📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Huśtawka emocji, lęk przed porzuceniem i strach przed bliskością - jak osoby z osobowością borderline mogą budować trwałe, satysfakcjonujące relacje bez powtarzania destrukcyjnych schematów.
Osoby z zaburzeniem osobowości typu borderline (BPD) często opisują swoje związki jako coś między rajem a piekłem - czasem w ciągu jednego dnia. Partner bywa idealizowany jako ktoś, kto "w końcu mnie rozumie i nigdy mnie nie zostawi", a chwilę później, po drobnym nieporozumieniu, ta sama osoba staje się kimś, kto "nigdy tak naprawdę mnie nie kochał".
Ten mechanizm nosi nazwę rozszczepienia (splitting) - psychika nie jest w stanie utrzymać jednocześnie obrazu partnera jako kogoś dobrego, ale niedoskonałego. Zamiast tego świat dzieli się na czerń i biel, na "kocham" i "nienawidzę", bez miejsca na szare strefy, w których żyje większość zdrowych relacji.
U podłoża tego stanu leży silna wrażliwość na sygnały odrzucenia. Badania neuroobrazowe pokazują, że u osób z BPD ciało migdałowate reaguje silniej i dłużej niż u osób bez tego zaburzenia - nawet na neutralne bodźce, jak obojętny wyraz twarzy partnera. Telefon, na który partner nie odpisał przez dwie godziny, może zostać odczytany nie jako "pewnie jest zajęty", lecz jako dowód, że "na pewno mnie zostawia, tak jak wszyscy". Nie jest to wybór ani "robienie scen", a realny, fizjologiczny alarm, który mózg generuje z taką samą siłą, jakby chodziło o zagrożenie życia.
Drugim filarem trudności jest chroniczne poczucie pustki i niestabilny obraz siebie. Osoba z BPD często nie wie, kim jest bez związku - jej tożsamość bywa budowana na partnerze: jego zainteresowaniach, wartościach, a nawet stylu ubierania się. Rodzi to charakterystyczny paradoks: ogromna potrzeba bliskości i scalenia się z drugą osobą idzie w parze z paniką przed pochłonięciem i utratą siebie. Stąd wahania między "nie odchodź, potrzebuję cię" a "zostaw mnie w spokoju, duszę się", które dla partnera są wyczerpujące i trudne do zrozumienia, jeśli nie zna mechanizmu za nimi stojącego.
Jednym z najbardziej charakterystycznych, a zarazem najmniej oczywistych objawów BPD w związku jest testowanie relacji. Osoba, która w głębi duszy jest przekonana, że "i tak zostanie porzucona, bo zawsze tak się kończy", nieświadomie zaczyna powodować sytuacje mające to potwierdzić lub obalić.
Może to wyglądać jak wywoływanie kłótni bez wyraźnego powodu, wystawianie partnera na próbę ("jeśli naprawdę mnie kochasz, udowodnij to") albo demonstracyjne wycofanie się w oczekiwaniu, że partner pobiegnie za nią. Problem w tym, że takie zachowania - choć mają chronić przed bólem odrzucenia - realnie zwiększają ryzyko, że partner w końcu wyczerpie cierpliwość i faktycznie odejdzie. Tak zamyka się błędne koło: lęk przed porzuceniem prowadzi do zachowań, które to porzucenie uprawdopodabniają.
Do rzadziej opisywanych objawów należy dysocjacyjne "wyłączanie się" podczas konfliktu - osoba nagle traci kontakt z rzeczywistością, mówi jakby z oddali, nie pamięta fragmentów rozmowy albo doświadcza depersonalizacji, czyli poczucia obserwowania siebie z zewnątrz.
Innym, mniej widocznym wariantem jest tzw. quiet borderline - wewnętrzna wersja tych samych burz emocjonalnych. Zamiast krzyku i awantur pojawia się milczące cierpienie, autoagresja (np. samookaleczenia) i chroniczne poczucie bycia złym człowiekiem, który krzywdzi tych, których kocha. Osoby z tym profilem rzadziej trafiają na terapię, bo z zewnątrz wyglądają na spokojne i opanowane, a ich cierpienie pozostaje niewidoczne dla otoczenia.
