📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Praktyczny przewodnik dla rodziców nastolatków z diagnozą ChAD: rozpoznawanie objawów, wsparcie emocjonalne i skuteczne strategie radzenia sobie.
Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zwane również chorobą afektywną dwubiegunową (ChAD), to poważne zaburzenie psychiczne charakteryzujące się skrajnymi wahaniami nastroju. U nastolatków może manifestować się w sposób odmienny niż u dorosłych, co często utrudnia diagnozę. Zrozumienie specyfiki ChAD u młodych osób jest kluczowe dla zapewnienia im odpowiedniego wsparcia.
Fazy zaburzenia dwubiegunowego:
Mania lub hipomania: Podczas epizodu maniakalnego lub hipomaniakalnego nastolatek może odczuwać euforię, nadmierną energię, drażliwość, gonitwę myśli, zmniejszoną potrzebę snu, zwiększoną aktywność i impulsywność. Może podejmować ryzykowne zachowania, takie jak nadmierne wydawanie pieniędzy, eksperymentowanie z substancjami psychoaktywnymi lub ryzykowne kontakty seksualne. W szkole może być rozkojarzony, mieć trudności z koncentracją i wykazywać wybuchowość.
Depresja: Epizod depresyjny charakteryzuje się obniżonym nastrojem, utratą zainteresowań, apatią, zmęczeniem, trudnościami ze snem (bezsenność lub nadmierna senność), zmianami apetytu, poczuciem winy, beznadziejności, myślami samobójczymi czy samouszkodzeniami. Nastolatek może wycofywać się z życia społecznego, unikać kontaktu z rówieśnikami i rodziną, zaniedbywać obowiązki szkolne i osobiste.
Okresy remisji: Pomiędzy epizodami manii i depresji mogą występować okresy remisji, w których nastolatek funkcjonuje względnie stabilnie i nie wykazuje silnych objawów zaburzenia.
U nastolatków epizody ChAD mogą być krótsze, bardziej gwałtowne i trudniejsze do odróżnienia od typowych zmian nastroju związanych z okresem dojrzewania. Często współwystępują inne zaburzenia psychiczne, takie jak zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania, ADHD lub zaburzenia zachowania, co dodatkowo komplikuje diagnozę i leczenie. Typowe jest również występowanie drażliwości i wybuchowości, zwłaszcza w fazie maniakalnej, co może prowadzić do konfliktów z rodzicami i rówieśnikami.
1. Edukacja i zrozumienie:
Zdobądź wiedzę: Im więcej wiesz o ChAD, tym lepiej zrozumiesz, co dzieje się z Twoim dzieckiem i jak możesz mu pomóc. Szukaj rzetelnych informacji w książkach, artykułach naukowych i na stronach internetowych organizacji zajmujących się zdrowiem psychicznym. Rozważ udział w grupach wsparcia dla rodzin osób z ChAD.
Obserwuj i notuj: Zwracaj uwagę na zmiany w zachowaniu, nastroju, śnie i apetycie dziecka. Notuj te obserwacje, aby móc je omówić z lekarzem lub psychologiem\psychoterapeutą i kadrą szkolną. Pamiętaj, że wczesne rozpoznanie objawów i szybka interwencja mogą znacząco poprawić rokowania.
2. Wsparcie emocjonalne:
Bądź obecny i empatyczny: Okaż dziecku zrozumienie i akceptację. Słuchaj uważnie, co ma do powiedzenia, bez oceniania i krytykowania. Pokaż, że jesteś po jego stronie i gotów/gotowa mu pomóc.
Stwórz bezpieczne środowisko: Zapewnij dziecku stabilne i przewidywalne środowisko, w którym czuje się bezpiecznie i akceptowane. Unikaj konfliktów i stresujących sytuacji, które mogą nasilić objawy.
Ucz radzenia sobie z emocjami: Pomóż dziecku rozpoznawać i nazywać swoje emocje. Ucz je zdrowych sposobów radzenia sobie ze stresem, lękiem i innymi trudnymi emocjami, takich jak techniki relaksacyjne, ćwiczenia oddechowe, aktywność fizyczna lub twórczość artystyczna. Możesz wspólnie z dzieckiem wypróbować technikę oddechową 4-7-8: weź wdech przez nos, licząc do 4, zatrzymaj oddech, licząc do 7, a następnie powoli wypuść powietrze ustami, licząc do 8. Powtarzaj to ćwiczenie kilka razy dziennie.
3. Współpraca z profesjonalistami:
Znajdź dobrego psychiatrę: Psychiatra specjalizujący się w leczeniu ChAD u młodzieży może zdiagnozować zaburzenie i zalecić odpowiednie leczenie farmakologiczne. Leki stabilizujące nastrój mogą pomóc w kontrolowaniu wahań nastroju i zapobieganiu epizodom manii i depresji.
