📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Rozwiewamy mity i sprawdzamy fakty – co badania długoterminowe mówią o remisji objawów, procesie zdrowienia i realnych szansach na stabilne, satysfakcjonujące życie z diagnozą zaburzenia osobowości borderline.
Kiedy ktoś pyta, czy borderline można wyleczyć, w praktyce zderza się z problemem definicji. W medycynie "wyleczenie" oznacza często całkowity zanik problemu bez ryzyka nawrotu - tak jak w przypadku wyleczonej infekcji. Zaburzenia osobowości działają jednak inaczej, bo dotyczą głębokich wzorców myślenia, odczuwania emocji i budowania relacji, które kształtowały się latami, często od dzieciństwa naznaczonego niestabilnością emocjonalną, doświadczeniami odrzucenia lub traumą.
Dlatego psychologia kliniczna częściej posługuje się pojęciem remisji i powrotu do funkcjonowania niż "wyleczenia" w medycznym sensie. To rozróżnienie jest kluczowe, bo daje bardziej realistyczny, a zarazem bardziej optymistyczny obraz sytuacji, niż mogłoby się wydawać.
Z perspektywy neurobiologicznej borderline wiąże się z nadreaktywnością ciała migdałowatego przy jednoczesnym osłabionym hamowaniu tej reakcji przez korę przedczołową, odpowiedzialną za racjonalną ocenę sytuacji i regulację impulsów. W praktyce oznacza to, że osoba z BPD potrafi odczuć intensywny lęk, wściekłość lub poczucie odrzucenia w reakcji na bodziec, który dla innych wydaje się neutralny - na przykład opóźnioną odpowiedź na wiadomość. Myśl "on/ona mnie zostawia, bo nie odpisuje" pojawia się błyskawicznie, zanim racjonalna część mózgu zdąży ją zweryfikować. Ta neurobiologiczna podatność nie znika z dnia na dzień, ale mózg zachowuje zdolność do tworzenia nowych połączeń przez całe życie. Oznacza to, że nowe wzorce reagowania można wytrenować - podobnie jak mięsień - poprzez systematyczną praktykę i terapię.
Warto też wspomnieć o mniej oczywistych objawach, które rzadziej trafiają do popularnych opisów borderline. Poza dobrze znana niestabilnością emocjonalną i lękiem przed porzuceniem, wiele osób doświadcza epizodów depersonalizacji w chwilach silnego stresu - poczucia bycia "obok siebie", jakby obserwowały własne życie z zewnątrz. Częste jest też chroniczne poczucie pustki, które bywa mylone z nudą, choć jest znacznie bardziej dotkliwe i egzystencjalne w charakterze. Niektórzy opisują paradoksalną trudność w rozpoznaniu własnych emocji: potrafią czuć bardzo intensywnie, ale nie umieją nazwać, co dokładnie czują, co dodatkowo pogłębia poczucie wewnętrznego chaosu.
Jednym z najważniejszych źródeł wiedzy na temat przebiegu borderline są wieloletnie badania prowadzone przez zespół Mary Zanarini, które śledziły losy pacjentów z diagnozą przez kilkanaście lat.
Wyniki tych obserwacji są zaskakująco optymistyczne: znaczna większość badanych osiągnęła trwałą remisję objawów, co oznacza, że kryteria diagnostyczne przestały być spełniane na tyle długo, żeby mówić o stabilnej poprawie. Co ważne, remisja okazała się zwykle trwała - nawroty pełnoobjawowego zaburzenia po jej osiągnięciu były stosunkowo rzadkie.
Trudniejszym obszarem pozostaje funkcjonowanie psychospołeczne, czyli zdolność do utrzymania stabilnej pracy czy satysfakcjonujących relacji, które u części osób poprawiają się wolniej niż same objawy emocjonalne. Te dane są istotne, bo obalają mit, że borderline to wyrok na całe życie. Owszem, jest to zaburzenie wymagające długofalowej pracy, ale rokowania są znacznie lepsze niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu sądzono.
Kluczowym czynnikiem wpływającym na tempo i trwałość remisji okazuje się nie tylko rodzaj terapii, ale też brak współwystępujących uzależnień, stabilność wsparcia społecznego i wiek, w którym rozpoczęto leczenie - im wcześniej, tym zwykle lepsze rokowania.
Złotym standardem w leczeniu borderline pozostaje terapia dialektyczno-behawioralna (DBT), opracowana specjalnie z myślą o tym zaburzeniu przez Marshę Linehan. DBT łączy elementy poznawczo-behawioralne z technikami uważności i uczy czterech kluczowych obszarów umiejętności: tolerowania cierpienia, regulacji emocji, skuteczności interpersonalnej oraz uważności.
