Left Arrowwróć do obszarów pomocy

Psychoza - przyczyny, objawy i skuteczne metody leczenia

Psychoza to poważne zaburzenie psychiczne wpływające na życie chorego i jego bliskich. Zrozumienie objawów, przyczyn i metod leczenia jest kluczowe dla skutecznej pomocy. Artykuł przybliża naturę tego złożonego zaburzenia i możliwości terapeutyczne.

Stress
Explanation default

Czym jest psychoza?

Psychoza to poważne zaburzenie psychiczne, charakteryzujące się znaczącymi zmianami w postrzeganiu rzeczywistości. Osoby doświadczające psychozy przeżywają świat w sposób jakościowo odmienny od ludzi zdrowych. Co istotne, często nie mają świadomości swojego stanu, co stanowi jeden z kluczowych aspektów tego zaburzenia.

Główne objawy psychozy to zaburzenia postrzegania oraz urojenia i halucynacje. Pacjenci mogą doświadczać fałszywych przekonań, które są odporne na racjonalne argumenty, lub doznawać wrażeń zmysłowych bez zewnętrznego bodźca. Przykładowo, osoba z psychozą może być przekonana, że inni kontrolują jej myśli lub słyszeć głosy, których nikt inny nie słyszy.

Jakie są objawy psychozy?

Psychoza to poważne zaburzenie psychiczne, które charakteryzuje się szeregiem specyficznych objawów. Objawy psychozy można podzielić na pozytywne (wytwórcze) i negatywne (ubytkowe), zaburzenia nastroju, myślenia i zachowania. Wśród najważniejszych objawów psychozy możemy wyróżnić:

SYMPTOM_1

Urojenia

Fałszywe przekonania, które są odporne na racjonalne argumenty.
SYMPTOM_2

Halucynacje

Doznania zmysłowe występujące bez zewnętrznego bodźca.
SYMPTOM_3

Spłycenie afektu

Zmniejszona ekspresja emocji u osoby dotkniętej psychozą.
SYMPTOM_4

Anhedonia

Utrata zdolności odczuwania przyjemności przez osobę chorą.
SYMPTOM_5

Dezorganizacja psychiczna i fizyczna

Dziwne/nietypowe zachowania oraz obniżenie lub zaburzenie sprawności intelektualnej

Jakie są rodzaje psychozy?

Psychoza to złożone zaburzenie psychiczne, które może przybierać różne formy. Wśród głównych rodzajów psychozy wyróżniamy schizofrenię, zaburzenie schizoafektywne, psychozy reaktywne i egzogenne. Każdy z tych typów charakteryzuje się specyficznymi objawami i przebiegiem, co ma kluczowe znaczenie dla diagnozy i leczenia.

Ważne jest zrozumienie, że psychoza może manifestować się na wiele sposobów, a jej objawy mogą się różnić u poszczególnych osób. Niektórzy pacjenci doświadczają głównie halucynacji, inni urojeń, a jeszcze inni kombinacji tych i innych objawów. Ta różnorodność sprawia, że diagnostyka i leczenie psychozy wymagają indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

Początkowe objawy psychozy

W początkowym etapie mogą pojawić się zaburzenia koncentracji, zaburzenia myślenia, brak napędu i wewnętrzna pustka, spadek wydajności, zaburzenia snu, spadek radości życia, depresja, lęk. Na późniejszym etapie mogą pojawić się, np. obsesyjne myśli czy też nagłe, silne zainteresowanie religią, mistycyzmem lub magią, nieufność, wrogość/agresja wobec innych, silne zaangażowanie ego, halucynacje, zaburzenia ego, zmiany emocjonalne lub motoryczne.

Czy wiesz, że aż 12,5% populacji doświadcza w swoim życiu przynajmniej jednego objawu psychotycznego?