Znajdź doświadczonego psychoterapeutę: Psychoterapia, zwłaszcza poznawczo-behawioralna (CBT) lub dialektyczno-behawioralna (DBT), może pomóc nastolatkowi w radzeniu sobie z objawami ChAD, poprawie funkcjonowania społecznego i emocjonalnego oraz rozwijaniu zdrowych strategii radzenia sobie ze stresem. Psychoterapeuta może nauczyć nastolatka technik monitorowania nastroju, rozpoznawania wczesnych objawów epizodów oraz stosowania strategii zapobiegających nawrotom. CBT może pomóc w zauważeniu i zmianie negatywnych myśli i przekonań, które przyczyniają się do wahań nastroju. DBT uczy umiejętności regulacji emocji, tolerancji na stres i efektywnej komunikacji.
Bądź aktywnym uczestnikiem leczenia: Regularnie kontaktuj się z lekarzem i terapeutą dziecka. Informuj ich o wszelkich zmianach w zachowaniu lub samopoczuciu dziecka. Wspólnie ustalajcie cele leczenia i monitorujcie postępy.
4. Dbanie o higienę życia:
Regularny sen: Zaburzenia snu są częstym objawem ChAD. Upewnij się, że Twoje dziecko ma regularny rytm snu i śpi wystarczająco długo. Unikaj kofeiny i innych stymulantów przed snem. Stwórz relaksującą rutynę przed snem, np. ciepła kąpiel, czytanie książki lub słuchanie spokojnej muzyki.
Zdrowa dieta: Zapewnij dziecku zrównoważoną dietę bogatą w owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty i białko. Unikaj przetworzonej żywności, słodkich napojów i nadmiaru kofeiny. Niektóre badania sugerują, że dieta bogata w kwasy omega-3 może mieć korzystny wpływ na nastrój.
Aktywność fizyczna: Regularna aktywność fizyczna może pomóc w redukcji stresu, poprawie nastroju i regulacji snu. Zachęcaj dziecko do uprawiania sportu, tańca, spacerów lub innych form aktywności, które sprawiają mu przyjemność.
5. Kiedy domowe sposoby to za mało?
Jeśli objawy ChAD u Twojego dziecka są nasilone, utrudniają mu codzienne funkcjonowanie, zagrażają jego bezpieczeństwu lub bezpieczeństwu innych, konieczna jest interwencja specjalisty. Nie wahaj się szukać pomocy, jeśli zauważysz:
Myśli lub próby samobójcze.
Problemy z funkcjonowaniem w szkole lub w domu.
Ryzykowne zachowania, takie jak nadużywanie substancji psychoaktywnych.
Utrata kontaktu z rzeczywistością (psychoza).
Agresywne lub autoagresywne zachowania.
Psychiatra może pomóc w doborze odpowiednich leków, które ustabilizują nastrój dziecka. Psychoterapeuta pomoże dziecku w radzeniu sobie z trudnymi emocjami, poprawie relacji z innymi i rozwijaniu zdrowych strategii radzenia sobie ze stresem. Współpraca z oboma specjalistami jest kluczowa dla skutecznego leczenia ChAD.
Workbook „Emocje” to przewodnik do lepszego rozumienia i zarządzania uczuciami. Zawiera teorię, sprawdzone narzędzia CBT oraz praktyczne ćwiczenia, które pomogą Ci świadomie pracować z emocjami i stosować zdobytą wiedzę w codziennym życiu.
Choroba afektywna dwubiegunowa to złożone zaburzenie, które nie musi być ciężarem dźwiganym w samotności. Nasz zespół, składający się z wysoce wykwalifikowanych psychologów i psychoterapeutów, specjalizuje się w prowadzeniu osób potrzebujących wsparcia, przez zawiłości tej choroby, ku stabilizacji i poprawie jakości życia.
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
Ojciec moich dzieci choruje na chorobę afektywną dwubiegunową. Nie jesteśmy ze sobą, ale przeszłam z nim dużo. Dzieci mają kolejno 4-latka i 2,5. Czytałam, że ta choroba może być dziedziczna. Chciałabym zapytać, kiedy mogę spodziewać się ewentualnie pierwszych objawów? Kiedy reagować?
