Left Arrowwróć do obszarów pomocy

Mania – przyczyny, objawy i leczenie

Mania to złożone zaburzenie psychiczne znacząco wpływające na życie chorego. Artykuł przybliża objawy, przyczyny i metody leczenia tego schorzenia, pomagając zrozumieć problem i skutecznie sobie z nim radzić.

ADHD Hero
Explanation default

Czym jest mania?

Mania to intensywny stan psychiczny charakteryzujący się wyjątkowo podwyższonym nastrojem, nadmierną energią i zwiększoną aktywnością. Osoby doświadczające epizodu maniakalnego często mają poczucie nieograniczonych sił i możliwości, co w połączeniu z osłabieniem układu mózgu odpowiedzialnego za logiczne podejmowanie decyzji, może prowadzić do poważnych konsekwencji. Stan ten charakteryzuje się wzmożoną aktywnością, podwyższonym nastrojem, wysoką nadpobudliwością oraz chaotycznymi działaniami i gonitwą myśli.

Mania różni się od hipomanii intensywnością objawów. Hipomania to łagodniejsza forma, zazwyczaj nie zakłócająca codziennego funkcjonowania, często postrzegana pozytywnie przez otoczenie. Mania natomiast przejawia się znacznie silniejszymi objawami, nienaturalnym podnieceniem i brakiem zahamowań, możliwymi objawami psychotycznymi i często wymaga interwencji medycznej lub hospitalizacji.

Jakie są objawy manii?

Mania charakteryzuje się szeregiem intensywnych objawów, które znacząco wpływają na funkcjonowanie człowieka. Kluczowe objawy obejmują nadmierne pobudzenie, wyjątkowo wysoką pewność siebie oraz znacznie zwiększoną energię.

SYMPTOM_1

Euforia i nadmierna pewność siebie

Pacjent doświadcza nienaturalnie podwyższonego nastroju i przekonania o własnych nadzwyczajnych możliwościach.
SYMPTOM_2

Znacznie zmniejszona potrzeba snu

Osoba w stanie maniakalnym może funkcjonować na zaledwie kilku godzinach snu, nie odczuwając zmęczenia.
SYMPTOM_3

Szybkie mówienie (słowotok)

Mowa staje się przyspieszona, chaotyczna, z częstymi przeskokami między tematami.
SYMPTOM_4

Impulsywność

Podejmowanie nagłych, nieprzemyślanych decyzji bez zastanowienia się nad konsekwencjami.

Zachowania ryzykowne w manii

Osoby w stanie maniakalnym często angażują się w działania, które mogą mieć poważne konsekwencje dla ich życia. Najczęściej obserwuje się nieodpowiednie decyzje finansowe, takie jak duże, niepotrzebne zakupy czy ryzykowne inwestycje, które mogą prowadzić do poważnych problemów ekonomicznych. Dodatkowo, pacjenci mogą wykazywać zwiększoną skłonność do ryzykownych zachowań seksualnych oraz wchodzić w konflikty z otoczeniem z powodu wzmożonej drażliwości.

Opisane zachowania są często działaniami świadomymi, szczególnie po fakcie, jednak mania powoduje utratę kontroli, jak i również działania ryzykowne przynoszą ulgę w gonitwie myśli i nieograniczonym pobudzeniu. Występują również samookaleczenia czy inne formy autoagresji, jako próba radzenia sobie z problemem manii.

Te destrukcyjne zachowania często prowadzą do zniszczenia relacji interpersonalnych, problemów zawodowych, a nawet konfliktów z prawem. Co szczególnie istotne, konsekwencje działań podejmowanych w stanie maniakalnym mogą być długotrwałe i wpływać na jakość życia pacjenta nawet po ustąpieniu ostrych objawów choroby, powodując dodatkowe cierpienie i utrudniając powrót do normalnego funkcjonowania.

Czy wiesz, że mania dotyka znaczącą część populacji?

