Aplikacja TwójPsycholog wsparcie, które masz zawsze pod ręką

📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach

Dostępne w Google PlayPobierz w App Store

Mania z objawami mieszanymi: energia i rozpacz w tym samym tygodniu

Stan mieszany nie leży w połowie drogi między manią a depresją, tylko łączy jedno z drugim. To najbardziej ryzykowny moment w przebiegu choroby dwubiegunowej i jednocześnie ten, w którym najłatwiej o błędne leczenie.

Mieszane nie znaczy pośrednie

Najczęstsze nieporozumienie brzmi tak: skoro w manii nastrój idzie w górę, a w depresji w dół, to stan mieszany musi być czymś pomiędzy, czyli w miarę neutralnym. Jest odwrotnie. W stanie mieszanym pęd, bezsenność i napór myśli występują razem z rozpaczą, poczuciem winy i brakiem sensu.

Nie ma tu wyciszenia, które w depresji ogranicza działanie. Jest siła do działania połączona z treścią, która na to działanie nie powinna dostać napędu. Dlatego bliscy opisują ten stan jako najtrudniejszy do zrozumienia: osoba nie śpi, nie może usiedzieć, mówi szybko i jednocześnie mówi, że nie chce dłużej żyć.

Co dokładnie liczy się jako objaw mieszany

DSM-IV wymagał, żeby jednocześnie spełnione były pełne kryteria epizodu maniakalnego i pełne kryteria epizodu depresyjnego. To była poprzeczka tak wysoka, że rozpoznanie stawiano rzadko. DSM-5 zlikwidował osobną kategorię epizodu mieszanego i zastąpił ją specyfikatorem „z objawami mieszanymi", który dopina się do epizodu maniakalnego lub hipomaniakalnego.

Warunek jest taki: spełnione pełne kryteria epizodu maniakalnego lub hipomaniakalnego plus co najmniej trzy z sześciu objawów, obecne przez większość dni epizodu.

    1
  1. Wyraźna dysforia albo obniżony nastrój, zgłaszana przez osobę chorującą albo zauważona przez otoczenie.

  2. 2
  3. Zmniejszone zainteresowanie lub zdolność do odczuwania przyjemności w niemal wszystkich aktywnościach.

  4. 3
  5. Spowolnienie psychoruchowe obserwowalne przez innych, nie samo poczucie spowolnienia.

  6. 4
  7. Zmęczenie albo utrata energii.

  8. 5
  9. Poczucie bezwartościowości albo nadmierne, nieadekwatne poczucie winy.

  10. 6
  11. Nawracające myśli o śmierci, myśli samobójcze bez planu, plan albo próba.

Dochodzą dwa zastrzeżenia. Objawy mieszane muszą być zauważalne dla innych i stanowić zmianę względem zwykłego zachowania danej osoby. A gdy ktoś spełnia jednocześnie pełne kryteria manii i pełne kryteria depresji, rozpoznaje się epizod maniakalny z objawami mieszanymi, ze względu na ciężar samej manii.

Objawy, które wypadły z listy, a wychodzą w badaniach

Uważne czytanie tej listy pokazuje, czego na niej nie ma: drażliwości, rozpraszalności i pobudzenia psychoruchowego. Wypadły celowo, bo występują w obu biegunach naraz i nie różnicują. Kłopot w tym, że w badaniach to właśnie one dominują obraz kliniczny.

W pracy Balázsa i współpracowników drażliwość, rozpraszalność i pobudzenie psychoruchowe występowały u ponad 90 procent osób z depresją mieszaną. Ci sami autorzy stwierdzili, że drażliwość i pobudzenie psychoruchowe były najsilniejszymi predyktorami próby samobójczej.

Skala zjawiska zależy więc od przyjętej definicji. Według Ghaemiego depresja z objawami mieszanymi zdefiniowana przez DSM-5 to około 10 procent wszystkich epizodów depresyjnych, a ta sama depresja opisana kryteriami Koukopoulosa, uwzględniającymi chwiejność afektywną, to około 50 procent. Ta różnica nie jest niuansem akademickim: decyduje o tym, czy ktoś dostanie leczenie odpowiednie dla dwubiegunowości.