Czy CHAD może "zniknąć" bez farmakoterapii? Kiedy miałam 18 lat, zdiagnozowano u mnie CHAD. Było to oczywiste, dla mnie, szkolnej pedagog i dla pani psychiatry. Pamiętam, że było wtedy na pewno lepiej z lekami niż bez leków. Depresje były wtedy bardzo głębokie i nawet zgodziłam się na pobyt w szpitalu psychiatrycznym. Anhedonia, pesymizm, zaniedbanie higieny osobistej (nie kąpałam się wiele dni), myśli s, samookaleczanie, nie ma wątpliwości, że to depresja. Ciężko natomiast obiektywnie ocenić czy znajdowałam się w stanach manii czy nie (ale tak pewnie bywa u każdego chorego na CHAD). Jednak patrząc na to, że często robiłam ryzykowne rzeczy, miałam problem z alkoholem i marihuaną, Pewnego dnia, nawet pamiętam datę, był to 25 luty 2022, pokłóciłam się z rodzicami, kiedy ich odwiedzałam, mieszkałam wtedy sama w wynajmowanym mieszkaniu. Chciałam wyjść z domu i wrócić do mieszkania pieszo w nocy. Mama nie chciała mnie wypuścić i dostałam ataku szału, w wyniku którego siostra miała siną twarz i mama też miała parę siniaków. Chciałam wyjść z domu w kiepskim stanie psychicznym, ale mama i siostrą musiały mnie trzymać siłą, żebym nie wyszła z domu. Tamtą noc spędziłam u rodziców w domu. Następnego dnia przemyślałam to wszystko i uznałam, że mocno przesadziłam. Postanowiłam wtedy, że nie będę już nikomu mówić o swoich problemach i będę udawać, że u mnie wszystko w porządku. Nie zwierzałam się z problemów nawet chłopakowi, z którym obecnie mieszkam. W depresji płakałam cicho po kątach, tak, żeby nie widział. Po jakimś czasie ten mój CHAD chyba się wyleczył(?). Jednak nadal w momentach, w których sobie nie radzę mam takie myśli, że jedynym rozwiązaniem problemów byłaby śm*erć. Czasem też zdarza mi się łączyć leki z alkoholem, żeby się dobrze poczuć. Raz mam taki okres, że uważam się za tą najgorszą, brzydka i głupią. Innym razem uważam, że jestem ładna i mądra a moja samoocena szybuje w kosmos. Daje radę jednak normalnie pracować i studiować, normalnie żyć. Czuję też, że jakby trzymam wszystkie te objawy za ścianą. Urojenia też nadal towarzyszą mi w gorszym czasie. Potrafię jednak wziąć to na logikę, tłumacząc sobie, że to tylko urojenia, niestety mimo to, czuję lęk. Raz czuję, że wszystko idzie mi świetnie a innym razem czuję się jakbym nigdzie nie pasowała. Obecnie jednak czuję dziwną pustkę i spokój i mam wrażenie, że jestem kimś innym. Tak jakbym stworzyła sobie osobne miejsce w umyśle na przeżywanie wszystkich negatywnych rzeczy. Nadal też ciągnie mnie do używek i zdarzają się spontaniczne popijawy w ciągu tygodnia, kiedy muszę iść do pracy następnego dnia. Dodam, ze leki na CHAD przestałam brać 3 lata temu bo byłam zbyt leniwa, żeby pójść po receptę do psychiatry. W 2022 też zdiagnozowano u mnie ADHD. Pytanie brzmi: czy to może być ten CHAD z łagodniejszymi objawami? Czy powinnam wrócić do leczenia? Czy możliwe, żeby z wiekiem ten CHAD przyjął taką formę? Taką łagodniejszą? Nie wiem co o tym myśleć, a wizytę u psychiatry mam dopiero we wrześniu.
Dzień dobry. Może opowiem od początku . Dzieciństwa nie miałam wcale . Od ojca bicie i złe traktowanie , matka nie umiała go wygonić z domu . Mając 12 lat podjęłam próbę s i marzyłam o śmierci . Nie było na jedzenie , w klasie dokuczali, bo bieda , a o wycieczkach klasowych czy zielonej szkole mogłam zapomnieć . Ojciec pił i bił za to, że żyje i powtarzał, że jestem zerem. Życie dorosłe także pokazało swoje złe oblicze . Pracowałam u pracodawcy, gdzie płacił grosze, a sam się bogacił ( dziś jest bankrutem ) , nie mogę znaleźć normalne pracy i mam dosyć już żebrania o pracę . Dorobiłam się także nadciśnienia tętniczego oraz Chad. Mam 35 lat. Jestem po próbach s i po 6 razie przestałam to liczyć już nawet . Renty także nie chcą przyznać, dlatego, że pracodawca nie płacił do ZUS na mnie składek, a byłam zarejestrowana przez niego do ZUS do ubezpieczenia . Nie stać mnie nawet na leki tak naprawdę, a co chwilę coś nowego i drogiego mi wciskają . Już mam dosyć takiej tułaczki i żebrania o pracę, bo nikt mnie nie chce .. może mam kompetencje, ale mój wygląd zdecydowanie odstrasza, mimo że nie mam nigdzie tatuażu ani kolczyków . Od 12 roku życia modlę się o śmierć .. mam nadzieję, że w końcu moje modlitwy zostaną wysłuchane . Boje się kogokolwiek prosić o pomoc, bo wiem jak to będzie wyglądać . Zamiast pomocy czy cokolwiek to naślą mops czy policję i tyle z tego będzie, a to nie tędy droga . Więc wolę odpuścić ..