Badania wskazują, że epizody maniakalne doświadcza około 5,9% populacji w ciągu życia. Profesjonalna pomoc w przypadku manii przynosi wymierne korzyści:

  • Skuteczna regulacja stanów emocjonalnych - specjalista pomoże zidentyfikować wczesne oznaki epizodu maniakalnego i nauczy technik zarządzania podwyższonym nastrojem;

  • Rozwój świadomości własnych stanów - terapia umożliwia lepsze rozpoznawanie symptomów nadchodzącego epizodu, co prowadzi do wcześniejszej interwencji;

  • Stabilizacja życia społecznego - wsparcie terapeutyczne pomaga odbudować relacje nadszarpnięte podczas epizodów maniakalnych i uczy jak minimalizować negatywne konsekwencje choroby.

spektrum autyzmu

Specjaliści pracujący z osobami doświadczającymi manii

Prezentujemy starannie wyselekcjonowaną grupę doświadczonych specjalistów, którzy koncentrują się na pracy z pacjentami doświadczającymi epizodów maniakalnych. Stosują oni sprawdzone, oparte na dowodach naukowych metody terapeutyczne w leczeniu i zarządzaniu tym stanem.

Maria Walczak

Maria Walczak

Psycholożka
Katarzyna Kosobucka

Katarzyna Kosobucka

Psycholog, Psychoterapeuta w trakcie szkolenia
Kinga Kołodziejczak

Kinga Kołodziejczak

Psycholożka, Psychoterapeutka certyfikowana
Marcelina Gotfryd-Burzyńska

Marcelina Gotfryd-Burzyńska

Psycholożka, Psychoterapeutka w trakcie szkolenia
Marzena Kulig

Marzena Kulig

Psychoterapeutka certyfikowana
Paula Rosa

Paula Rosa

Psycholożka

Nie wiesz, jak wybrać psychologa?

Skorzystaj z naszego Formularza, który zaproponuje Ci specjalistów na miarę Twoich potrzeb i możliwości.

Najczęstsze pytania dotyczące stanów maniakalnych

Zgromadziliśmy odpowiedzi na pytania, które najczęściej nurtują osoby zainteresowane tematyką manii. Nasze opracowanie powstało we współpracy z doświadczonymi psychoterapeutami, aby dostarczyć rzetelnych informacji na temat specyfiki epizodów maniakalnych oraz dostępnych form pomocy.

Przyczyny manii są złożone i obejmują szereg czynników biologicznych, genetycznych oraz środowiskowych. Kluczową rolę odgrywają zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego, szczególnie w obszarze neuroprzekaźnictwa. Biochemiczne podłoże manii wiąże się głównie z zaburzeniami równowagi neuroprzekaźników w mózgu, takich jak serotonina, noradrenalina i dopamina, które odpowiadają odpowiednio za uczucie euforii, nadaktywność oraz wzmożone odczuwanie przyjemności.

Istotnym czynnikiem zewnętrznym wywołującym epizody maniakalne jest stres - około 60% przypadków manii poprzedzonych jest stresującymi wydarzeniami życiowymi. Inne czynniki zewnętrzne obejmują zaburzenia rytmu dobowego (np. praca zmianowa), nadużywanie substancji psychoaktywnych, brak wsparcia społecznego lub niezdrowe relacje, a także znaczące zmiany życiowe, zarówno pozytywne jak i negatywne.

Leczenie manii to złożony proces łączący farmakoterapię, psychoterapię i wsparcie społeczne. Główne cele obejmują stabilizację nastroju pacjenta, przywrócenie kontroli nad własnym życiem, łagodzenie objawów oraz zapobieganie kolejnym epizodom maniakalnym.

Farmakoterapia stanowi podstawę leczenia, wykorzystując leki stabilizujące nastrój (np. walproiniany) oraz leki przeciwpsychotyczne stosowane w ostrej fazie manii. Równie ważna jest psychoterapia, która pomaga w zrozumieniu stanu pacjenta, nauce rozpoznawania wczesnych objawów nawrotu oraz wypracowaniu strategii radzenia sobie z objawami. Stosowane metody obejmują terapię poznawczo-behawioralną, psychoedukację, terapię interpersonalną oraz terapię grupową.