Poza DBT dobrze udokumentowaną skuteczność mają też terapia skoncentrowana na przeniesieniu (TFP), wywodząca się z nurtu psychodynamicznego, terapia oparta na mentalizacji (MBT), pomagająca lepiej rozumieć własne i cudze stany psychiczne, oraz terapia schematów, pracująca nad głęboko zakorzenionymi wzorcami myślenia o sobie i relacjach, ukształtowanymi często już w dzieciństwie.
Samodzielna praca nad regulacją emocji ma sens i może realnie odciążyć układ nerwowy na co dzień, jednak w przypadku borderline rzadko wystarcza bez profesjonalnego wsparcia.
Jedną z technik wartych codziennej praktyki jest wywodząca się z DBT technika STOP: w momencie silnej emocji zatrzymujemy się fizycznie, robimy krok w tył od sytuacji, obserwujemy, co się dzieje w ciele i myślach, a następnie działamy świadomie zamiast impulsywnie.
Pomocne bywa też ćwiczenie uziemiające oparte na zmysłach, przydatne w chwili kryzysu emocjonalnego: nazwanie pięciu rzeczy, które widzisz, czterech, które słyszysz, trzech, których dotykasz, dwóch zapachów i jednego smaku. To prosty sposób na sprowadzenie uwagi z powrotem do "tu i teraz", kiedy emocje zaczynają przytłaczać i odcinać od rzeczywistości.
Żadna technika samopomocowa nie zastąpi jednak relacji terapeutycznej, która w przypadku borderline pełni szczególną funkcję. Dla wielu osób z tym zaburzeniem terapeuta jest pierwszym stabilnym, przewidywalnym dorosłym w ich życiu - kimś, kto nie odchodzi po kłótni, nie karze milczeniem i nie zmienia reguł gry. Ta relacja sama w sobie jest formą leczenia, bo dostarcza korektywnego doświadczenia emocjonalnego, którego często brakowało w dzieciństwie.
Warto szukać terapeuty z doświadczeniem w pracy z BPD i znajomością podejść o udokumentowanej skuteczności - DBT, terapii schematów lub MBT. Nie każdy psycholog czy psychoterapeuta specjalizuje się w zaburzeniach osobowości, dlatego przed rozpoczęciem współpracy warto zapytać wprost o doświadczenie z tym obszarem. Proces terapeutyczny w przypadku borderline trwa zwykle kilka lat i nie przebiega liniowo - zdarzają się okresy wyraźnej poprawy, ale też kryzysy, które są naturalną częścią zdrowienia, a nie dowodem na to, że terapia nie działa.
W sytuacjach kryzysowych, gdy pojawiają się myśli samobójcze lub silne impulsy do samookaleczenia, nie należy czekać na kolejną sesję. W Polsce działa Telefon Zaufania dla Dorosłych w Kryzysie Emocjonalnym pod numerem 116 123, czynny całą dobę.
Przedstawiamy wyselekcjonowaną grupę doświadczonych psychologów i psychoterapeutów, którzy specjalizują się w pracy z osobami z zaburzeniem osobowości typu borderline i stosują sprawdzone metody terapeutyczne w leczeniu tego zaburzenia.
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
Mam 17 lat. Niedawno dostałam diagnozę spektrum autyzmu I nieprawidłowej osobowości chwiejnej emocjonalnie borderline. Ciągle borykam się z trudnościami na jakie niestety trafiam. Moje funkcjonowanie jest na tyle ciężkie, że muszę zażywać się lekami i ciągle zwiększać dawkę. Mam teraz taki epizod, że leżę w łóżku i myślę tylko i wyłącznie o przykrych rzeczach, odcinam się od bliskich, znowu po mojej euforii jest gwałtowny dołek (temu diagnoza nieprawidłowej osobowości chwiejnej emocjonalnie). Nie wiem już co robić. Mija już 2 lata od tego "rollercoastera" I różnymi ciężkimi wyzwaniami. Co prawda diagnoza wyjaśniła mi bardzo wszelkie moje zachowania, obyczaje, emocje jednak zastanawiam się tylko jak mogę mając te diagnozy sobie radzić? Mimo chodzenia obecnie regularnie na terapię, nie brakuje mi momentów krzyku, agresji, płaczu, izolacji a najgorsze, krzywdy bliskich i samej siebie.
Moja córka jest Borderline. Nie wiem, jak pomóc jej i zarazem sobie. To ponad moje siły.
