📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Dorastanie to czas, w którym akceptacja rówieśników staje się niemal biologiczną potrzebą. Sprawdź, jak działa mechanizm presji grupy w mózgu nastolatka i jakich konkretnych technik można użyć, by powiedzieć "nie" i jednocześnie nie zostać wykluczonym.
Okres dojrzewania to czas, w którym grupa rówieśnicza staje się głównym punktem odniesienia w budowaniu obrazu siebie. Dorosły ma wiele źródeł potwierdzenia własnej wartości: pracę, rodzinę, przyjaciół spoza jednego środowiska. Nastolatek ma przede wszystkim klasę i swoją paczkę, a z tego środowiska nie może po prostu odejść, bo codziennie wraca do tych samych ławek. Odmowa, która z perspektywy dorosłego trwa dwie sekundy, dla nastolatka oznacza ryzyko, że przez kolejne miesiące będzie tym, który "się wyłamał". Do tego dochodzi charakterystyczne dla tego wieku poczucie bycia nieustannie obserwowanym, tak jakby wszyscy dookoła cały czas oceniali wygląd, słowa i każdą reakcję. Dlatego argumenty w rodzaju "to tylko jeden papieros" albo "przecież nic się nie stanie" trafiają w próżnię. Nastolatek liczy zupełnie inny koszt: nie koszt papierosa, ale koszt pozycji w grupie.
Przynależność do grupy działa w tym wieku jak nagroda sama w sobie i to widać w zachowaniu. Badania nad podejmowaniem ryzyka pokazują, że ta sama osoba zachowuje się inaczej sama, a inaczej przy rówieśnikach: w obecności kolegów nastolatki wybierają śmielsze i mniej ostrożne rozwiązania, choć w pojedynkę potrafią ocenić ryzyko równie trafnie jak dorośli. To wyjaśnia, dlaczego ktoś, kto sam z siebie nigdy nie przekroczyłby prędkości ani nie sięgnął po używki, robi to w grupie.
Presja rówieśnicza ma też objawy mniej oczywiste. Jednym z nich jest somatyzacja, czyli reagowanie ciałem na napięcie: bóle brzucha albo głowy pojawiające się akurat przed wyjściem na imprezę, na której trzeba będzie zająć stanowisko.
Innym jest maskowanie emocji, czyli udawanie entuzjazmu wobec rzeczy, które w rzeczywistości budzą silny dyskomfort. Zrozumienie tego mechanizmu zmienia sposób reagowania dorosłych. Potrzeba przynależności bierze w tym okresie górę nad potrzebą samodzielności i jest to normalny etap rozwoju, a nie dowód na słaby charakter.
Odmawianie w wieku nastoletnim sprowadza się głównie do tego, żeby odmówić czynności i nie odrzucić przy okazji ludzi. Zdanie "dzisiaj odpuszczam" dotyczy jednej sytuacji i za tydzień nikt go nie pamięta. Zdanie "wy robicie głupie rzeczy" ocenia całą grupę, a takie oceny zapamiętuje się na długo. Warto więc od razu założyć, że mówisz "nie" temu, co się dzieje, i jednocześnie zostajesz na miejscu.
Krótka odmowa sprawdza się lepiej niż długie tłumaczenie. Im więcej powodów podajesz, tym więcej dajesz punktów zaczepienia, bo na każdy argument ktoś znajdzie kontrargument. "Nie, dzięki", "nie mam ochoty" albo "dzisiaj nie" w zupełności wystarczą. Jeśli ktoś naciska dalej, powtórz to samo zdanie spokojnym tonem, bez podnoszenia głosu i bez zmieniania treści. Po kilku powtórzeniach większość osób odpuszcza, bo naciskanie przestaje być zabawne, kiedy nie wywołuje żadnej reakcji.
Pomaga przygotowanie odpowiedzi wcześniej, zanim znajdziesz się w takiej sytuacji. Kiedy wszyscy patrzą, trudno wymyślić cokolwiek na poczekaniu, więc dobrze mieć gotowe jedno albo dwa zdania: rano masz trening, bierzesz leki, jedziesz gdzieś z rodziną, obiecałeś komuś pomoc. Powołanie się na okoliczności zdejmuje z ciebie ciężar samej odmowy. Działa też odwleczenie w czasie, czyli "może później zobaczę". Zyskujesz wtedy kilkadziesiąt minut, a temat zwykle się rozmywa, bo uwaga grupy przeskakuje gdzie indziej.