Warto też wspomnieć o impulsywności w kontekście relacji: nagłych zerwaniach "na już", wysyłaniu dziesiątek wiadomości w krótkim czasie czy groźbach odejścia używanych jako narzędzie regulacji lęku. Czasem pojawiają się też epizody niewierności - motywowane nie brakiem uczucia do partnera, lecz potrzebą potwierdzenia własnej wartości w chwili silnego poczucia pustki. Zrozumienie, że te zachowania są objawem zaburzenia regulacji emocji, a nie złą wolą ani manipulacją, jest kluczowe zarówno dla osoby z BPD, jak i dla jej partnera.
Dobra wiadomość jest taka, że BPD to jedno z niewielu zaburzeń osobowości, w których rokowania przy odpowiednim leczeniu są naprawdę dobre. Objawy mogą się znacząco zmniejszyć, a wiele osób z czasem przestaje spełniać kryteria diagnostyczne.
Złotym standardem leczenia jest terapia dialektyczno-behawioralna (DBT), stworzona specjalnie z myślą o osobach z trudnościami w regulacji emocji. DBT uczy konkretnych umiejętności w czterech obszarach: uważności (bycia tu i teraz zamiast w spirali katastroficznych myśli), tolerancji dystresu (przetrwania silnych emocji bez impulsywnego działania), regulacji emocji (rozpoznawania i nazywania tego, co się czuje, zanim przerodzi się w wybuch) oraz skuteczności interpersonalnej (proszenia o to, czego się potrzebuje, bez ataku i ultimatów).
Jedną z konkretnych technik DBT, którą można stosować samodzielnie, jest technika STOP w chwili narastającego napięcia. S - zatrzymaj się fizycznie w miejscu. T - zrób krok w tył od sytuacji, odsuń się na chwilę zamiast reagować natychmiast. O - obserwuj, co czujesz w ciele i jakie myśli się pojawiają, bez oceniania ich. P - postępuj świadomie, wybierz reakcję zgodną z długoterminowym dobrem relacji, a nie z chwilowym impulsem.
Inną pomocną praktyką jest myślenie "i... i" zamiast "albo... albo": "kocham go i jestem teraz na niego zła", "boję się porzucenia i wiem, że on nigdzie się nie wybiera". To ćwiczenie rozbija czarno-białe myślenie charakterystyczne dla rozszczepienia.
Dla partnera osoby z BPD kluczowe jest ustalanie jasnych, spokojnie komunikowanych granic - nie jako forma karania, lecz bezpieczeństwa dla obu stron. Przykład: "mogę rozmawiać o naszych problemach, ale nie zgadzam się na krzyk - jeśli podniesiesz głos, wyjdę z pokoju i wrócimy do rozmowy za 20 minut". Ważna jest też walidacja emocjonalna, czyli potwierdzanie, że emocja partnera jest zrozumiała, nawet jeśli zachowanie, które z niej wynikło, nie jest akceptowalne: "rozumiem, że poczułaś się odrzucona, kiedy nie odpisałem od razu. Jednocześnie nie mogę zgodzić się na obrażanie mnie w takich chwilach".
Domowe strategie i dobra wola obojga partnerów mogą naprawdę wiele zdziałać. Jednak gdy epizody rozszczepienia, autoagresji czy skrajnej impulsywności powtarzają się regularnie i destabilizują codzienne funkcjonowanie, potrzebna jest specjalistyczna pomoc. Najlepiej terapeuta z doświadczeniem w DBT lub terapii schematów, który pomoże zidentyfikować głębsze wzorce z dzieciństwa, nauczy narzędzi regulacji emocji dopasowanych do indywidualnej historii i będzie stabilnym punktem odniesienia w procesie zmiany - który, co ważne, wymaga czasu i nie przebiega liniowo. Równolegle do terapii indywidualnej często rekomendowana jest też terapia par, pozwalająca przepracować konkretne wzorce komunikacji w bezpiecznej, moderowanej przestrzeni.
