📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
W przeciwieństwie do depresji reaktywnej, wywołanej przez trudne wydarzenia, depresja endogenna rozwija się bez wyraźnej przyczyny zewnętrznej. Jej źródło tkwi w biologii – zaburzeniach neuroprzekaźników w mózgu.
Depresja endogenna, często nazywana też biologiczną, jest jednym z zaburzeń nastroju. Jej nazwa - „endogenna”, czyli wewnątrzpochodna - trafnie oddaje istotę problemu. W odróżnieniu od depresji reaktywnej, jej przyczyny tkwią w wewnętrznych procesach organizmu (zmianach w działaniu układu nerwowego), a nie są reakcją na trudne wydarzenia życiowe. Właśnie dlatego może uderzyć niespodziewanie, bez żadnego widocznego powodu.
U jej podłoża leżą przede wszystkim zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego i hormonalnego, zwłaszcza w obszarze neuroprzekaźnictwa. To właśnie niedobory substancji, takich jak serotonina, noradrenalina czy dopamina, bezpośrednio prowadzą do obniżenia nastroju, utraty zdolności odczuwania przyjemności (anhedonii) i gwałtownego spadku energii i innych objawów depresji.
Przyczyny depresji endogennej mają podłoże biologiczne. Ważną rolę odgrywają tu czynniki genetyczne - skłonność do zaburzeń nastroju bywa dziedziczona, a ryzyko zachorowania wzrasta, jeśli w rodzinie występowały już przypadki depresji. Dziedziczenie to może dotyczyć zarówno ogólnej podatności na zaburzenie, jak i konkretnych nieprawidłowości metabolicznych, które zakłócają pracę mózgu.
Równie istotna jest dysregulacja neurochemiczna, czyli zaburzona równowaga substancji w mózgu. To właśnie niedobory neuroprzekaźników - serotoniny (odpowiedzialnej za nastrój), noradrenaliny (wpływającej na energię) i dopaminy (związanej z odczuwaniem przyjemności) - uważa się za bezpośrednią przyczynę objawów.
Co więcej, do rozwoju choroby mogą przyczyniać się także zmiany strukturalne w mózgu oraz zaburzenia w funkcjonowaniu osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, która reguluje reakcję organizmu na stres. Warto też zastanowić się nad swoją osią jelita-mózg. Zmiany strukturalne dotyczą mniejszej\większej aktywności lub wyglądu struktury mózgowia, np. ciała migdałowatego czy hipokampa.
Workbook „Emocje” to przewodnik do lepszego rozumienia i zarządzania uczuciami. Zawiera teorię, sprawdzone narzędzia CBT oraz praktyczne ćwiczenia, które pomogą Ci świadomie pracować z emocjami i stosować zdobytą wiedzę w codziennym życiu.
Objawy depresji endogennej są zazwyczaj bardzo nasilone i potrafią sparaliżować codzienne funkcjonowanie. Osoby z tym zaburzeniem zmagają się z głębokim, wszechogarniającym i raczej stałym na przestrzeni lat, smutkiem, melancholią, poczuciem braku sensu, które nie ustępują nawet w obliczu pozytywnych wydarzeń. Charakterystycznym objawem jest anhedonia, czyli utrata zdolności do odczuwania radości z aktywności, które kiedyś sprawiały przyjemność, co prowadzi do apatii i społecznej izolacji.
Do typowych objawów fizycznych i poznawczych (myślenie, planowanie, radzenie sobie, pamiętanie) należą:
zaburzenia rytmu dobowego, np. bezsenność (zwłaszcza wczesne budzenie się) lub nadmierna senność;
zmiany apetytu
chroniczne zmęczenie i brak energii;
spowolnienie psychoruchowe, np. spowolnione mówienie czy poruszanie się;
problemy z koncentracją i pamięcią;
myśli samobójcze, które wymagają natychmiastowej konsultacji ze specjalistą (najlepiej psychiatrą i interwentem kryzysowym) lub też sięgnięcia po telefon zaufania 116 123 lub udanie się do Ośrodka Interwencji Kryzysowej.
Z uwagi na biologiczne podłoże choroby, leczenie depresji endogennej opiera się przede wszystkim na farmakoterapii. Starannie dobrane przez psychiatrę leki przeciwdepresyjne mają za zadanie przywrócić zaburzoną równowagę neurochemiczną w mózgu. Na pierwsze efekty ich działania trzeba nierzadko czekać kilka tygodni. Dlatego tak ważne jest ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza i nieprzerywanie kuracji na własną rękę.
Ważnym uzupełnieniem farmakoterapii jest psychoterapia, która uczy pacjenta, jak rozumieć chorobę i radzić sobie z jej psychicznymi konsekwencjami. Najczęściej stosowane metody to:
psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) lub psychoterapia dialektyczna-behawioralna (DBT),
psychoedukacja.