Dlaczego to najgroźniejszy moment

Połączenie napędu z rozpaczą to sytuacja, w której zamiar może zostać wprowadzony w czyn. Badania zebrane w przeglądzie Yosta potwierdzają to liczbami: osoby z depresją i objawami mieszanymi miały pięciokrotnie wyższe prawdopodobieństwo wystąpienia myśli samobójczych i trzykrotnie wyższe prawdopodobieństwo zachowań samobójczych niż osoby z depresją bez tych objawów. Obie różnice były istotne statystycznie.

Osobno warto znać dane ogólne o chorobie dwubiegunowej. W badaniu World Mental Health Survey Initiative Światowej Organizacji Zdrowia 43 procent osób z zaburzeniem dwubiegunowym zgłosiło myśli samobójcze, 21 procent plan, a 16 procent próbę w ciągu ostatniego roku. Okres przyjęcia do szpitala i czas bezpośrednio po wypisie należą do szczególnie zagrożonych.

Co robi wtedy lek przeciwdepresyjny

To jest miejsce, w którym błąd diagnostyczny zamienia się w błąd leczenia. Grupa robocza ISBD do spraw leków przeciwdepresyjnych zaleca, żeby unikać ich albo stosować je ze szczególną ostrożnością u osób z aktualnymi lub dominującymi objawami mieszanymi, z manią wywołaną wcześniej przez lek przeciwdepresyjny oraz z niedawną szybką zmianą faz.

W ostrym epizodzie maniakalnym wytyczne CANMAT i ISBD idą dalej: lek przeciwdepresyjny należy odstawić. W chorobie dwubiegunowej typu I lek przeciwdepresyjny nigdy nie powinien być stosowany w monoterapii.

Osoby leczone i ich rodziny powinny wiedzieć o ryzyku zmiany fazy pod wpływem leczenia i mieć jasną instrukcję: przy pierwszych sygnałach zapowiadających manię lek przeciwdepresyjny się odstawia, po kontakcie z lekarzem prowadzącym.

Kiedy nie czeka się do najbliższej wizyty

Jeśli w tym samym tygodniu masz jednocześnie bezsenność bez zmęczenia, pęd do działania i myśli o śmierci, to nie jest stan, który przeczekuje się do terminu za trzy tygodnie. Zadzwoń do lekarza prowadzącego i powiedz wprost o obu rzeczach naraz, bo sama informacja o pobudzeniu może zostać odczytana jako poprawa.

Gdy zagrożenie jest bezpośrednie, dzwoń pod 112. Całodobowo działa też Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym pod numerem 800 70 2222, a dla dzieci i młodzieży telefon zaufania 116 111. W większych miastach działają ośrodki interwencji kryzysowej przyjmujące bez skierowania.

Pierwszy krok, który możesz zrobić od dziś i który realnie zmienia rozmowę u psychiatry_ki: notuj codziennie godziny snu i osobno dwie oceny, jedną dla napędu, drugą dla nastroju. Rozjazd między tymi dwiema liniami to sygnał stanu mieszanego, a właśnie jego najłatwiej nie zauważyć od środka.

Specjaliści pracujący z osobami doświadczającymi manii

Prezentujemy starannie wyselekcjonowaną grupę doświadczonych specjalistów, którzy koncentrują się na pracy z pacjentami doświadczającymi epizodów maniakalnych. Stosują oni sprawdzone, oparte na dowodach naukowych metody terapeutyczne w leczeniu i zarządzaniu tym stanem.

Dowiedz się więcej

Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.

Mania – przyczyny, objawy i leczenie

Mania to złożone zaburzenie psychiczne znacząco wpływające na życie chorego. Artykuł przybliża objawy, przyczyny i metody leczenia tego schorzenia, pomagając zrozumieć problem i skutecznie sobie z nim radzić.

Czytaj więcej

Hipomania czy mania: trzy rzeczy, które przesuwają epizod przez granicę

Hipomania to nie jest mania o połowę słabsza. Granicę wyznaczają trzy konkretne warunki, a nie natężenie objawów. Sprawdź, gdzie ona przebiega i dlaczego hipomanię przeoczają nawet osoby, które przeżyły ich kilkanaście.