„Powrót do ciała” to workbook z 25 ćwiczeniami pomagającymi zredukować stres, lepiej rozumieć ciało i zintegrować je z umysłem. Zawiera techniki pracy z sygnałami z ciała, regulacji emocji, budowania granic i radzenia sobie z napięciem oraz dysocjacją.
Workbook „Emocje” to przewodnik do lepszego rozumienia i zarządzania uczuciami. Zawiera teorię, sprawdzone narzędzia CBT oraz praktyczne ćwiczenia, które pomogą Ci świadomie pracować z emocjami i stosować zdobytą wiedzę w codziennym życiu.
Przedstawiamy wyselekcjonowaną grupę doświadczonych psychologów i psychoterapeutów, którzy specjalizują się w pracy z osobami z zaburzeniem osobowości typu borderline i stosują sprawdzone metody terapeutyczne w leczeniu tego zaburzenia.
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
Mam 17 lat. Niedawno dostałam diagnozę spektrum autyzmu I nieprawidłowej osobowości chwiejnej emocjonalnie borderline. Ciągle borykam się z trudnościami na jakie niestety trafiam. Moje funkcjonowanie jest na tyle ciężkie, że muszę zażywać się lekami i ciągle zwiększać dawkę. Mam teraz taki epizod, że leżę w łóżku i myślę tylko i wyłącznie o przykrych rzeczach, odcinam się od bliskich, znowu po mojej euforii jest gwałtowny dołek (temu diagnoza nieprawidłowej osobowości chwiejnej emocjonalnie). Nie wiem już co robić. Mija już 2 lata od tego "rollercoastera" I różnymi ciężkimi wyzwaniami. Co prawda diagnoza wyjaśniła mi bardzo wszelkie moje zachowania, obyczaje, emocje jednak zastanawiam się tylko jak mogę mając te diagnozy sobie radzić? Mimo chodzenia obecnie regularnie na terapię, nie brakuje mi momentów krzyku, agresji, płaczu, izolacji a najgorsze, krzywdy bliskich i samej siebie.
Moja córka jest Borderline. Nie wiem, jak pomóc jej i zarazem sobie. To ponad moje siły.
Dzień dobry, nie wiem ile mam miejsca, spróbuję się streszczać. Mam 25 lat, studiuję zaocznie 2. rok psychologii. Za mną 6 nieudanych terapii psychodynamicznych i terapia schematów, która zmieniła moje życie. Ale miała trwać rok, a w połowie nie było mnie dłużej stać. Mam borderline, ADHD i podejrzenie spektrum, ale diagnostka stwierdziła, że na końcu może powiedzieć, że nie wie (różnicowanie z traumą) więc przerwałem. Praca to dla mnie koszmar, bo źle rozumiem instrukcje a jak się czegoś trzeba domyślić to źle się domyślam. Jak potrzebuję o coś zapytać to słyszę "jak możesz tego nie wiedzieć" więc przestałem pytać, popełniam masę błędów, mimo że robię sobie w telefonie notatki. W rezultacie boję się ludzi (na co dzień też), nienawidzę siebie i zwalniam. Dwa lata zmagałem się finansowo, doszło do tego, że dorabiałem na prostytucji. To było łatwiejsze niż 8h np. w fast foodzie, w trybie walcz uciekaj. Zakochałem się w kliencie. Wydawało się, że jest wzajemność, mówił różne rzeczy, w tym, że chciałby tam zaparkować na stałe. Pochwalił moją inteligencję, co jest dla mnie ważne. Niesamowicie się rozumiemy, mamy podobne charaktery, jesteśmy też dobrani w łóżku. Miał wybrać i wybrał - żonę. Nie widzę już sensu w życiu. Nie chcę być już sam. Myślałem, że wymarzona praca terapeuty schematów wypełni mi pustkę, ale nie zapowiada się. Nie potrafię pojąć, że spotkałem kogoś idealnie dobranego