Witam serdecznie. Ostatnio zaczęłam analizować swoją historię choroby. Stwierdzono u mnie od 2013 r. ChAD . W 2011 zaczęłam się źle czuć. Dostawałam ataków paniki, miałam silne lęki , bałam się niemal wszystkiego. Ze stresu często wymiotowałam. Poszłam do lekarza, lekarz stwierdził, że to przejściowe problemy, dostałam lek z grupy SSRI i neuroleptyk. Było lepiej, uspokoiłam się , znalazłam nową miłość ....nagle spadek nastroju, zakończyłam związek, zaczęłam dużo spać , byłam płaczliwa, wszystko mnie przerastało. Poszłam do lekarza już z siostrą, opowiedziała jak wyglądam z jej perspektywy, że podejrzewa u mnie Chad, lekarka zdecydowanie wykluczyła jej podejrzenia, aby to mógł być Chad. Dostałam diagnozę o niedojrzałości emocjonalnej . Poszłyśmy do innego lekarza, znowu siostra opowiedziała co się ze mną dzieje, co się działo i co przypuszcza. Lekarz po zadaniu pytań, stwierdził że to Chad, że siostra miała rację. Leczyłam się u niego od 2013- 2024 roku. Po niemiłych słowach od niego .... znalazłam sobie nowego psychiatrę, do którego poszłam, bo na terapii Pani psycholog zasugerowała epizod mieszany. Pani doktor dała mi kilka innych leków i po nich.... Umarłam, byłam tu na ziemi, ale czułam, że tak jakby mnie nie było . Nie czułam nic, spałam całe dnie, nie interesowałam się dzieckiem, życiem niczym.... Po tym jak obudziłam się popołudniu i nagle mnie olśniło... Wzięłam do ręki wydrukowaną historię choroby, wszystko przeczytałam , zaczęłam analizować leki, moje samopoczucie w danych latach, zaczęłam czytać o niedojrzałości emocjonalnej i tak ! Wszystko jakby się zgadzało... Wydaje mi się, że leczyli mnie na Chad, a wystarczyłoby wysłać mnie wtedy na terapię oraz podać lek na lęki.... Zaczęłam stopniowo schodzić z antydepresantów... I czuję się nareszcie dobrze. Czuję jakbym powróciła, czuję tu i teraz, cieszę się małą rzeczą, zaczęłam opiekować się moim dzieckiem, spędzać z nim mądrze czas, rozmawiać. Byłam u lekarza, przyznałam się do odstawiania niektórych leków. Lekarz przepisał pregabalinę, ponieważ przez ten czas męczyły mnie natrętne myśli katastroficzne. Po dwóch tygodniach brania jest lepiej. Nie śpię w dzień, wykonuję obowiązki, zaczynam się uśmiechać. Czyżby postawili mi błędną diagnozę? Co mogą mi Państwo powiedzieć o niedojrzałości emocjonalnej....czy powinnam wrócić na terapię?
Choruję od ponad 20 lat na CHAD, mam 39 lat i jestem w stabilnym związku. Czy kobieta w mojej sytuacji może zostać matką? Zastanawiam się czy dam radę podołać tak dużej odpowiedzialności, jak bycie mamą. Pragniemy z partnerem mieć dziecko, ale mamy duże wątpliwości... Proszę o poradę Z góry dziękuję i pozdrawiam.
Rozumiejąc złożoność zaburzenia dwubiegunowego (ChAD) i wyzwania związane z jej diagnozą, specjaliści oferują możliwość bezpłatnej pierwszej konsultacji. Zdajemy sobie sprawę, że podjęcie decyzji o rozpoczęciu leczenia może być trudne, szczególnie w kontekście epizodów charakterystycznych dla ChAD. Obawy są naturalne. Jednak warto spróbować i pozwolić sobie pomóc!
Kiedy warto skorzystać z konsultacji?
Gdy zauważasz u siebie lub bliskiej osoby naprzemienne okresy wzmożonej aktywności (mania) i głębokiego przygnębienia (depresja);
Kiedy doświadczasz nagłych zmian w poziomie energii, rytmie snu lub apetycie;
Jeśli masz trudności z kontrolowaniem impulsów lub podejmujesz ryzykowne decyzje w okresach podwyższonego nastroju;
Gdy wahania nastroju znacząco wpływają na twoje relacje osobiste lub funkcjonowanie zawodowe.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Nie zwlekaj – umów się na bezpłatną pierwszą konsultację już dziś. Wczesna diagnoza i rozpoczęcie odpowiedniego leczenia są kluczowe dla skutecznego zarządzania chorobą dwubiegunową i poprawy jakości życia.
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