Najlepiej działa odmowa połączona z propozycją czegoś innego. "Nie idę, ale możemy wyskoczyć na coś do jedzenia" utrzymuje cię w środku wydarzeń, mimo że nie robisz tego, o co byłeś proszony. Podobnie działa lekki ton i odrobina humoru, bo pozwalają załatwić sprawę bez robienia sceny. Warto też mieć ze sobą kogoś, kto myśli podobnie, i umówić się z tą osobą wcześniej. Dwie osoby odmawiające razem są w dużo wygodniejszej pozycji niż jedna, bo grupa widzi wtedy zwykłą decyzję, a nie dziwactwo pojedynczej osoby.
Przydaje się plan wyjścia ustalony przed imprezą: umówiony sygnał do przyjaciela albo wiadomość do rodzica z prośbą o odbiór. Kiedy wiesz, że możesz wyjść w każdej chwili, łatwiej powiedzieć "nie", bo nie czujesz się przyparty do ściany. Zwróć też uwagę, że presja rzadko idzie od całej grupy. Zwykle naciska jedna albo dwie osoby, a reszta się przygląda i często czuje dokładnie to samo co ty, tylko nikt nie chce być pierwszy.
Jeżeli mimo wszystko robi się nieprzyjemnie, po prostu wyjdź. Jedno wyjście z imprezy nie kończy znajomości, chociaż w tamtej chwili może się tak wydawać. Najprościej zamknąć sprawę, odzywając się następnego dnia jak gdyby nigdy nic: napisz, zaproponuj coś, wróćcie do zwykłych tematów. Pokazujesz w ten sposób, że odmowa dotyczyła jednej sytuacji i że nadal chcesz się z tymi ludźmi zadawać. Czasem relacja i tak się kończy, bo druga strona nie potrafi przyjąć odmowy. Wtedy warto pamiętać, że znajomość wymagająca od ciebie ciągłego robienia rzeczy wbrew sobie ma swoją cenę, którą płacisz na co dzień.
E-book dla młodzieży z praktycznymi ćwiczeniami i technikami wspierającymi w radzeniu sobie z lękiem, stresem i niepewnością. Pomaga lepiej zrozumieć emocje i odzyskać poczucie równowagi w codziennych wyzwaniach.
E-book pełen czułości i wsparcia psychologicznego. W 15 rozdziałach prowadzi przez uzdrawianie samooceny, rozpoznanie krytyka, stawianie granic, relację z ciałem i codzienną łagodność. Pomaga poczuć, że już jesteś wystarczająca.
„Relacje” to krótki poradnik z praktycznymi wskazówkami i technikami, które pomagają lepiej rozumieć siebie i partnera, poprawiać komunikację oraz skuteczniej radzić sobie z codziennymi konfliktami.
Workbook „Emocje” to przewodnik do lepszego rozumienia i zarządzania uczuciami. Zawiera teorię, sprawdzone narzędzia CBT oraz praktyczne ćwiczenia, które pomogą Ci świadomie pracować z emocjami i stosować zdobytą wiedzę w codziennym życiu.
„Mów asertywnie o swoich potrzebach” to workbook z wiedzą i ćwiczeniami, które pomogą Ci rozpoznawać potrzeby, formułować asertywne komunikaty i reagować na trudne odpowiedzi otoczenia – z szacunkiem do siebie i innych.
Przejrzysty słowniczek pojęć związanych z tożsamością transpłciową i niebinarną. O języku inkluzywnym, korekcie płci, wsparciu i codziennych wyzwaniach – przygotowany z Fundacją PROMENADA, z linkami do wartościowych źródeł.
Wbrew temu, czego boi się większość nastolatków, umiejętność odmawiania zwykle nie kosztuje pozycji w grupie. Badania nad relacjami rówieśniczymi pokazują raczej odwrotną zależność: ktoś, kto potrafi spokojnie powiedzieć "nie", częściej zyskuje szacunek, niż go traci. Przy okazji łatwo sprawdzić, ile warta jest dana znajomość, bo przyjaźń wytrzymuje jedno "nie", a relacja oparta na zasadzie "zrobisz to, będziesz nasz" pęka od razu.