Czytaj więcej

Epizod maniakalny: co dokładnie musi się wydarzyć, żeby lekarz go rozpoznał

Sam podwyższony nastrój nie wystarczy do rozpoznania od 2013 roku. DSM-5 wymaga równocześnie wzrostu energii i aktywności, a ta jedna zmiana przesunęła diagnozę u co piątego pacjenta z depresją. Sprawdź, jak wygląda pełne kryterium.

Czytaj więcej

Leczenie ostrej manii: co działa naprawdę, a co tylko brzmi znajomo

W metaanalizie 68 badań z udziałem 16 073 osób trzy popularne leki nie okazały się skuteczniejsze od placebo w ostrej manii. Sprawdź, co wypadło najmocniej, dlaczego wytyczne nie stawiają najskuteczniejszego leku na pierwszym miejscu i jak liczy się czas.

Czytaj więcej

Bliska osoba w manii nie widzi, że jest chora: co z tym zrobić

W czystym epizodzie maniakalnym co najmniej umiarkowane zaprzeczanie chorobie stwierdzono u prawie 85 procent badanych. To nie jest upór ani zła wola, tylko objaw. Sprawdź, co działa zamiast przekonywania i kiedy rozmowa przestaje wystarczać.

Czytaj więcej

Zaburzenie dwubiegunowe – przyczyny, objawy, leczenie

Choroba dwubiegunowa to poważne zaburzenie psychiczne, które może znacząco wpłynąć na jakość życia. Zrozumienie jej objawów, przyczyn i metod leczenia jest kluczowe dla skutecznego radzenia sobie z tym schorzeniem.

Czytaj więcej

Depresja – przyczyny, objawy i skuteczne leczenie

Depresja to poważne zaburzenie psychiczne, które może dotknąć każdego. Wczesna diagnoza i leczenie są kluczowe – poznaj objawy, metody leczenia i sposoby wsparcia chorych. Pamiętaj, depresję można skutecznie leczyć!

Czytaj więcej

Psychoza - przyczyny, objawy i skuteczne metody leczenia

Psychoza to poważne zaburzenie psychiczne wpływające na życie chorego i jego bliskich. Zrozumienie objawów, przyczyn i metod leczenia jest kluczowe dla skutecznej pomocy. Artykuł przybliża naturę tego złożonego zaburzenia i możliwości terapeutyczne.

Czytaj więcej

Zaburzenia psychiczne: objawy, rodzaje i leczenie

Zaburzenia psychiczne to poważny problem dotykający wielu osób. Przeczytaj, jak rozpoznać pierwsze symptomy, gdzie szukać pomocy oraz informacji o różnych rodzajach zaburzeń i metodach ich leczenia. Dowiedz się więcej o tym ważnym temacie!

Czytaj więcej

ChAD a depresja: Jak odróżnić te stany?

Zrozumienie różnic między chorobą afektywną dwubiegunową a depresją jest kluczowe dla skutecznego leczenia. Dowiedz się więcej o objawach, diagnozie i dostępnych formach pomocy.

Czytaj więcej

Depresja lękowa – objawy, przyczyny i leczenie

Niepokój połączony z głębokim smutkiem to codzienność osób, których dotyka depresja lękowa. To zaburzenie, w którym objawy lękowe i depresyjne przeplatają się. Dowiedz się, jak rozpoznać objawy i gdzie szukać pomocy.

Czytaj więcej

Depresja – objawy. Jak ją rozpoznać i leczyć?

Objawy depresji to nie tylko smutek, ale też szereg dolegliwości fizycznych, które utrudniają codzienne funkcjonowanie. Ich prawidłowe zinterpretowanie to pierwszy krok do skutecznego leczenia. Dowiedz się, jak rozpoznać te sygnały u siebie lub bliskich.

Czytaj więcej

Warto przeczytać

Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.

Trudność w szkole z nauczycielem. Nie pasuję do świata przez autyzm. Czy nauczanie online byłoby ok? Co mam poradzić?