Zapobieganie manii to kluczowy element w zarządzaniu chorobą afektywną dwubiegunową. Skuteczna profilaktyka obejmuje regularne przyjmowanie leków stabilizujących nastrój, monitorowanie własnego stanu psychicznego oraz rozpoznawanie wczesnych sygnałów ostrzegawczych. Dobrą praktyką jest poinformowanie o tym wszystkim bliską osobę, by pomogła w porę zareagować. Istotne jest również unikanie czynników wyzwalających, takich jak nieregularny tryb życia czy substancje psychoaktywne.

Czynnikami zwiastującymi epizod mogą być:

  • zaburzony sen - nieudane próby zaśnięcia, krótki sen, pobudzenie nocne,

  • wzmożone libido,

  • sytuacje, które w ostatnim czasie wywołały niepokój, złość czy stres,

  • poczucie braku satysfakcji, którą ma się ochotę osiągnąć za pomocą zakupów, zażycia substancji (również niektórych leków) czy innych zachowań ryzykownych,

  • wydłużone w czasie poczucie napięcia,

  • wzrost intensywności odczuwania emocji,

  • nagłe, nowe pomysły z ogromną chęcią realizacji tu i teraz,

  • zmiany w apetycie.

Jeszcze inne czynniki mogą towarzyszyć indywidualnie osobom z problemem manii. Dlatego tak ważne jest rozpoznanie swoich tzw. triggerów (zapalników), być może zapisanie ich pod ręką oraz świadome przyglądanie się swojego aktualnemu samopoczuciu.

Wdrożenie zdrowych nawyków życiowych odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu nawrotom. Obejmuje to regularną aktywność fizyczną, zbilansowaną dietę, dbałość o higienę snu i utrzymywanie stabilnego rytmu dobowego. Ważne jest również ograniczenie spożycia kofeiny i alkoholu oraz praktykowanie technik relaksacyjnych, które pomagają w redukcji stresu i lepszym zarządzaniu emocjami.

Stres jest jednym z najważniejszych czynników zewnętrznych, które mogą wywołać epizod maniakalny. Badania pokazują, że około 60% przypadków manii poprzedzonych jest stresującymi wydarzeniami życiowymi. Stres powoduje zmiany biochemiczne w organizmie, które mogą zaburzać równowagę neuroprzekaźników w mózgu, przyczyniając się do rozwoju objawów maniakalnych.

Efektywne techniki radzenia sobie ze stresem są niezbędne w zapobieganiu manii. Polecane metody obejmują praktykowanie mindfulness (uważności), trening autogenny Schultza wprowadzający w stan głębokiego relaksu, oraz terapię poznawczo-behawioralną pomagającą w identyfikacji i zmianie negatywnych wzorców myślenia. Regularna praktyka wybranych technik zwiększa świadomość własnych stanów emocjonalnych i umożliwia szybsze reagowanie na pierwsze oznaki zbliżającego się epizodu maniakalnego.

Biochemiczne podłoże manii wiąże się głównie z zaburzeniami równowagi neuroprzekaźników w mózgu. Podwyższony poziom serotoniny może wywoływać uczucie euforii i nadmiernego optymizmu, charakterystyczne dla stanu maniakalnego. Nadmiar noradrenaliny może być odpowiedzialny za nadaktywność, zmniejszoną potrzebę snu i zwiększoną impulsywność, które są typowymi objawami manii.

Dopamina, wpływająca na system nagrody w mózgu, w nadmiarze potęguje uczucie przyjemności oraz motywacji, co może prowadzić do podejmowania ryzykownych zachowań i decyzji. Zrozumienie tych biochemicznych mechanizmów jest kluczowe dla skutecznego leczenia farmakologicznego, które koncentruje się na przywróceniu równowagi neuroprzekaźników poprzez stosowanie leków stabilizujących nastrój oraz leków przeciwpsychotycznych w ostrej fazie choroby.