W gabinecie psycholodzy pracujący z nastolatkami zaczynają zwykle od pytania, na czym młodej osobie naprawdę zależy. Zdrowie, uczciwość, bezpieczeństwo, spokój z rodzicami, forma na treningu. Kiedy nastolatek ma to nazwane, łatwiej mu zostać przy swoim mimo lęku przed odrzuceniem, bo wie, czego broni. Druga rzecz to praca nad myślami, które wyolbrzymiają skutki. Zdanie "jeśli odmówię, wszyscy się ode mnie odwrócą" prawie nigdy nie sprawdza się w rzeczywistości, a przećwiczone na spokojnie przestaje brzmieć jak prognoza i zaczyna brzmieć jak zwykły strach.
W większości przypadków wystarczą domowe sposoby. Rozmowa bez oceniania, przećwiczenie na sucho kilku sytuacji, w których trzeba będzie odmówić, i zadbanie o to, żeby nastolatek miał gdzie czuć się dobry poza jedną paczką: sport, zainteresowania, znajomi z innego środowiska. Wizytę u psychologa albo psychoterapeuty dzieci i młodzieży warto rozważyć wtedy, gdy presja dotyczy rzeczy naprawdę groźnych, czyli substancji, samookaleczeń czy ryzykownych zachowań seksualnych. Sygnałem jest też sytuacja, w której nastolatek przestaje wychodzić z domu, żeby tylko uniknąć konfrontacji, albo kiedy po odrzuceniu przez rówieśników narastają objawy lękowe czy depresyjne.
Psycholog pomoże zrozumieć, skąd bierze się trudność z mówieniem "nie". Czasem stoją za tym wzorce z domu, czasem wcześniejsze doświadczenie odrzucenia, o którym nikt nie wiedział. Pomaga też przy najtrudniejszej części, czyli budowaniu nowych znajomości, kiedy stare okazują się nie do utrzymania. Jeśli presja rówieśnicza nakłada się na kiepską komunikację z rodzicami, sens ma terapia rodzinna, bo dobra relacja z rodzicem to jedna z najlepiej potwierdzonych rzeczy chroniących nastolatka przed wpływem grupy.
Przedstawiamy wyselekcjonowaną grupę doświadczonych specjalistów, którzy pomagają młodzieży i ich rodzicom\opiekunom w bezpiecznym przejściu przez okres dojrzewania, oferując profesjonalne wsparcie w radzeniu sobie z fizycznymi, emocjonalnymi i społecznymi wyzwaniami tego etapu rozwoju.
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
czuje sie zacofana i nie radze sobie z faktem skonczenia szkoły sredniej. bylam spolecznym mistrzem i codziennie mialam jakas nowa osobe do poznania i pogadania. lubilam sie z nauczycielami i zawsze do kazdego zagadywalam. teraz po skonczeniu szkoly wszystcy ida na studia i wydaja zie tacy poukladani. a ja czuje ze stracilam sens życia i jakiegokolwiek istnienia. od kiedy szkola sie skończyła siedze na dupie i gram na konsoli zaglebiajac sid w uzywki. nie podoba mi sie to i jak poradzic sobie z tym. z takim ciaglym uczuciem zagubienia i z strata mojego sensu istnienia jako nastolatka?
Witam, sprawa nie dotyczy bezpośrednio mnie, tylko mojego partnera, ma on nastoletniego syna, z którym troszeczkę zaniedbał kontakt, co prawda widują się co drugi dzień, bo jeżdżą wspólnie na treningi, ale na tym ich kontakt się kończy. Partner próbuje z Nim porozmawiać, proponuje synowi wspólne wyjście, wspólne spędzenie czasu, ale syn bardzo mało rozmawia, nie chce spędzać tego czasu z ojcem. Wiem, że jest to nastolatek, jest w okresie dojrzewania i będzie im ciężko odbudować tę relacje ojciec - syn, widzę, że partnera bardzo to boli, że nie ma z Nim takiego kontaktu jak kiedyś, bardzo cierpi z tego powodu - chciałabym jakoś Mu pomoc, ale nie wiem jak, każda próba partnera kończy się niepowodzeniem. Jest też podejrzenie, że była żona nastawia syna przeciwko ojcu i troszkę utrudnia im kontakt, a dziecko jest między młotem a kowadłem, niestety nie da się z Nią dojść do porozumienia. Moje pytanie co możemy zrobić, żeby syn partnera bardziej się otworzył na kontakty z ojcem i na rozmowę ?