Leczenie psychozy przynosi korzyści takie jak:

  • Redukcja objawów psychotycznych. Terapia poznawczo-behawioralna może pomóc w zmniejszeniu nasilenia urojeń i halucynacji oraz skróceniu czasu hospitalizacji;

  • Poprawa jakości życia. CBT w połączeniu ze standardową opieką prowadzi do poprawy ogólnego funkcjonowania i samopoczucia pacjentów z psychozą;

  • Wzmocnienie pozytywnego postrzegania siebie. Pozytywna psychoterapia dla psychozy może pomóc w budowaniu nadziei, poczucia własnej wartości i pozytywnych relacji interpersonalnych.

  • Najskuteczniejszym sposobem leczenia psychoz jest farmakoterapia uzupełniona psychoterapią oraz psychoedukacją i wsparciem bliskich. Odpowiednie dobrane leczenie pozwala na ustabilizowanie objawów i umożliwienie powrotu do społecznego czy zawodowego życia. 

spektrum autyzmu

Specjaliści pracujący z osobami doświadczającymi psychozy

Prezentujemy starannie dobraną grupę doświadczonych psychologów i psychoterapeutów, którzy specjalizują się w pomocy osobom z zaburzeniami psychotycznymi. Specjaliści stosują kompleksowe podejście, wykorzystując najnowsze metody leczenia psychoz, aby skutecznie wspierać pacjentów w procesie zdrowienia i poprawy jakości życia.

Ewelina Kowalska

Ewelina Kowalska

Psycholog, Psychoterapeuta w trakcie szkolenia
Alicja Zbrońska

Alicja Zbrońska

Psycholożka, Psychoterapeutka
Agata Krupa

Agata Krupa

Psycholożka, Psychoterapeutka w trakcie szkolenia
Aneta Słupska-Batkiewicz

Aneta Słupska-Batkiewicz

Psychoterapeutka
Katarzyna Mrugacz

Katarzyna Mrugacz

Psycholożka
Aneta Włodarczyk-Polak

Aneta Włodarczyk-Polak

Psychoterapeutka certyfikowana

Nie wiesz, jak wybrać psychologa?

Skorzystaj z naszego Formularza, który zaproponuje Ci specjalistów na miarę Twoich potrzeb i możliwości.

Najczęstsze pytania dotyczące psychozy

Zebraliśmy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące psychozy, które pomogą lepiej zrozumieć naturę tego zaburzenia oraz dostępne metody leczenia i wsparcia. Odpowiedzi zostały opracowane we współpracy z doświadczonymi psychologami.

Psychoza jest złożonym zaburzeniem, którego etiologia nie jest w pełni poznana. Badania wskazują, że na jej rozwój wpływa kombinacja czynników biologicznych, psychologicznych i środowiskowych. Wśród głównych przyczyn wymienia się predyspozycje genetyczne, zaburzenia neuroprzekaźników (szczególnie dopaminy i serotoniny), traumatyczne przeżycia (zwłaszcza w dzieciństwie) oraz długotrwały lub intensywny stres.

Warto podkreślić, że psychoza rzadko ma jedną, konkretną przyczynę. Zazwyczaj jest to wynik interakcji wielu czynników ryzyka, które wspólnie przyczyniają się do rozwoju zaburzenia. Ta złożoność sprawia, że każdy przypadek psychozy jest unikalny i wymaga indywidualnego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego.

Diagnostyka psychozy opiera się na kilku kluczowych elementach. Proces rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu psychiatrycznego, podczas którego lekarz zbiera informacje o objawach, ich początku i przebiegu, a także o historii medycznej pacjenta i jego rodziny. Następnie przeprowadzane są badania fizykalne, które mogą wykluczyć organiczne przyczyny objawów.

Kolejnym etapem są testy psychologiczne, pomagające ocenić funkcje poznawcze i emocjonalne pacjenta. W niektórych przypadkach zalecane są również badania obrazowe mózgu, takie jak rezonans magnetyczny (MRI) czy tomografia komputerowa (CT), które mogą wykluczyć zmiany strukturalne powodujące objawy psychotyczne. Diagnostyka psychozy wymaga czasu i dokładności, ale jest kluczowa dla wdrożenia skutecznego leczenia.