Masz więcej pytań na temat manii?

Jeśli potrzebujesz dodatkowych informacji dotyczących stanów maniakalnych, możesz skorzystać z naszego specjalistycznego czatu, który jest dostępny przez całą dobę. Zapewniamy pełną anonimowość rozmowy z systemem zaprogramowanym przez ekspertów w dziedzinie zdrowia psychicznego, który dostarczy Ci rzetelnych informacji i wsparcia.

Dodatkowe materiały

Chcesz dowiedzieć się więcej? Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.

Trudność w szkole z nauczycielem. Nie pasuję do świata przez autyzm. Czy nauczanie online byłoby ok? Co mam poradzić?
Witam. Jestem uczennicą 3 klasy informatycznej i mam już 17 lat. Już wiele w życiu mnie spotkało i mimo leczenia psychiatrycznego i terapii czuje, że z każdym kolejnym nieprzyjemnym wydarzeniem spadam z powrotem na dół na gorszy stan, gdzie trudniej można mnie wyciągnąć. Zdiagnozowano mi spektrum autyzmu i osobowość borderline. Jestem osobą bardzo przewrażliwioną i skłonną na wszelkie impulsy, choć rok temu było z tym o wiele gorzej (miałam częstsze epizody maniakalne, gdzie byłam wręcz nieznośna). Najpierw zakończył się toksyczny związek z facetem kilka miesięcy temu (prawdopodobnie miał zaburzenie osobowości o rysie antyspołecznym i mitoman). Niedawno co się zaczął rok szkolny, a już zdążyłam mieć załamanie nerwowe, chodzi o nauczyciela, który z powrotem ma mnie uczyć. W 1 klasie informatycznej bardzo mnie zdołował, rzucał niepotrzebnymi komentarzami w moją stronę, bo nie należałam i nie należę wciąż do uzdolnionych uczniów, raczej mam wolne tempo nauki. To nie jest typ nauczyciela, który ma zamiar wstawiać jedynki każdemu, lecz upatrzy w każdej klasie tylko jedną ofiarę, aby ją dołować do końca edukacji i trafiło się akurat na mnie (bo w końcu dziewczyna jeszcze wtedy niezdiagnozowana). Jego opinie są bardzo mieszane, ponieważ się dzielą na tych, którzy mówią, że on bardzo dobrze przygotowuje do egzaminów zawodowych, a następni mówią, że to nauczyciel nie do zniesienia, dobijający. 1 klasę przeżyłam, lecz jakim kosztem. Musiałam dodatkowo zaliczać poprawkę w sierpniu ,bo oczywiście z jego przedmiotu nie zdałam. Nawet nie raczył mnie pochwalić kiedy z 1 wskoczyłam na 5. Jedyne jego zdanie brzmiało ''niech ci będzie'', natomiast drugi nauczyciel (bo było dwóch nauczycieli w tej sali) mnie bardzo pochwalił, że go pozytywnie zaskoczyłam. 2 klasa totalny spokój, w końcu on mnie nie uczył a ku zdziwieniu rodziców przedmioty, które on mnie uczył nagle zdawałam bez problemu, może nie bardzo idealnie, ale oceny typu 3 i 4 a czasem i 5 się pojawiały. Teraz 3 klasa i już zdążyłam mieć myśli samobójcze, myśli o samookaleczaniu się, ponieważ ten nauczyciel wrócił. Moja mama postanowiła, że nie zostawi tak sprawy, bo wie jak bardzo wielką traumę psychiczną mi ten nauczyciel spowodował. Sprawa poszła do dyrekcji i wychowawca najpierw z nim porozmawiał. Wystarczyło tylko kiedy on mnie zaczepił następnego dnia i powiedzieć ''dlaczego kłamiesz?'' Ja mu opisałam jak się czułam, że mnie pan stresował itp itd a on na to ''przestań wymyślać głupoty, masz się tylko uczyć jak każdy inny, rozumiesz?'' następnie wybiegłam płaczem i od razu zadzwoniłam do mamy o zabranie mnie do domu, potem mama zadzwoniła do wychowawcy a wychowawca