Tak bardzo mam wszystkiego dość i nie mam ochoty żyć dalej, jestem zmęczona szkołą wracam do domu i nie mam siły na nic, nie chce mi się sprzątać w pokoju ale pomagam mamie, nie chce mi się uczyć, jestem uzależniona od telefonu czuje się z tym bardzo źle ale nie umiem inaczej.. moja była przyjaciółka stara się żeby naszarealacja była taka jak kiedyś, nie wiem jak to powiedzieć ale bardzo jestem do niej zdystansowana, nie lubię jej, ona nie angażowała się w naszą przyjaźń na palcach jednej ręki mogę policzyć ile zaproponowała spotkań , w szkole próbuje do mnie gadać ale odpowiadam krótko albo przytakuje i uśmiecham się, nie widzi tego że nie chce z nią rozmawiać, chciałam powiedzieć jej co o tym wszystkim myślę ale moja mama powiedziała że lepiej nie bo w szkole będzie bardzo niezręcznie po tym. Mam super relacje z mamą ale czasami mnie ignoruje albo to co mówię np. mówię jej o czymś a mama to ignoruje ale jak powiem o tym drugi raz ale przy większym gronie to jest duża szansa że coś odpowie albo odwrót, ignoruje mnie przy innych. Relacja z moja młodsza siostra bardzo mnie wkurza i dołuje, jest bardzo nie miła ale mama tego nie widzi ALE gdy na jestem nie miła bo wcześniej coś złego powiedziała to mama zwraca mi uwagę i mówi że jestem dla niej niemiła i powinnam sie poprawić... Kiedy ja próbuję, proszę mi uwierzyć że naprawdę chce ale ja nie umiem kiedy ona robi coś niemiłego. Czuje się bardzo źle psychicznie ,czuję pustkę i samotność , moje myśli gnębią mnie i czasami mam myśli o popełnieniu samobójstwa a tego bardzo nie chce. Chciałam pójść do psychologa, powiedziałam mamie ale temat ucichł i poszedł w niepamięć , moja mama boi się psychologa i opinie innych na wsi,,co powiedzą ludzie jeśli dowiedzą się że chodzisz do psychologa ? Pomyślała że jesteś walnięta a ja ze nie umiem wybierać dzieci i wgl patologia"coś w tym stylu, szukałam czegoś online ale nie znalazłam , na telefon zaufania nie potrafię zadzwonić bo to temat wrażliwe i płacze a wtedy.gardło.mnie.boli
Niedawno dowiedziałam się, że mam ciągle ataki paniki. Od dłuższego czasu, wydaję się że od roku mam ataki paniki. Jestem nastolatką i zaczęło się to wszystko z prostego lęku, nie wiedziałam co to jest dokładnie i nie mówiłam nikomu, bo się bałam o takich rzeczach mówić, żeby znowu nie był taki stan. To się dzieje okresowo(?), przez miesiąc może być dobrze, ale potem przez 2-3 dni, wieczorem mam nagłe ataki paniki: silny lęk, myślę, że teraz umrę, stracę kontrolę nad sobą,kołotanie serca,uczucie, że serce na chwilę stanęło/potknęło się, szybki oddech. Mam uczucie, jakby moje serce robiło jedno mocne, pojedyncze uderzenie i na chwilę zamierało, co bardzo mnie przeraża, i właśnie dla tego mam lęk i dalej atak paniki. Nie wiem, jak z tym poradzić, czasami przez to nie mogę pójść wcześniej spać. Taki stan może być długo, co też męczy, też nie umiem tego kontrolować
Dzień dobry. Mam 16 lat i w wieku około 11 lat rodzice założyli mi kontrole rodzicielską. Byłam mała, więc nie korzystałam z telefonu długo, bo potrafiłam się bawić i nie rozumiałam dlaczego nagle rodzice ograniczyli mi czas do 15 minut dziennie. Potem było tylko gorzej. Póki miałam androida telefon miałam maksymalnie 30 minut, natomiast miałam możliwość telefonu do każdego. W ósmej klasie dostałam iphona a na tym telefonie nie da się mieć family linka, więc mój tata zrobił tak, żebym i tak była kontrolowana. Teraz kiedy zablokuje mi telefon mogę dzwonić tylko do niego i do taty. Zależy mi na kontakcie ze znajomymi, bo w nich mam jakieś wsparcie. Po wakacjach idę do drugiej klasy szkoły średniej, a jeszcze w pierwszej miałam 30 minut telefonu dziennie. Teraz tata telefonu mi nie blokuje w ogóle tylko mamy ustalone, że jeżeli przekroczę 2 godziny dziennie, to blokuje go na kolejny cały dzień. Niby lepiej, ale dlaczego nie mogę być jak wszyscy dookoła, którzy nie mają tej kontroli?