Leczenie psychozy opiera się na dwóch głównych filarach: farmakoterapii i psychoterapii. Farmakoterapia polega na stosowaniu leków przeciwpsychotycznych (neuroleptyków), które działają głównie na układ dopaminergiczny w mózgu, redukując halucynacje oraz urojenia. Są one podstawą leczenia objawów wytwórczych psychozy.

Psychoterapia, z kolei, obejmuje różne formy terapii, takie jak terapia poznawczo-behawioralna (CBT), terapia rodzinna oraz psychoedukacja. Pomaga ona pacjentom i ich rodzinom zrozumieć naturę choroby i znaczenie regularnego leczenia. Połączenie farmakoterapii i psychoterapii daje najlepsze wyniki w leczeniu psychozy, umożliwiając pacjentom powrót do satysfakcjonującego życia społecznego i zawodowego.

Psychoedukacja wyposaża pacjenta i jego najbliższych w wiedzę dotyczącą, np. objawów zwiastujących nasilenie ataku psychotycznego, dzięki czemu można z większym spokojem zaopiekować się sobą\osobą bliską.

Wsparcie społeczne odgrywa kluczową rolę w procesie leczenia i rehabilitacji osób z psychozą. Obejmuje ono zaangażowanie bliskich, rodziny i przyjaciół, którzy stanowią nieocenione źródło pomocy, motywacji i zrozumienia. Ważne są również grupy wsparcia, które umożliwiają wymianę doświadczeń i budowanie sieci wsparcia wśród osób z podobnymi problemami.

Programy rehabilitacji społecznej i zawodowej pomagają pacjentom w powrocie do aktywnego życia w społeczeństwie. Wsparcie społeczne nie tylko poprawia jakość życia osób z psychozą, ale także zmniejsza ryzyko nawrotów i hospitalizacji. Bliscy mogą pomóc w monitorowaniu objawów, przestrzeganiu zaleceń lekarskich oraz zapewnieniu pacjentowi poczucia bezpieczeństwa i akceptacji.

Długoterminowe rokowanie w psychozie może się znacznie różnić w zależności od indywidualnego przypadku, rodzaju psychozy oraz skuteczności leczenia. Kluczowe czynniki wpływające na rokowanie to wczesne rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia, regularność terapii, indywidualna odpowiedź na leczenie, przestrzeganie zaleceń lekarskich oraz kontynuacja psychoterapii.

W przypadku skutecznego leczenia, wielu pacjentów może osiągnąć stabilizację objawów i powrócić do satysfakcjonującego funkcjonowania społecznego i zawodowego. Należy jednak pamiętać, że psychoza to często choroba przewlekła, wymagająca długotrwałego leczenia i monitorowania. Wsparcie rodziny i otoczenia odgrywa kluczową rolę w procesie zdrowienia, pomagając pacjentowi w codziennym funkcjonowaniu, motywując do regularnego leczenia i zapewniając emocjonalne wsparcie w trudnych momentach.

W kontakcie z osobą doświadczającą epizodu psychozy najważniejsze jest zachowanie spokoju i okazanie wsparcia. Osoba w tym stanie może mieć trudności z odróżnieniem rzeczywistości od własnych myśli i przeżyć, co często prowadzi do dezorientacji i lęku. Kluczowe jest, aby nie podważać jej doświadczeń – nie należy przekonywać jej, że to, co widzi, słyszy lub myśli, jest nieprawdziwe, ponieważ może to wywołać jeszcze większy niepokój lub poczucie zagrożenia. Zamiast tego warto słuchać z empatią i próbować nawiązać spokojną rozmowę.

Jeśli to możliwe, dobrze jest zaprowadzić osobę w spokojne, ciche miejsce, gdzie będzie mniej bodźców zewnętrznych, które mogłyby nasilić jej stan. Warto również zadbać o bezpieczeństwo – zarówno tej osoby, jak i otoczenia, usuwając potencjalnie niebezpieczne przedmioty. Nie należy konfrontować się ani wdawać w kłótnie, ponieważ może to pogorszyć sytuację. Jeśli osoba jest silnie pobudzona lub agresywna, najlepiej zachować dystans i unikać gwałtownych ruchów.