Witam. Jestem uczennicą 3 klasy informatycznej i mam już 17 lat. Już wiele w życiu mnie spotkało i mimo leczenia psychiatrycznego i terapii czuje, że z każdym kolejnym nieprzyjemnym wydarzeniem spadam z powrotem na dół na gorszy stan, gdzie trudniej można mnie wyciągnąć. Zdiagnozowano mi spektrum autyzmu i osobowość borderline. Jestem osobą bardzo przewrażliwioną i skłonną na wszelkie impulsy, choć rok temu było z tym o wiele gorzej (miałam częstsze epizody maniakalne, gdzie byłam wręcz nieznośna). Najpierw zakończył się toksyczny związek z facetem kilka miesięcy temu (prawdopodobnie miał zaburzenie osobowości o rysie antyspołecznym i mitoman). Niedawno co się zaczął rok szkolny, a już zdążyłam mieć załamanie nerwowe, chodzi o nauczyciela, który z powrotem ma mnie uczyć. W 1 klasie informatycznej bardzo mnie zdołował, rzucał niepotrzebnymi komentarzami w moją stronę, bo nie należałam i nie należę wciąż do uzdolnionych uczniów, raczej mam wolne tempo nauki. To nie jest typ nauczyciela, który ma zamiar wstawiać jedynki każdemu, lecz upatrzy w każdej klasie tylko jedną ofiarę, aby ją dołować do końca edukacji i trafiło się akurat na mnie (bo w końcu dziewczyna jeszcze wtedy niezdiagnozowana). Jego opinie są bardzo mieszane, ponieważ się dzielą na tych, którzy mówią, że on bardzo dobrze przygotowuje do egzaminów zawodowych, a następni mówią, że to nauczyciel nie do zniesienia, dobijający. 1 klasę przeżyłam, lecz jakim kosztem. Musiałam dodatkowo zaliczać poprawkę w sierpniu ,bo oczywiście z jego przedmiotu nie zdałam. Nawet nie raczył mnie pochwalić kiedy z 1 wskoczyłam na 5. Jedyne jego zdanie brzmiało ''niech ci będzie'', natomiast drugi nauczyciel (bo było dwóch nauczycieli w tej sali) mnie bardzo pochwalił, że go pozytywnie zaskoczyłam. 2 klasa totalny spokój, w końcu on mnie nie uczył a ku zdziwieniu rodziców przedmioty, które on mnie uczył nagle zdawałam bez problemu, może nie bardzo idealnie, ale oceny typu 3 i 4 a czasem i 5 się pojawiały. Teraz 3 klasa i już zdążyłam mieć myśli samobójcze, myśli o samookaleczaniu się, ponieważ ten nauczyciel wrócił. Moja mama postanowiła, że nie zostawi tak sprawy, bo wie jak bardzo wielką traumę psychiczną mi ten nauczyciel spowodował. Sprawa poszła do dyrekcji i wychowawca najpierw z nim porozmawiał. Wystarczyło tylko kiedy on mnie zaczepił następnego dnia i powiedzieć ''dlaczego kłamiesz?'' Ja mu opisałam jak się czułam, że mnie pan stresował itp itd a on na to ''przestań wymyślać głupoty, masz się tylko uczyć jak każdy inny, rozumiesz?'' następnie wybiegłam płaczem i od razu zadzwoniłam do mamy o zabranie mnie do domu, potem mama zadzwoniła do wychowawcy a wychowawca przekazał sytuacje wicedyrektorowi. Wicedyrektor postanowił, że tak tej sprawy nie zostawi a skoro się nawet nie odezwał do niego a już taka reakcja, to on mnie przepisze do swojej klasy (też informatycznej) tam, gdzie nie mają z nim godzin. Ucieszyłam się jak nigdy, że nie zostałam z tym sama. Chce przypomnieć, że wicedyrektor (mój obecny wychowawca) i ten były wychowawca wiedzą, że mam spektrum autyzmu, mam wszystkie papiery (orzeczenie itd) nawet za niedługo będzie spotkanie o zrobieniu dla mnie IPET'u, czyli będą ustalać jakiś mój plan pod względem moich potrzeb, trudności, więc nie jest tak że ściemniam, tylko serio tak jest a są na to papiery. Następnego dnia się jednak dowiedziałam (od jednego z nowej klasy), że my mamy mieć 2 godziny z tym nauczycielem. Myślałam, że mu się coś pomieszało, ale spojrzałam na plan i...miał racje. Od razu poprosiłam mamę, żeby porozmawiała z wicedyrektorem (moim obecnym wychowawcą) o tym. On powiedział, że nie da rady go całkowicie zlikwidować z tego planu, ponieważ są też ci którzy go chwalą (za to że dobrze przygotowuje do egzaminów) i powiedział, że jak na razie widzi 2 opcje: albo idę na nauczanie online na ten rok szkolny, a następnie na kolejny rok szkolny wracam i już będzie tak plan ustalony, że z tym panem nie będę mieć, albo jakoś przeboleć ten rok. Moja psycholog się dowiedziała o tym i jej zdanie jest takie, że nauczanie online mnie zaszkodzi, bo się wycofam społecznie, ale decyzja należy do nas i to od nas zależy i przede wszystkim ode mnie co chce zrobić. Moja mama i ja jesteśmy zdaniem, że jeśli faktycznie nie będzie innego wyjścia (bo wicedyrektor powiedział, że jeszcze spróbuje coś wymyślić) to dla mojego spokoju, żebym się nie stresowała (bo naprawdę, na myśl o tym nauczycielu a co dopiero, że ma mnie uczyć, zaczynam bardzo płakać i ciężko mnie uspokoić) pójdę na nauczanie online na rok szkolny. Jest mi bardzo źle i boję się, że będę zmuszona mieć z nim styczność, a ja tego nie chce. Jestem coraz słabsza psychicznie i nie dam rady udźwignąć tego stresu, nawet tych 2 godzin...Czuje się bezradna i obwiniam się, że mam ten autyzm i borderline. Gdyby nie to, to moje życie byłoby łatwiejsze, bo wychodzi na to, że otaczający mnie świat jest dla mnie męczący, ja do niego nie pasuje.

