Wróć do strony głównej bloga

Pomoc psychologiczna i psychoterapia os├│b LGBTQ+. Dylematy i wyzwania ­čĆ│ÔÇŹ­čîł

Pomoce i istotne informacje dla psycholog├│w i psychoterapeut├│w w pomocy osobom LGBT+.

Kim jestem? Kogo kocham? Z kim chc─Ö budowa─ç zwi─ůzek? Kto i co mnie podnieca? Kiedy uda si─Ö odpowiedzie─ç na te pytania przychodz─ů kolejne: Dlaczego poczucie tego, kim jestem nie pasuje do tego, co zwykle s┼éysz─Ö? Jak zareaguje otoczenie, kiedy dowie si─Ö, ┼╝e jestem gejem/lesbijk─ů/osob─ů biseksualn─ů, itp.? Te i wiele innych pyta┼ä cz─Östo poprzedzone s─ů w┼éasnymi za┼éo┼╝eniami: Inni mnie nie rozumiej─ů. Inni mnie wy┼Ťmiej─ů. To, co czuj─Ö jest chore lub nienormalne. Wstydz─Ö si─Ö tego, kim jestem. Nie akceptuj─Ö w┼éasnej to┼╝samo┼Ťci p┼éciowej, seksualnej i/lub romantycznej.

To jedynie wybrane pytania i za┼éo┼╝enia os├│b, kt├│re identyfikuj─ů si─Ö jako osoby nieheteronormatywne i nieheteroseksualne. Towarzysz─ůcy l─Ök, poczucie wstydu, niezrozumienia, braku akceptacji ze strony otoczenia oraz stale utrzymuj─ůcy si─Ö stres, staj─ů si─Ö codzienno┼Ťci─ů os├│b, kt├│rych funkcjonowanie nie wpisuje si─Ö w og├│lnie przyj─Öte normy spo┼éeczno-kulturowe, w kt├│rych dominuje przekonanie, ┼╝e heteroseksualno┼Ť─ç jest standardowym i preferowanym wariantem to┼╝samo┼Ťci seksualnej, a wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi wype┼énia tradycyjne role p┼éciowe┬á (tzw. heteronorma). Jednocze┼Ťnie, wraz z tocz─ůcymi si─Ö dyskusjami w przestrzeni spo┼éecznej, medialnej, naukowej oraz obserwowan─ů polaryzacj─ů wzgl─Ödem praw i r├│wno┼Ťci obywatelskiej os├│b LGBTQ+, nasila si─Ö poczucie wyobcowania i osamotnienia. Coraz cz─Ö┼Ťciej zwraca si─Ö uwag─Ö na potrzeb─Ö wsparcia i profesjonalnej pomocy psychologicznej os├│b zagro┼╝onych dyskryminacj─ů i wykluczeniem ze wzgl─Ödu na przynale┼╝no┼Ť─ç do spo┼éeczno┼Ťci os├│b LGBTQ+.

Warto odpowiedzieć na pytania, gdzie i jakiej formy pomocy szukać. 

Do┼Ťwiadczenia dyskryminacji w┼Ťr├│d os├│b LGBTQ+┬á

Na pocz─ůtek warto przeanalizowa─ç statystyki przedstawiaj─ůce do┼Ťwiadczenia dyskryminacji, wykluczenia i r├│┼╝nych form przemocy wobec os├│b LGBTQ+ w r├│┼╝nych obszarach ┼╝ycia, zwracaj─ůc uwag─Ö na mo┼╝liwe negatywne konsekwencje dla funkcjonowania oraz zdrowia psychicznego tych os├│b.┬á

  • 1 osoba na 3 zg┼éosi┼éa, ┼╝e przynajmniej raz w ┼╝yciu do┼Ťwiadczy┼éa gro┼║by przemocy fizycznej lub faktycznej przemocy w zwi─ůzku ze swoj─ů to┼╝samo┼Ťci─ů p┼éciow─ů/seksualn─ů