i ta osoba mnie nie chce. Nienawidzę spotykanych na ulicach par. Nawet nie wiedzą, że mają supermoc. Moje życie nie ma żadnego sensu. Lubię dowiadywać się nowych rzeczy, ale co z tego, na nikogo to nie wpływa. Nikt mi nie towarzyszy. Nie robi żadnej różnicy, że codziennie wstaję z łóżka. Teraz szukam pracy po przeprowadzce i telefon milczy. Zrobiłem bardzo dobre CV, a potem jeszcze rozmowa nie do przejścia - utrzymuj kontakt wzrokowy, nawiąż small talk, spraw wrażenie sympatycznego, zadawaj pytania. Czuję, że nie ma dla mnie miejsca na tym świecie, od zawsze. Miałem próbę w grudniu, ale niestety przeżyłem. Nie wiem po co. Pierwszy raz próbowałem się zabić w 6. klasie podstawówki, potem w gimnazjum. Nikt tego nie widział, zawsze planuję tak, by nikt mi nie przeszkodził i sam muszę siebie przekonać, że to moje jedyne życie i póki żyję coś może się zmienić. Nie wierzę, że uda mi się uzbierać na terapię i wyzdrowieć. Nie wierzę już w miłość. Czuję się tak potwornie sam. Zostawiłem większość przyjaciół we Wrocławiu, łatwo było ich poznać przez studia, a w Łodzi mam zaoczne i jest trudniej. Cieszę się, że nie mam przerwy w studiach, ale tryb podoba mi się mniej - nie da się żyć studiami. To jedyna dziedzina w życiu jaka mi wychodzi. Nie wiem jakie mam pytanie, i tak na dniach się zabiję wreszcie, bo nie mogę znieść tej samotności i pustki.
Witam, podejrzewam u siebie zaburzenie osobowości typu borderline. Jestem dwudziestoletnią kobietą. Chodziłam do wielu psychologów, z czego tylko jeden skierował mnie do psychiatry. Było to bardzo nieprzyjemne doświadczenie; Pani Doktor była wyjątkowo niemiła, jakby przyjmowała pacjentów za karę. Powiedziałam jej, że zostałam do niej skierowana z podejrzeniem depresji i stanów lękowych. Zadała parę pytań, stwierdziła, że wszystko jest w porządku, i nie rozumie, po co do niej przyszłam. Po dalszej rozmowie stwierdziła, że mogę mieć (nie wiem, czy poprawnie to nazwę) nieprawidłowo rozwijającą się osobowość? Przepisała hydroksyzynę i kazała wrócić w okresie jesienno-zimowym, jeżeli nastąpiłoby pogorszenie nastroju (oczywiście już do niej nie wróciłam), a na koniec zaleciła podjęcie się terapii długoterminowej. Przekazałam wszystkie te informacje mojej Pani psycholog, która stwierdziła, że mam zaburzenie osobowości- osobowość zależną (znowu, nie wiem, czy jest to poprawne nazewnictwo). Całe to zajście miało miejsce mniej więcej rok temu. Moja Pani psycholog zrezygnowała ze współpracy ze mną (oczywiście po konsultacji. Nie zostawiła mnie z dnia na dzień bez słowa), ponieważ, w moim rozumieniu, nic więcej nie była w stanie dla mnie zrobić, i powinnam przejść na terapię długoterminową (wspomniała również o terapii „gesztalt?" ) tak, jak zalecił psychiatra. Dalej nie zdecydowałam się na terapię, bo prawdę mówiąc, przeraża mnie to. Szczegółowe omawianie mojego dzieciństwa z obcą osobą wydaje się wyjątkowo trudne, i nie wiem, czy jestem na coś takiego gotowa. Cały czas mam to z tyłu głowy, ale takie czynniki jak lęk przed terapią i kwestie finansowe utrudniają mi podjęcie decyzji. Odkąd stwierdzono mi, że mam (jakieś tam) zaburzenie osobowości, zaczęłam się w to zagłębiać i w pewien sposób