Dzień dobry, nie wiem ile mam miejsca, spróbuję się streszczać. Mam 25 lat, studiuję zaocznie 2. rok psychologii. Za mną 6 nieudanych terapii psychodynamicznych i terapia schematów, która zmieniła moje życie. Ale miała trwać rok, a w połowie nie było mnie dłużej stać. Mam borderline, ADHD i podejrzenie spektrum, ale diagnostka stwierdziła, że na końcu może powiedzieć, że nie wie (różnicowanie z traumą) więc przerwałem. Praca to dla mnie koszmar, bo źle rozumiem instrukcje a jak się czegoś trzeba domyślić to źle się domyślam. Jak potrzebuję o coś zapytać to słyszę "jak możesz tego nie wiedzieć" więc przestałem pytać, popełniam masę błędów, mimo że robię sobie w telefonie notatki. W rezultacie boję się ludzi (na co dzień też), nienawidzę siebie i zwalniam. Dwa lata zmagałem się finansowo, doszło do tego, że dorabiałem na prostytucji. To było łatwiejsze niż 8h np. w fast foodzie, w trybie walcz uciekaj. Zakochałem się w kliencie. Wydawało się, że jest wzajemność, mówił różne rzeczy, w tym, że chciałby tam zaparkować na stałe. Pochwalił moją inteligencję, co jest dla mnie ważne. Niesamowicie się rozumiemy, mamy podobne charaktery, jesteśmy też dobrani w łóżku. Miał wybrać i wybrał - żonę. Nie widzę już sensu w życiu. Nie chcę być już sam. Myślałem, że wymarzona praca terapeuty schematów wypełni mi pustkę, ale nie zapowiada się. Nie potrafię pojąć, że spotkałem kogoś idealnie dobranego i ta osoba mnie nie chce. Nienawidzę spotykanych na ulicach par. Nawet nie wiedzą, że mają supermoc. Moje życie nie ma żadnego sensu. Lubię dowiadywać się nowych rzeczy, ale co z tego, na nikogo to nie wpływa. Nikt mi nie towarzyszy. Nie robi żadnej różnicy, że codziennie wstaję z łóżka. Teraz szukam pracy po przeprowadzce i telefon milczy. Zrobiłem bardzo dobre CV, a potem jeszcze rozmowa nie do przejścia - utrzymuj kontakt wzrokowy, nawiąż small talk, spraw wrażenie sympatycznego, zadawaj pytania. Czuję, że nie ma dla mnie miejsca na tym świecie, od zawsze. Miałem próbę w grudniu, ale niestety przeżyłem. Nie wiem po co. Pierwszy raz próbowałem się zabić w 6. klasie podstawówki, potem w gimnazjum. Nikt tego nie widział, zawsze planuję tak, by nikt mi nie przeszkodził i sam muszę siebie przekonać, że to moje jedyne życie i póki żyję coś może się zmienić. Nie wierzę, że uda mi się uzbierać na terapię i wyzdrowieć. Nie wierzę już w miłość. Czuję się tak potwornie sam. Zostawiłem większość przyjaciół we Wrocławiu, łatwo było ich poznać przez studia, a w Łodzi mam zaoczne i jest trudniej. Cieszę się, że nie mam przerwy w studiach, ale tryb podoba mi się mniej - nie da się żyć studiami. To jedyna dziedzina w życiu jaka mi wychodzi. Nie wiem jakie mam pytanie, i tak na dniach się zabiję wreszcie, bo nie mogę znieść tej samotności i pustki.