  • 12,9% akt├│w przemocy s┼éownej osoby LGBTQ+ do┼Ťwiadczy┼éy w szko┼éach┬á

  • 73,3% os├│b LGBTQ+ ukrywa swoj─ů to┼╝samo┼Ť─ç p┼éciow─ů/seksualn─ů w szkole i na uczelni┬á

  • 98 % os├│b LGBTQ+ w Polsce do┼Ťwiadczy┼éo jakiego┼Ť typu mikroagresji w latach 2019-2020┬á

  • 45% os├│b LGBTQ+ w wieku nastoletnim rozwa┼╝a┼éo podj─Öcie pr├│by samob├│jczej w ci─ůgu ostatniego roku

  • 14% os├│b LGBTQ+ w wieku nastoletnim podj─Ö┼éo pr├│b─Ö samob├│jcz─ů w ostatnim roku, w tym:

    • prawie 1 na 5 os├│b transp┼éciowych i niebinarnych┬á

    • prawie 1 na 10 os├│b, u kt├│rych nie wyst─Öpuje niezgodno┼Ť─ç p┼éciowa┬á

  • mi─Ödzy 49% a 79% os├│b nieheteronormatywnych do┼Ťwiadczy┼éo objaw├│w l─Öku i/lub klinicznej depresji┬á

  • 43% nastoletnich os├│b nieheteronormatywnych obawia┼éo si─Ö, ┼╝e nie b─Öd─ů traktowani powa┼╝nie przez osoby ┼Ťwiadcz─ůce pomoc w zakresie zdrowia psychicznego

  • 26% wyra┼╝a┼éo obaw─Ö, ┼╝e ich to┼╝samo┼Ť─ç b─Ödzie niezrozumiana┬á

Źródło: Opracowano na podstawie The Trevor Project, 2022 [online] https://www.thetrevorproject.org/survey-2020/ (Dostęp: 27.07.2023) oraz Sytuacja społeczna osób LGBTA (Świder i Winiewski, 2021)

Powy┼╝sze wyniki raport├│w dotycz─ůcych sytuacji spo┼éecznej os├│b LGBTQ+ w ostatnich latach przedstawiaj─ů wybrane konsekwencje przejaw├│w dyskryminacji i wykluczenia. W wielu badaniach obszernie opisywane s─ů czynniki ryzyka pogorszenia dobrostanu psychicznego. Zwraca si─Ö uwag─Ö na negatywny wp┼éyw braku powszechnej akceptacji i stygmatyzacji w wielu obszarach ┼╝ycia na psychospo┼éeczne funkcjonowanie os├│b nieheteronormatywnych.

Pomimo coraz cz─Ö┼Ťciej poruszanych w dyskursie publicznym kwestiach praw mniejszo┼Ťci seksualnych, co cz─Östo wynika ze zwi─Ökszonej mobilizacji przedstawicieli organizacji dzia┼éaj─ůcych na rzecz spo┼éeczno┼Ťci os├│b LGBTQ+, w dalszym ci─ůgu nie uda┼éo si─Ö osi─ůgn─ů─ç porozumienia w tym zakresie, co przek┼éada si─Ö na codzienne ┼╝ycie tych os├│b. Odchodz─ůc jednak do tak szeroko opisywanych zjawisk, mo┼╝na by przyj─ů─ç, ┼╝e ka┼╝dy przypadek nale┼╝y rozpatrywa─ç indywidualnie. Ci─Ö┼╝ko jednak oddzieli─ç spo┼éeczne do┼Ťwiadczenia os├│b nieheteronormatywnych od ich subiektywnych prze┼╝y─ç. Dlatego te┼╝ bez znajomo┼Ťci podstawowych zjawisk i trudno┼Ťci, z kt├│rymi na co dzie┼ä mierz─ů si─Ö te osoby, ci─Ö┼╝ko ┼Ťwiadczy─ç profesjonaln─ů pomoc psychologiczn─ů.┬á

