, psychiatrów, terapeutów, bo się boję, że znowu, po raz n-ty to usłyszę, że powinnam być jakaś, nie powinnam tego czy tamtego i że nawet nad własnym życiem nie panuję, a co dopiero innym pomagać. Staram się, studia z wyróżnieniem ukończyłam, dwa razy publikacje mi obiecano, pomagam ludziom czasem chociaż online, ale to i tak wszystko nie ma znaczenia, bo nadal pozostaje uwięziona w swoich problemach. Bardzo bałam się napisać nawet tutaj, bo boję się oceny. Wieczorem przed wigilią miałam swoją pierwszą wizytę u psychiatry i, mimo że powiedziałam, że nie chcę leków i strasznie się ich boję i tak mi je przepisała i umówiła się na następną wizytę. Wykupiłam je pod naciskiem innych. Wszyscy chcą, żebym je brała i nie wymyślała, a ja okropnie boję się je brać. Dostałam krople betesda (escitalopram) i mam zacząć od 1 kropelki i tak dobić do 10 dziennie, powoli skoro tak się boję, ale wcale nie boję się mniej. Nie potrafię ani myśleć o tym, ani nie myśleć o tym, że mam je brać. Nawet nie mogę na ten lek patrzeć. Wiele razy dziennie zaczynam o tym myśleć i robi mi się niedobrze, słabo, gorąco, ciężko mi oddychać i czuję nagłe przypływy lęku. Boję się wszystkich efektów ubocznych, które ten lek może wywołać, a czego najbardziej przeraża mnie to, od ilu ludzi słyszałam, że od tego przytyło i ile to było kg. Jak myślę o tym, że wywołuje to też często dysfunkcje seksualne (a wiem, że czasem się one utrzymują nawet po zakończeniu farmakoterapii), to też mi skręca żołądek. Jednak najbardziej przeraża mnie wzrost wagi. Moja dziewczyna (a wcześniej też rodzice) się martwi tym, co robię od ostatnich paru miesięcy, ciągle sprawdzam kalorie wszystkiego i je liczę, ciągle się ważę, kombinuję jak powstrzymać głód. Zaczęło się od tego, że dobiłam do początków otyłości w parę lat, po tym, jak miałam wcześniej wagę w normie, i teraz w końcu zaczęłam chudnąć i przeraża mnie wizja, żeby przytyć choćby trochę, a co dopiero kilkanaście czy kilkadziesiąt kg, a od wielu osób to słyszałam. Poza tym boję się nawet swojego strachu, swojej reakcji na lek zaraz po zażyciu. Pani psychiatra też zwróciła mi na to uwagę, że moje lęki wiążą się też z zażywaniem różnych substancji, np. kiedyś wzięłam xanax i akurat coś mnie zakuło w głowie po paru sekundach i zaczęłam nagle myśleć, że guz mózgu albo padaczka albo, że umrę i dostałam ataku paniki. Tak samo było, jak dostałam znieczulenie u dentysty i jeszcze w innych przypadkach. Oczywiście rozmawiam z terapeutką o wszystkim lub o większości spraw, ale postanowiłam napisać też tutaj, bo czuję, że już nie mam siły i nie wiem, co mam robić... dużo problemów się skumulowało, a rozwiązania na nie są tylko kolejnymi problemami lub drogą do nich... Bardzo proszę o poradę i z góry bardzo dziękuję
Czy mogę powiedzieć, że mam fobię społeczną od zawsze, jeśli jedyne co pamiętam to fakt, że moja siostra od razu załapała kontakt z kuzynką, gdy po raz pierwszy ją spotkała a ja (byłam wtedy jeszcze przed przedszkolem) miałam z tym problemy i nie chciałam się ruszyć na podwórko bez mamy (mieszkałyśmy z kuzynką w jednym domu na wsi)? Potem pewnego dnia się otworzyłam i od tamtej pory normalnie się bawiłyśmy z kuzynką. I jeszcze pamiętam, że pierwszego dnia przedszkola jako jedyna płakałam i nie chciałam, żeby mama mnie tam zostawiła, ale już drugiego dnia normalnie wsiadłam sama w autobus i tam pojechałam, tylko że całe przedszkole byłam na uboczu, nie chciałam się bawić na placu zabaw z innymi dziećmi i nie jadłam obiadów, jak wszyscy inni. Czy to była tylko nieśmiałość czy już początki fobii społecznej? Potem z biegiem lat to mi się pogarszało, głównie przez wyśmiewanie mojego szkolnego tyrana, a z czasem za jego przykładem też innych.
Dzień dobry, Czy to prawda, że fobia społeczna to trudność przewlekła i może trwać wiele lat, a nawet całe życie?
Czy można mieć fobię społeczną od zawsze? Czy może jak ktoś ma to od kiedy pamięta, to wtedy jest to osobowość unikająca? A depresja - czy może być przewlekła? Czy może jeśli trwa bez przerw, to wtedy jest to dystymia?
Wychodząc naprzeciw potrzebom osób zmagających się z fobią społeczną, specjaliści oferują darmowe konsultacje. Pamiętaj, że obawy przed pierwszym spotkaniem są naturalne, szczególnie dla osób z lękiem społecznym, jednak zdecydowanie warto się przełamać!
Kiedy warto?
Gdy zauważasz u siebie lub bliskiej osoby intensywny lęk przed sytuacjami społecznymi i unikanie kontaktów z innymi ludźmi;
Kiedy nadmiernie obawiasz się oceny ze strony innych i doświadczasz silnego dyskomfortu podczas wystąpień publicznych lub rozmów w grupie;
Jeśli fizyczne objawy stresu (pocenie się, drżenie rąk, przyspieszone bicie serca) pojawiają się regularnie w sytuacjach społecznych i zniechęcają Cię z podejmowania różnych aktywności;
Gdy lęk przed oceną innych lub kompromitacją, ośmieszeniem, krytyką ogranicza Twoje możliwości zawodowe, edukacyjne lub towarzyskie.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na bezpłatną pierwszą konsultację już dziś – zrób ten ważny krok w kierunku lepszego zdrowia.
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