W lekoopornych formach zaburzenia rozważa się również zastosowanie:
elektrowstrząsów (EW) - brzmi jak średniowiecze, ale stosuje się je dalej w bezpiecznej i skutecznej formie,
kuracji esketaminą lub wlewami ketaminy,
TMS, czyli przezczaszkową stymulację magnetyczną (metoda nie jest w żaden sposób inwazyjna, jest bezbolesna),
farmakoterapię złożoną z antagonistów receptorów opioidowych.
Skuteczność leczenia w depresji endogennej zależy od wielu czynników, a jednym z najważniejszych jest wczesne rozpoznanie i szybkie wdrożenie leczenia. Im wcześniej dana osoba otrzyma właściwą pomoc, tym większe szanse na pełną remisję. Istotną rolę odgrywa także indywidualna reakcja organizmu na farmakoterapię oraz gotowość do zaangażowania się w psychoterapię, które u większości osób pozwalają skutecznie kontrolować objawy.
Depresja endogenna ma jednak silną tendencję do nawrotów, dlatego tak ważna jest profilaktyka oparta na długoterminowym leczeniu, obejmującym zarówno farmakoterapię podtrzymującą, jak i kontynuację psychoterapii. Równie istotny jest zdrowy styl życia, czyli regularna aktywność fizyczna, odpowiednio zbilansowana dieta i dbałość o higienę snu. Korzystne efekty przynosi także umiejętne radzenie sobie ze stresem poprzez techniki relaksacyjne, unikanie substancji psychoaktywnych oraz stałe monitorowanie stanu psychicznego we współpracy ze specjalistami i przy wsparciu bliskich.
Depresja endogenna to nie tylko osobisty kryzys zmagającej się z nim osoby, ale również poważne wyzwanie społeczne. Główną przeszkodą wciąż pozostaje stygmatyzacja zaburzeń psychicznych, która może zniechęcać do szukania pomocy. Lęk przed niezrozumieniem, odrzuceniem w środowisku czy utratą pracy sprawia, że wiele osób cierpi w milczeniu, pogłębiając swój stan.
Dlatego tak ważna jest szeroka edukacja na temat natury tego zaburzenia oraz budowanie społecznego wsparcia. Zrozumienie, że depresja to schorzenie o podłożu biologicznym, a nie wynik "słabego charakteru", to ruch w stronę przełamania szkodliwych stereotypów. Empatia i gotowość do pomocy ze strony otoczenia realnie wspierają proces leczenia i znacząco poprawiają jakość życia osób zmagających się z zaburzeniem.
Depresja endogenna to zaburzenie, z którym nie musisz i nie powinieneś mierzyć się w samotności. Specjaliści to doświadczeni psycholodzy i psychoterapeuci, którzy każdego dnia pomagają osobom zmagającym się z depresją wrócić do zdrowia. Oferują oni profesjonalne wsparcie, wykorzystując sprawdzone metody terapeutyczne i najnowszą wiedzę medyczną w leczeniu depresji endogennej.
Jeśli masz więcej pytań dotyczących depresji lub potrzebujesz wsparcia informacyjnego, nasz specjalistyczny chat jest dostępny dla Ciebie przez całą dobę. Możesz bezpiecznie i całkowicie anonimowo porozmawiać z naszym systemem, który został zaprogramowany przez ekspertów w dziedzinie zdrowia psychicznego, aby udzielać rzetelnych informacji i wsparcia. Pamiętaj jednak, że chat nie zastępuje konsultacji ze specjalistą – w przypadku podejrzenia depresji zawsze warto skorzystać z profesjonalnej pomocy.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
Jeżeli zmagasz się z depresją lub podejrzewasz, że coś niepokojącego dzieje się z Twoim samopoczuciem, skorzystaj z bezpłatnej konsultacji ze specjalistą. Rozumiemy, że podjęcie decyzji o rozpoczęciu leczenia może być trudne, zarówno ze względów finansowych, jak i emocjonalnych. Specjaliści zapewniają życzliwe, profesjonalne wsparcie oraz indywidualne podejście. W pracy wykorzystują sprawdzone metody terapeutyczne, dostosowane do Twoich potrzeb i możliwości.
Kiedy warto skorzystać?
Gdy od dłuższego czasu towarzyszy Ci obniżony nastrój, smutek lub zobojętnienie.
Kiedy zauważasz u siebie brak radości z codziennych aktywności.
Jeśli masz problemy ze snem, apetytem lub koncentracją.
Kiedy czujesz się przytłoczony, brakuje Ci energii lub motywacji.
Gdy myśli o przyszłości wywołują lęk i poczucie bezradności.
Jeśli jesteś osobą wspierającą bliskiego\dziecko w depresji.
Gdy pojawia się ideacja samobójcza - myśli, plany.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Nie czekaj - umów się na bezpłatną pierwszą konsultację już dziś. Wczesne rozpoczęcie leczenia znacząco zwiększa jego skuteczność.
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