Dylematy os├│b LGBTQ+ poszukuj─ůcych pomocy psychologicznej

Niejednokrotnie maj─ůc do┼Ťwiadczenia dyskryminacji, wykluczenia, stygmatyzacji, r├│┼╝nych form przemocy, osoby LGBTQ+ stoj─ů przed dylematami zwi─ůzanymi z wyborem odpowiedniej pomocy psychologicznej lub osoby ┼Ťwiadcz─ůcej takie us┼éugi. Mog─ů by─ç zwi─ůzane z tym obawy przed byciem osob─ů niezrozumian─ů, kt├│rej do┼Ťwiadczenia s─ů uniewa┼╝niane, umniejszane lub pomijane w rozmowie. Cz─Östo towarzysz─ůcy temu stres, zwi─ůzany z ujawnieniem w┼éasnej to┼╝samo┼Ťci seksualnej, p┼éciowej lub romantycznej mo┼╝e przyczynia─ç si─Ö do oddalania decyzji o skorzystaniu z pomocy lub wsparcia. W trakcie konsultacji mo┼╝e pojawia─ç si─Ö uczucie niepokoju, wstydu, niepewno┼Ťci ze wzgl─Ödu na w┼éasne przekonania o mo┼╝liwym ponownym do┼Ťwiadczeniu krzywdy ze strony osoby, od kt├│rej na og├│┼é oczekuje si─Ö zapewnienia poczucia bezpiecze┼ästwa. L─Ök towarzysz─ůcy samemu wyobra┼╝eniu reakcji ze strony specjalisty_ki na informacj─Ö o przynale┼╝no┼Ťci do spo┼éeczno┼Ťci LGBTQ+ mo┼╝e by─ç parali┼╝uj─ůcy i utrudnia─ç swobod─Ö wypowiedzi. Dlatego te┼╝ istotnym jest wyb├│r osoby, kt├│ra posiada odpowiednie kwalifikacje w zakresie ┼Ťwiadczenia profesjonalnej pomocy psychologicznej.┬á

Warto pami─Öta─ç, ┼╝e dokonuj─ůc takiego wyboru, jako osoba zwracaj─ůca si─Ö po pomoc, masz prawo zapyta─ç o kompetencje w zakresie pomocy osobom zagro┼╝onym dyskryminacj─ů lub wykluczeniem. Gdyby por├│wna─ç to do wyboru lekarza specjalisty, kiedy potrzebujesz chirurga z powodu z┼éamanej r─Öki, nie umawiasz si─Ö w pierwszej kolejno┼Ťci na wizyt─Ö do kardiologa, nawet je┼Ťli ten potrafi┼éby naprawi─ç ko┼äczyn─Ö, ucz─ůc si─Ö tego na pewnym etapie studi├│w medycznych. Warto zasi─Ögn─ů─ç informacji o wykszta┼éceniu i przygotowaniu (w tym dodatkowych szkoleniach) osoby, z kt├│rej us┼éug si─Ö korzysta. Istnieje r├│wnie┼╝ wiele o┼Ťrodk├│w lub organizacji pozarz─ůdowych (stowarzysze┼ä lub fundacji), specjalizuj─ůcych si─Ö w ┼Ťwiadczeniu profesjonalnej pomocy osobom LGBTQ+, do kt├│rych mo┼╝na zwr├│ci─ç si─Ö z pytaniem lub pro┼Ťb─ů o wskazanie specjalist├│w_ek LGBT-friendly, szczeg├│lnie, kiedy pojawiaj─ů si─Ö opisane wy┼╝ej dylematy lub niepewno┼Ť─ç zwi─ůzana z wyborem osoby oferuj─ůcej pomoc psychologiczn─ů lub psychoterapi─Ö.┬á