3
Nagły przypływ energii, miliard pomysłów i euforia: co się dzieje z moim umysłem?

Mam tak, że nagle BUM, energia z kosmosu, zero snu, zero zmęczenia, miliard pomysłów naraz, i WSZYSTKO wydaje się genialne? Słowa lecą szybciej niż mogę je wypowiedzieć, myśli skaczą jak szalone, robię listę rzeczy do zrobienia i nagle… kurczę, ja to wszystko zrobię, i to TERAZ! Bo jak nie teraz, to kiedy? Kupuję rzeczy, których nie potrzebuję, gadam do ludzi, których ledwo znam, bo przecież muszę im coś powiedzieć, coś WAŻNEGO! I to jest niesamowite, totalna euforia, aż nagle… stop. Jakby ktoś wyciągnął wtyczkę. Nagle patrzę na chaos, który zostawiłem, na wiadomości, które wysłałem, na rzeczy, które kupiłem, i… co ja najlepszego zrobiłem?

11
Jak radzić sobie z początkiem manii: sprawdzone techniki na wyhamowanie energii i pomysłów

Czasem czuję, że zaczyna się mania – więcej energii, mniej snu, mnóstwo pomysłów. Wiem, że powinnam coś z tym zrobić, ale trudno się zatrzymać. Czy są jakieś sprawdzone sposoby, żeby wyhamować, zanim sytuacja wymknie się spod kontroli?

Bibliografia

  • American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, wyd. 5 (DSM-5), specyfikator „with mixed features", Arlington 2013.

  • Substance Abuse and Mental Health Services Administration. Impact of the DSM-IV to DSM-5 Changes on the National Survey on Drug Use and Health, tabela 3.9, porównanie kryteriów epizodu mieszanego, Rockville 2016.

  • Balázs, J., Benazzi, F., Rihmer, Z. i in. The close link between suicide attempts and mixed (bipolar) depression: implications for suicide prevention. Journal of Affective Disorders, 91(2-3), 133-138 (2006).

  • Keramatian, K., Chithra, N.K., Yatham, L.N. The CANMAT and ISBD guidelines for the treatment of bipolar disorder: summary and a 2023 update of evidence. Focus: The Journal of Lifelong Learning in Psychiatry, 22(2), 235-249 (2024).

  • Yatham, L.N., Kennedy, S.H., Parikh, S.V. i in. Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) and International Society for Bipolar Disorders (ISBD) 2018 guidelines for the management of patients with bipolar disorder. Bipolar Disorders, 20(2), 97-170 (2018).

  • Yost, H. Mixed features, suicide, and adolescents at risk. Psychiatric Times, 36(9) (2019). Przegląd, z którego pochodzą przytoczone dane Ghaemiego oraz proporcje ryzyka samobójczego.

Powyższe informacje nie zastępują kontaktu ze specjalistą

Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.