Witam, podejrzewam u siebie zaburzenie osobowości typu borderline. Jestem dwudziestoletnią kobietą. Chodziłam do wielu psychologów, z czego tylko jeden skierował mnie do psychiatry. Było to bardzo nieprzyjemne doświadczenie; Pani Doktor była wyjątkowo niemiła, jakby przyjmowała pacjentów za karę. Powiedziałam jej, że zostałam do niej skierowana z podejrzeniem depresji i stanów lękowych. Zadała parę pytań, stwierdziła, że wszystko jest w porządku, i nie rozumie, po co do niej przyszłam. Po dalszej rozmowie stwierdziła, że mogę mieć (nie wiem, czy poprawnie to nazwę) nieprawidłowo rozwijającą się osobowość? Przepisała hydroksyzynę i kazała wrócić w okresie jesienno-zimowym, jeżeli nastąpiłoby pogorszenie nastroju (oczywiście już do niej nie wróciłam), a na koniec zaleciła podjęcie się terapii długoterminowej. Przekazałam wszystkie te informacje mojej Pani psycholog, która stwierdziła, że mam zaburzenie osobowości- osobowość zależną (znowu, nie wiem, czy jest to poprawne nazewnictwo). Całe to zajście miało miejsce mniej więcej rok temu. Moja Pani psycholog zrezygnowała ze współpracy ze mną (oczywiście po konsultacji. Nie zostawiła mnie z dnia na dzień bez słowa), ponieważ, w moim rozumieniu, nic więcej nie była w stanie dla mnie zrobić, i powinnam przejść na terapię długoterminową (wspomniała również o terapii „gesztalt?" ) tak, jak zalecił psychiatra. Dalej nie zdecydowałam się na terapię, bo prawdę mówiąc, przeraża mnie to. Szczegółowe omawianie mojego dzieciństwa z obcą osobą wydaje się wyjątkowo trudne, i nie wiem, czy jestem na coś takiego gotowa. Cały czas mam to z tyłu głowy, ale takie czynniki jak lęk przed terapią i kwestie finansowe utrudniają mi podjęcie decyzji. Odkąd stwierdzono mi, że mam (jakieś tam) zaburzenie osobowości, zaczęłam się w to zagłębiać i w pewien sposób uświadamiać sobie na własną rękę, jak mogą wyglądać niektóre moje mechanizmy i czym mogą być spowodowane. Wiele czytałam o osobowości „zależnej”, jak i o wielu innych zaburzeniach osobowości, i bardzo mnie zmartwił fakt, że wszystkie objawy, jakie towarzyszą osobie z zaburzeniem osobowości typu borderline, są moją codziennością. Stąd moje pytanie, czy jest to możliwe, że zarówno psycholog, jak i psychiatra przeoczyli jakieś znaki, które mogłyby wskazywać na borderline? Czy może pomylili diagnozę? Czy jest to możliwe, że to wszystko wykształtowało się u mnie w przeciągu tego roku, w którym nie chodzę na żadną terapię/do psychologa? Od 15 roku życia chodzę na wizyty. Pierwszy raz zabrała mnie mama, ze względu na samookaleczenie. Kontynuowałam to po czasie, mimo że z początku nie byłam zadowolona. Od lat zmagam się z pewnego rodzaju „pustką”, niestabilnymi emocjami i zaburzonym obrazem samej siebie. Są momenty, w których myślę o śmierci i o tym, jaka to musi być ulga, a parę chwil później potrafię skakać i tańczyć z radości. Moje związki są bardzo niestabilne, zwłaszcza moje uczucia w stosunku do moich partnerów. Albo idealizuje partnera, albo go wręcz nienawidzę. Tyczy się to również praktycznie każdej osoby w moim życiu. Nie wiem, co mam robić. Od lat szukam odpowiedzi na to, co może być ze mną nie tak. Nikt dotychczas nie był w stanie mi pomóc, i nie wiem czy kiedykolwiek uzyskam taką pomoc. Powoli tracę nadzieje. Co mam robić?
Wychodząc naprzeciw potrzebom osób zmagających się z zaburzeniem osobowości borderline, specjaliści oferują darmowe konsultacje. Rozumiemy, że kwestie finansowe mogą stanowić istotną barierę w podjęciu decyzji o rozpoczęciu terapii, dlatego chcemy ułatwić ten pierwszy, często najtrudniejszy krok. Obawy przed pierwszym spotkaniem są naturalne, to w końcu nowa sytuacja lub nowy Specjalista. Jednak warto!
Kiedy warto?
Gdy zauważasz u siebie lub bliskiej osoby intensywne wahania nastroju i trudności w kontrolowaniu emocji.
Kiedy Twoje relacje z bliskimi są burzliwe i niestabilne, a Ty czujesz, że nie potrafisz tego zmienić.
Jeśli doświadczasz silnego lęku przed porzuceniem i podejmujesz niezdrowe dla Ciebie działania, by temu zapobiec.
Gdy masz trudności z określeniem własnej tożsamości i często zmieniasz swoje cele życiowe.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na bezpłatną pierwszą konsultację już dziś – zrób ten ważny krok w kierunku lepszego zdrowia.
Zanarini, M. C., Frankenburg, F. R., Reich, D. B. i Fitzmaurice, G. Attainment and Stability of Sustained Symptomatic Remission and Recovery among Borderline Patients and Axis II Comparison Subjects: A 16-Year Prospective Follow-up Study, American Journal of Psychiatry, 2012. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3509999/
Linehan, M. M. Cognitive-Behavioral Treatment of Borderline Personality Disorder, Guilford Press, Nowy Jork, 1993.
Koenigsberg, H. W. i in. Neuroimaging and genetics of borderline personality disorder: a review, Journal of Psychiatry and Neuroscience, 2007.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1863557/
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