uświadamiać sobie na własną rękę, jak mogą wyglądać niektóre moje mechanizmy i czym mogą być spowodowane. Wiele czytałam o osobowości „zależnej”, jak i o wielu innych zaburzeniach osobowości, i bardzo mnie zmartwił fakt, że wszystkie objawy, jakie towarzyszą osobie z zaburzeniem osobowości typu borderline, są moją codziennością. Stąd moje pytanie, czy jest to możliwe, że zarówno psycholog, jak i psychiatra przeoczyli jakieś znaki, które mogłyby wskazywać na borderline? Czy może pomylili diagnozę? Czy jest to możliwe, że to wszystko wykształtowało się u mnie w przeciągu tego roku, w którym nie chodzę na żadną terapię/do psychologa? Od 15 roku życia chodzę na wizyty. Pierwszy raz zabrała mnie mama, ze względu na samookaleczenie. Kontynuowałam to po czasie, mimo że z początku nie byłam zadowolona. Od lat zmagam się z pewnego rodzaju „pustką”, niestabilnymi emocjami i zaburzonym obrazem samej siebie. Są momenty, w których myślę o śmierci i o tym, jaka to musi być ulga, a parę chwil później potrafię skakać i tańczyć z radości. Moje związki są bardzo niestabilne, zwłaszcza moje uczucia w stosunku do moich partnerów. Albo idealizuje partnera, albo go wręcz nienawidzę. Tyczy się to również praktycznie każdej osoby w moim życiu. Nie wiem, co mam robić. Od lat szukam odpowiedzi na to, co może być ze mną nie tak. Nikt dotychczas nie był w stanie mi pomóc, i nie wiem czy kiedykolwiek uzyskam taką pomoc. Powoli tracę nadzieje. Co mam robić?
Wychodząc naprzeciw potrzebom osób zmagających się z zaburzeniem osobowości borderline, specjaliści oferują darmowe konsultacje. Rozumiemy, że kwestie finansowe mogą stanowić istotną barierę w podjęciu decyzji o rozpoczęciu terapii, dlatego chcemy ułatwić ten pierwszy, często najtrudniejszy krok. Obawy przed pierwszym spotkaniem są naturalne, to w końcu nowa sytuacja lub nowy Specjalista. Jednak warto!
Kiedy warto?
Gdy zauważasz u siebie lub bliskiej osoby intensywne wahania nastroju i trudności w kontrolowaniu emocji.
Kiedy Twoje relacje z bliskimi są burzliwe i niestabilne, a Ty czujesz, że nie potrafisz tego zmienić.
Jeśli doświadczasz silnego lęku przed porzuceniem i podejmujesz niezdrowe dla Ciebie działania, by temu zapobiec.
Gdy masz trudności z określeniem własnej tożsamości i często zmieniasz swoje cele życiowe.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na bezpłatną pierwszą konsultację już dziś – zrób ten ważny krok w kierunku lepszego zdrowia.
Linehan, M. M. Cognitive-Behavioral Treatment of Borderline Personality Disorder, Guilford Press, Nowy Jork, 1993.
Zanarini, M. C., Frankenburg, F. R., Reich, D. B. i Fitzmaurice, G. Attainment and Stability of Sustained Symptomatic Remission and Recovery among Patients with Borderline Personality Disorder: A 16-Year Prospective Follow-up Study, American Journal of Psychiatry, 2012. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3509999/
Cristea, I. A. i in. Efficacy of Dialectical Behavior Therapy in the Treatment of Borderline Personality Disorder: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials, PMC, 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10896753/
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