Dylematy os├│b ┼Ťwiadcz─ůcych pomoc psychologiczn─ů lub psychoterapi─Ö

Podobnie, jak osoby poszukuj─ůce pomocy, coraz cz─Ö┼Ťciej w┼Ťr├│d specjalist├│w_ek pojawiaj─ů si─Ö dylematy dotycz─ůce sposobu pracy, udzielania wsparcia i adekwatnych oddzia┼éywa┼ä interwencyjnych lub terapeutycznych. Pomimo posiadanej wiedzy i do┼Ťwiadczenia w zakresie pomocy psychologicznej lub psychoterapii, osoby ┼Ťwiadcz─ůce takie us┼éugi r├│wnie┼╝ stoj─ů przed wieloma wyzwaniami zwi─ůzanymi ze zmianami spo┼éecznymi i kulturowymi, obserwuj─ůc tym samym zmiany w zakresie zg┼éaszanych trudno┼Ťci w ┼╝yciu codziennym i psychospo┼éecznym funkcjonowaniu pacjent├│w_ek lub klient├│w_ek zg┼éaszaj─ůcych si─Ö do gabinet├│w.

Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e rol─ů osoby ┼Ťwiadcz─ůcej pomoc psychologiczn─ů jest zapewnienie poczucia bezpiecze┼ästwa i tworzenie atmosfery opartej na zasadach szczero┼Ťci i akceptacji. Osoby zg┼éaszaj─ůce si─Ö po pomoc mog─ů formu┼éowa─ç oczekiwania dotycz─ůce znalezienia rozwi─ůzania aktualnego problemu, ale r├│wnie┼╝ wymaga─ç d┼éugoterminowych oddzia┼éywa┼ä nastawionych na budowanie poczucia w┼éasnego bezpiecze┼ästwa, zaufania wobec innych ludzi, akceptacji w┼éasnych pragnie┼ä,┬á nawi─ůzywania relacji, ┼╝yj─ůc cz─Östo w opresyjnym, zagra┼╝aj─ůcym lub co najmniej negatywnie nastawionym ┼Ťrodowisku. Nale┼╝y w├│wczas zachowa─ç szczeg├│ln─ů ostro┼╝no┼Ť─ç w stosowaniu sugestii lub podawaniu mo┼╝liwych rozwi─ůza┼ä bez wcze┼Ťniejszej dok┼éadnej analizy aktualnej sytuacji danej osoby, tak ┼╝eby nie nara┼╝a─ç jej na pog┼é─Öbienie kryzysu lub negatywnych do┼Ťwiadcze┼ä, np. zwi─ůzanych z procesem ujawnienia w┼éasnej to┼╝samo┼Ťci seksualnej, p┼éciowej lub romantycznej (tzw. coming out).┬á┬á

Jednocze┼Ťnie, nie mo┼╝na zapomina─ç, ┼╝e osoby pracuj─ůce w zawodzie psychologa lub psychoterapeuty posiadaj─ů w┼éasne przekonania, warto┼Ťci, ┼Ťwiatopogl─ůd, kt├│ry mo┼╝e znacz─ůco r├│┼╝ni─ç si─Ö do tego, co prezentuje osoba korzystaj─ůca z pomocy psychologicznej. Dlatego te┼╝ brak odpowiedniego przygotowania merytorycznego, jak i wystarczaj─ůcego do┼Ťwiadczenia w pracy z osobami LGBTQ+, mo┼╝e stanowi─ç powa┼╝ne ryzyko dla ┼Ťwiadczenia profesjonalnych us┼éug zgodnych z zasadami etycznymi wykonywanego zawodu.