przekazał sytuacje wicedyrektorowi. Wicedyrektor postanowił, że tak tej sprawy nie zostawi a skoro się nawet nie odezwał do niego a już taka reakcja, to on mnie przepisze do swojej klasy (też informatycznej) tam, gdzie nie mają z nim godzin. Ucieszyłam się jak nigdy, że nie zostałam z tym sama. Chce przypomnieć, że wicedyrektor (mój obecny wychowawca) i ten były wychowawca wiedzą, że mam spektrum autyzmu, mam wszystkie papiery (orzeczenie itd) nawet za niedługo będzie spotkanie o zrobieniu dla mnie IPET'u, czyli będą ustalać jakiś mój plan pod względem moich potrzeb, trudności, więc nie jest tak że ściemniam, tylko serio tak jest a są na to papiery. Następnego dnia się jednak dowiedziałam (od jednego z nowej klasy), że my mamy mieć 2 godziny z tym nauczycielem. Myślałam, że mu się coś pomieszało, ale spojrzałam na plan i...miał racje. Od razu poprosiłam mamę, żeby porozmawiała z wicedyrektorem (moim obecnym wychowawcą) o tym. On powiedział, że nie da rady go całkowicie zlikwidować z tego planu, ponieważ są też ci którzy go chwalą (za to że dobrze przygotowuje do egzaminów) i powiedział, że jak na razie widzi 2 opcje: albo idę na nauczanie online na ten rok szkolny, a następnie na kolejny rok szkolny wracam i już będzie tak plan ustalony, że z tym panem nie będę mieć, albo jakoś przeboleć ten rok. Moja psycholog się dowiedziała o tym i jej zdanie jest takie, że nauczanie online mnie zaszkodzi, bo się wycofam społecznie, ale decyzja należy do nas i to od nas zależy i przede wszystkim ode mnie co chce zrobić. Moja mama i ja jesteśmy zdaniem, że jeśli faktycznie nie będzie innego wyjścia (bo wicedyrektor powiedział, że jeszcze spróbuje coś wymyślić) to dla mojego spokoju, żebym się nie stresowała (bo naprawdę, na myśl o tym nauczycielu a co dopiero, że ma mnie uczyć, zaczynam bardzo płakać i ciężko mnie uspokoić) pójdę na nauczanie online na rok szkolny. Jest mi bardzo źle i boję się, że będę zmuszona mieć z nim styczność, a ja tego nie chce. Jestem coraz słabsza psychicznie i nie dam rady udźwignąć tego stresu, nawet tych 2 godzin...Czuje się bezradna i obwiniam się, że mam ten autyzm i borderline. Gdyby nie to, to moje życie byłoby łatwiejsze, bo wychodzi na to, że otaczający mnie świat jest dla mnie męczący, ja do niego nie pasuje.

Bezpłatne konsultacje dla osób z objawami manii

Rozumiejąc, jak trudne może być podjęcie decyzji o rozpoczęciu leczenia, niektórzy specjaliści oferują bezpłatne konsultacje dla osób zmagających się z objawami manii.

Kiedy warto skorzystać z konsultacji?

  • Gdy zauważasz u siebie lub bliskiej osoby nietypowo podwyższony nastrój i nadmierną energię

  • Jeśli obserwujesz znaczne zmniejszenie potrzeby snu bez uczucia zmęczenia

  • Gdy podejmujesz impulsywne, ryzykowne decyzje, zwłaszcza finansowe

  • Jeśli otoczenie zwraca uwagę na Twoją nadmierną aktywność i przyspieszone myślenie

Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?

Zapoznaj się z profilem dostępnych specjalistów i umów się na pierwszą konsultację – zrób krok w kierunku stabilizacji i zdrowia.

Zobacz również

Bibliografia

Logo twójpsycholog
BadgeCheckIconZweryfikowano treść

TwójPsycholog

Powyższe informacje nie zastępują kontaktu z lekarzem

Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.