Ważne jest także, aby nie pozostawać samemu w sytuacji, która wydaje się niebezpieczna lub poważna. Jeśli istnieje ryzyko, że osoba może wyrządzić krzywdę sobie lub innym, należy wezwać pomoc – może to być bliska osoba, lekarz prowadzący lub w nagłych przypadkach - pogotowie ratunkowe. Jeśli epizod nie wymaga natychmiastowej interwencji, warto delikatnie zachęcić osobę do kontaktu ze specjalistą, który pomoże jej uzyskać odpowiednie wsparcie. W każdej sytuacji kluczowe jest zrozumienie, że psychoza to poważny stan wymagający profesjonalnej pomocy, a nasze działania powinny przede wszystkim zapewnić osobie chorej bezpieczeństwo i poczucie, że nie jest sama.

Masz więcej pytań na temat psychozy?

Jeśli masz więcej pytań dotyczących psychozy, jej objawów, diagnostyki lub leczenia, nasz specjalistyczny chat jest dostępny dla Ciebie przez całą dobę. Możesz bezpiecznie i całkowicie anonimowo porozmawiać z naszym systemem, który został zaprogramowany przez doświadczonych psychologów, aby udzielać rzetelnych informacji i wsparcia w zakresie zaburzeń psychotycznych. Pamiętaj jednak, że chat nie zastępuje profesjonalnej diagnozy i leczenia - w razie niepokojących objawów zawsze skonsultuj się z lekarzem.

Dodatkowe materiały

Chcesz dowiedzieć się więcej? Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.

Bezpłatne konsultacje dla osób doświadczających objawów psychotycznych

Wychodząc naprzeciw potrzebom osób zmagających się z objawami psychotycznymi, specjaliści oferują darmowe konsultacje. Rozumiemy, że kwestie finansowe mogą stanowić istotną przeszkodę ku zasięgnięciu wsparcia, dlatego chcemy ułatwić ten, często najtrudniejszy, krok.

Kiedy warto?

  • Gdy doświadczasz halucynacji (widzisz, słyszysz lub czujesz rzeczy, których nie ma);

  • Kiedy masz urojenia (silne, nieprawdziwe przekonania odporne na racjonalne argumenty);

  • Jeśli zauważasz u siebie dezorganizację myślenia lub mowy;

  • Gdy obserwujesz znaczące zmiany w swoim zachowaniu lub funkcjonowaniu społecznym.

Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?

Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na bezpłatną pierwszą konsultację już dziś – zrób ten ważny krok w kierunku diagnozy i skutecznego leczenia.

Zobacz również

Bibliografia

  • Frontiers in Psychiatry (2024). Advances in understanding and treating psychosis: A systematic review of the last two decades: https://www.frontiersin.org/journals/psychiatry/articles/10.3389/fpsyt.2024.1412855/full

  • The Lancet Psychiatry (2023). Psychosis: From neurobiology to novel treatment approaches - A comprehensive review: https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(23)00100-X/fulltext

  • JAMA Psychiatry (2023). Psychotic Disorders: A Review - Kompleksowy przegląd dotyczący epidemiologii, patofizjologii, diagnostyki i leczenia zaburzeń psychotycznych, wskazujący na wysoką współchorobowość z innymi zaburzeniami psychicznymi: https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/article-abstract/2801844

  • Fusar-Poli et al. (2024). Clinical high risk for psychosis: A comprehensive review of prediction models, biomarkers, and treatment approaches: https://www.nature.com/articles/s41537-024-00489-7

  • Wciórka, J. (Red.). (2017). Zaburzenia należące do spektrum schizofrenii i inne zaburzenia psychotyczne. Edra Urban & Partner. GWP

  • Gałecki, P. (Red.). (2022). Badanie stanu psychicznego. Rozpoznania według ICD-11. Wydawnictwo GWP.

Beata Matys Wasilewska
BadgeCheckIconZweryfikowano treść

Beata Matys Wasilewska

Powyższe informacje nie zastępują kontaktu z lekarzem

Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.