Ponadto, praca z osobami ze spo┼éeczno┼Ťci LGBTQ+ wymaga niejednokrotnie w┼é─ůczania r├│┼╝norodnych oddzia┼éywa┼ä (pozapsychologicznych), takich jak farmakoterapia, pomoc prawna lub pomoc socjalna. Istotn─ů rol─Ö w procesie wsparcia i pomocy psychologicznej lub psychoterapeutycznej mo┼╝e stanowi─ç grono kompetentnych, wykwalifikowanych i zaufanych specjalist├│w_ek lub o┼Ťrodk├│w, do kt├│rych w razie potrzeby mo┼╝na skierowa─ç pacjenta_k─Ö/klienta_k─Ö, tworz─ůc tym samym interdyscyplinarny zesp├│┼é dzia┼éaj─ůcy na rzecz poprawy og├│lnego dobrostanu psychospo┼éecznego danej osoby. Jednocze┼Ťnie, kiedy psycholog lub psychoterapeuta nie mo┼╝e podj─ů─ç czynno┼Ťci zawodowych wobec osoby ze spo┼éeczno┼Ťci LGBTQ+, zobowi─ůzany jest do skierowania jej w miejsce, gdzie mo┼╝e znale┼║─ç profesjonaln─ů i kompetentn─ů pomoc.┬á

Zgodnie z aktualnymi zasadami i przyj─Ötymi wytycznymi, osoby ┼Ťwiadcz─ůce pomoc psychologiczn─ů i psychoterapi─Ö zobowi─ůzane s─ů do uznania r├│┼╝norodno┼Ťci to┼╝samo┼Ťci seksualnych, p┼éciowych i romantycznych oraz poszanowania praw seksualnych zawartych w obowi─ůzuj─ůcym prawie, kodeksach etycznych i przyj─Ötych przez ┼Ťrodowisko naukowe deklaracjach chroni─ůcych te prawa. Jednak ze wzgl─Ödu na fakt, ┼╝e specjali┼Ťci_tki pracuj─ůcy w zawodach pomocowych r├│wnie┼╝ s─ů poddawani dzia┼éaniu wp┼éyw├│w spo┼éeczno-kulturowych oraz wyznaj─ů r├│┼╝ne zasady, warto┼Ťci i przekonania, bazuj─ůce na w┼éasnych do┼Ťwiadczeniach, mo┼╝e to stanowi─ç pewne ograniczenia we wsp├│┼épracy z osobami nieheteronormatywnymi. Tym samym, przed rozpocz─Öciem wsp├│┼épracy z osob─ů ze spo┼éeczno┼Ťci LGBTQ+, polegaj─ůcej na udzielaniu wsparcia lub pomocy psychologicznej warto odpowiedzie─ç sobie na pytania :┬á

  • Czy jestem gotowy_a na ┼Ťwiadczenie pomocy psychologicznej osobom ze spo┼éeczno┼Ťci LGBTQ+?┬á

  • Czy potrafi─Ö rozpozna─ç i monitorowa─ç w┼éasne stereotypy i uprzedzenia wzgl─Ödem os├│b LGBTQ+, kt├│re mog┼éyby by─ç przenoszone w relacji z osob─ů zg┼éaszaj─ůc─ů si─Ö po pomoc?

  • Czy posiadam odpowiedni─ů wiedz─Ö na temat funkcjonowania psychospo┼éecznego os├│b LGBTQ+?

  • Czy potrafi─Ö uwzgl─Ödni─ç znaczenie stresu mniejszo┼Ťciowego i innych specyficznych zjawisk, kt├│rych do┼Ťwiadczaj─ů osoby LGBTQ+ w ramach pomocy psychologicznej lub psychoterapii?

  • Jakie s─ů moje w┼éasne przekonania dotycz─ůce os├│b nieheteronormatywnych, nieheteroseksualnych i os├│b, u kt├│rych wyst─Öpuje niezgodno┼Ť─ç p┼éciowa?┬á

  • Czy potrafi─Ö rozpozna─ç w┼éasne (cz─Östo nie┼Ťwiadome) pragnienia, w tym seksualne, kt├│re mog─ů oddzia┼éywa─ç na spos├│b postrzegania os├│b LGBTQ+ oraz zg┼éaszanych problem├│w?

  • Czy znam specjalist├│w_ki innych specjalizacji, kt├│rzy mog─ů stanowi─ç ┼║r├│d┼éo wiedzy i wsparcia dla mnie, jak i osoby wymagaj─ůcej pomocy?┬á

Problemy i trudno┼Ťci, z kt├│rymi najcz─Ö┼Ťciej zwracaj─ů si─Ö po pomoc osoby LGBTQ+

Dotychczasowe badania z zakresu psychologii i psychoterapii oraz do┼Ťwiadczenia klinicyst├│w_ek, pracuj─ůcych z osobami LGBTQ+ wskazuj─ů, ┼╝e zg┼éaszane problemy i trudno┼Ťci pod wieloma wzgl─Ödami nie r├│┼╝ni─ů si─Ö od tych zg┼éaszanych przez osoby heteronormatywne. Pozwala to przyj─ů─ç, ┼╝e koncepcje i sposoby pracy terapeutycznej mog─ů by─ç stosowane analogicznie, jak w przypadku os├│b heteroseksualnych i cisp┼éciowych (czyli os├│b, u kt├│rych nie wyst─Öpuje niezgodno┼Ť─ç mi─Ödzy p┼éci─ů biologiczn─ů a psychologiczn─ů/spo┼éeczn─ů). Nale┼╝y z ca┼é─ů moc─ů nadmieni─ç, ┼╝e sama to┼╝samo┼Ť─ç seksualna inna ni┼╝ heteroseksualna nie mo┼╝e by─ç traktowana jako nieprawid┼éowa lub poddaj─ůca si─Ö zmianie. Aktualnie, dzi─Öki rozwojowi bada┼ä w ostatnich 50-ciu latach z zakresu psychologii, medycyny i nauk pokrewnych oraz zgodnie z najnowszymi kryteriami zaburze┼ä i rozwoju psychoseksualnego, nie traktuje si─Ö r├│┼╝norodno┼Ťci seksualnej, p┼éciowej i romantycznej jako czego┼Ť niepo┼╝─ůdanego lub zaburzonego. Tym samym nie pozwala to na traktowanie, np. homoseksualno┼Ťci jako choroby lub nawet ┼║r├│d┼éa wyst─Öpowania problem├│w w funkcjonowaniu. Opisywane trudno┼Ťci i problemy mog─ů natomiast wynika─ç z reakcji otoczenia na odmienno┼Ť─ç p┼éciow─ů, nieheteroseksualno┼Ť─ç lub pozostawanie w zwi─ůzku z osob─ů tej samej p┼éci.┬á

W zwi─ůzku z powy┼╝szym, osoby LGBTQ+ cz─Östo zwracaj─ů si─Ö po pomoc i wsparcie w sytuacjach do┼Ťwiadczania kryzysu psychicznego zwi─ůzanego odkrywaniem i/lub trudno┼Ťci─ů w zaakceptowaniu w┼éasnych pragnie┼ä seksualnych (innych ni┼╝ heteroseksualne). Wyra┼╝aj─ů obawy i l─Ök przed odrzuceniem, krzywd─ů lub przemoc─ů ze strony ┼Ťrodowiska, w kt├│rym ┼╝yj─ů. W historiach tych os├│b mog─ů pojawia─ç si─Ö wspomnienia do┼Ťwiadcze┼ä przemocy, bezpo┼Ťredniej dyskryminacji i wykluczenia ze wzgl─Ödu na przynale┼╝no┼Ť─ç do spo┼éeczno┼Ťci os├│b LGBTQ+. Relacjonuj─ů stale utrzymuj─ůcy si─Ö stres (w literaturze przedmiotu opisywany jako najcz─Ö┼Ťciej jako stres mniejszo┼Ťciowy), zwi─ůzany z permanentnym poczuciem zagro┼╝enia, odrzucenia, alienacji, niezrozumienia, negatywnymi przekonaniami na w┼éasny temat i os├│b podobnych. Cz─Ö┼Ť─ç os├│b zg┼éasza si─Ö na psychoterapi─Ö, chc─ůc pogodzi─ç w┼éasne konflikty intrapsychiczne zwi─ůzane z ch─Öci─ů posiadania dzieci, budowania sta┼éej relacji i rodziny, co stoi w sprzeczno┼Ťci z obowi─ůzuj─ůcym prawem lub wymaganiami stawianymi przez ┼Ťrodowisko i wybrane grupy spo┼éeczne.┬á

Coming out

Jednym z cz─Ö┼Ťciej poruszanych temat├│w w ramach pomocy psychologicznej i psychoterapii jest proces ujawniania (coming out) w┼éasnej to┼╝samo┼Ťci seksualnej, p┼éciowej lub romantycznej oraz wielu niepewno┼Ťci z tym zwi─ůzanych. Rol─ů osoby udzielaj─ůcej wsparcia lub pomocy psychologicznej jest dok┼éadana analiza sytuacji ┼╝yciowej pacjenta_ki/klienta_ki w celu oceny ewentualnego ryzyka, jakie niesie ze sob─ů coming out. Nale┼╝y zachowa─ç szczeg├│ln─ů ostro┼╝no┼Ť─ç w zakresie zach─Öcania lub motywowania do ujawnienia to┼╝samo┼Ťci seksualnej. Wa┼╝niejszym mo┼╝e by─ç towarzyszenie danej osobie w ca┼éym tym procesie, pozwolenie na omawianie i opracowanie wszelkich w─ůtpliwo┼Ťci i dominuj─ůcych stan├│w emocjonalnych, zapewniaj─ůc przy tym atmosfer─Ö bezpiecze┼ästwa i akceptacji dla wybor├│w tej osoby. Warto nadmieni─ç, ┼╝e o ile w przypadku dokonania ujawnienia w┼éasnej to┼╝samo┼Ťci bierze si─Ö pod uwag─Ö gotowo┼Ť─ç i potrzeby danej osoby, to ujawnienie informacji o obecnej relacji partnerskiej/romantycznej wymaga cz─Östo ujawnienia r├│wnie┼╝ to┼╝samo┼Ťci seksualnej osoby, z kt├│r─ů tworzy si─Ö zwi─ůzek.┬á

Jednocze┼Ťnie, pisz─ůc o zwi─ůzkach jednop┼éciowych, nale┼╝y podkre┼Ťli─ç, ┼╝e wyst─Öpuje wiele podobie┼ästw w zakresie etap├│w tworzenia zwi─ůzku, potrzeb i zg┼éaszanych problem├│w w relacji. To, co odr├│┼╝nia pary jednop┼éciowe od r├│┼╝nop┼éciowych, to do┼Ťwiadczenie stygmatyzacji, heteroseksizmu, stresu mniejszo┼Ťciowego, homofobii/bifobii, czyli zjawisk specyficznych zwi─ůzanych z psychospo┼éecznym funkcjonowaniem os├│b LGBTQ+.┬á

Podsumowanie

Opisane zosta┼éy jedynie wybrane trudno┼Ťci, z kt├│rymi zg┼éaszaj─ů si─Ö osoby LGBTQ+ do gabinetu psychologicznego lub psychoterapeutycznego oraz towarzysz─ůce temu dylematy zar├│wno po stronie tych os├│b, jak i specjalist├│w_ek udzielaj─ůcych pomocy i wsparcia. Nadmieni─Ö, ┼╝e problematyka, z kt├│r─ů zg┼éaszaj─ů si─Ö osoby transp┼éciowe i niebinarne znacz─ůco wykracza poza opisane wy┼╝ej zjawiska, co zas┼éuguje na osobne artyku┼éy. Mo┼╝na wi─Öc uzna─ç, ┼╝e praca terapeutyczna, ┼Ťwiadczenie pomocy w zakresie poradnictwa psychologicznego lub interwencji kryzysowej wobec os├│b LGBTQ+, wymaga szczeg├│lnej wra┼╝liwo┼Ťci i uwa┼╝no┼Ťci na zg┼éaszane problemy i potrzeby, znajomo┼Ťci wiedzy, nierzadko specjalistycznej, oraz umiej─Ötno┼Ťci w zakresie ┼é─ůczenia wypracowanych metod pracy i koncepcji ze zjawiskami psychospo┼éecznymi, charakterystycznymi dla spo┼éeczno┼Ťci os├│b LGBTQ+.┬á


Bibliografia

Abramowicz, M. (2012). Do┼Ťwiadczenie dyskryminacji ze wzgl─Ödu na orientacj─Ö seksualn─ů - analiza sytuacji spo┼éecznej os├│b LGB w Polsce. W: W: Iniewicz, G., Mijas, M., Grabski, B. (red.). Wprowadzenie do psychologii LGB (s. 289-308). Wroc┼éaw: Wydawnictwo Continuo

Bielska, B. (2018). Potencjał zmiany. Rezultaty działania ruchu społecznego na przykładzie aktywizmu LGBT* w Polsce. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Dragan, W. Ł., Iniewicz, G. (2020). Orientacja seksualna źródła i konteksty. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar

Drescher, J., Fadus, M. (2020). Issues Arising in Psychotherapy With Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Patients. Focus. The Journal of Lifelong Learning in Psychiatry, 18(3), 262ÔÇô267. DOI: https://doi.org/10.1176/appi.focus.20200001

Grabski, B. (2023). Problemy os├│b LGBTQ. W: Lew-Starowicz M., Lew-Starowicz Z., Skrzypulec-Plinta V. (red.). Seksuologia (s. 512-524). Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL

Iniewicz, G. (2015). Stres mniejszo┼Ťciowy u os├│b biseksualnych i homoseksualnych. Krak├│w: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello┼äskiego

Liu, Y., Jiang, C., Li, S., Gu, Y., Zhou, Y., An, X., Zhao, L., Pan, G. (2018). Association of recent gay-related stressful events with depressive symptoms in Chinese men who have sex with men. BMC Psychiatry, 18. DOI: 10.1186/s12888-018-1787-7

Mizielińska, J., Abramowicz, M., Stasińska, A. (2014). Rodziny z wyboru w Polsce. Życie rodzinne osób nieheteronormatywnych. Warszawa: Instytut Psychologii Polskiej Akademii Nauk

Sikora, K., Iniewicz, G. (2012). Kwestie etyczne w psychologii LGB - ogólne normy w szczególnej sytuacji. W: Iniewicz, G., Mijas, M., Grabski, B. (red.). Wprowadzenie do psychologii LGB (s. 289-308). Wrocław: Wydawnictwo Continuo

┼Üwider, M., Winiewski, M. (2021). Sytuacja spo┼éeczna os├│b LGBTA w Polsce: raport za lata 2019ÔÇô2020. Warszawa: Kampania Przeciw Homofobii.

The Trevor Project. (2022). National Survey on LGBTQ Youth Mental Health 2020 [online]. https://www.thetrevorproject.org/survey-2022/assets/static/trevor01_2022survey_final.pdf. (Dost─Öp: 27.07.2023)

The Trevor Project. (2022). National Survey on LGBTQ Youth Mental Health 2020 [online]. https://www.thetrevorproject.org/survey-2020/. (Dostep: 27.07.2023)

Udost─Öpnij

Spis tre┼Ťci

  1. Do┼Ťwiadczenia dyskryminacji w┼Ťr├│d os├│b LGBTQ+┬á
  2. Dylematy os├│b LGBTQ+ poszukuj─ůcych pomocy psychologicznej
  3. Dylematy os├│b
  4. Problemy i trudno┼Ťci, z kt├│rymi najcz─Ö┼Ťciej zwracaj─ů si─Ö po pomoc osoby LGBTQ+
  5. Podsumowanie
  6. Bibliografia
Opublikowano16.08.2023
Udost─Öpnij

Komentarze (0)