W dodatku każą mi odkładać do nich telefon na noc o 21.30, bo sądzą, że przez niego nie śpię. W nocy często się boję i nie mam jak otrzymać wsparcia. Przez to, że cały czas mam kontrolę na telefon korzystam z niego cały czas za dużo i ciężko jest mi trzymać sie czasu. Mam dość ciągłego pilnowania się ,bo wszyscy dookoła nie muszą. Męczy mnie to, że nie mam nawet kontaktu z rówieśnikami. Próbowałam rozmawiać z rodzicami o tym, ale za każdym razem są zdania, że jestem uzależniona i jakbym miała telefon bez blokowania to byłabym na nim cały dzień. Nigdy nie przemyśleli tego, co do nich mówię tylko obracali wszystko tak, że to ja jestem problemem i sobie nie radzę. Nie wysłuchują mnie nawet. Nie mogę od nich oczekiwać żadnego wsparcia, bo mi go nie dadzą. Kiedy dzwonię do taty, żeby porozmawiać z nim po tym jak zablokował mi telefon, on się rozłącza po tym jak powie swoje i potem już nie odbiera.
Nie mam już siły. Za niedługo mam 17 lat i co dalej będę kontrolowana? To się może wydawać błahe, że dziewczyna nie dostaje telefonu i ma wielki problem, ale to naprawdę boli kiedy tracę kontakt ze wszystkimi, którzy jakoś powodują, że czuje się mniej samotna każdego dnia. Jestem na takim etapie, że mi się już nie chce tego pilnować tym bardziej jak jestem na wsi, gdzie nie ma nic. Nie wiem już jak mam z nimi rozmawiać, żeby zrozumieli co zrobili nie tak przez tą kontrolę. Nie ufam im. O niczym im już nie mówię. Ale nadal uważają, że to we mnie problem.
Corka rocznikowo 11 lat, ogolnie z natury jest bardzo spokojna taka co muchy nie skrzywdzi, otwarta o wszystkim ze mna rozmawia... latwo ja obrazic ale nie reaguje na to placzem. Od 3tyg corka miala 2epizoty takiego napadu okropnego placzu, tlumaczy ze nie wie skad to sie bierze ze w szkole wszystko ok, w nocy tel jej sprawdzilam nikt nic jej przykrego nie powiedzial... nie wiem czy to jest jakis etap rozwojowy u dziewczynek w tym wieku czy powinnam juz szukac specjalisty, bardzo sie martwie
Wychodząc naprzeciw potrzebom młodzieży i rodziców mierzących się z wyzwaniami okresu dojrzewania, specjaliści oferują darmowe konsultacje. Rozumiemy, że kwestie finansowe mogą stanowić istotną barierę w podjęciu decyzji o skorzystaniu z profesjonalnego wsparcia, dlatego chcemy ułatwić ten pierwszy, często najtrudniejszy krok.
Kiedy warto?
Gdy zauważasz u siebie lub u swojego dziecka intensywne wahania nastroju i trudności w radzeniu sobie z emocjami typowymi dla okresu dojrzewania;
Kiedy relacje rodzinne stają się napięte i konfliktowe, a komunikacja między nastolatkiem a rodzicami jest zaburzona;
Jeśli nastolatek doświadcza silnego niepokoju związanego ze zmianami zachodzącymi w jego ciele lub porównuje się niekorzystnie z rówieśnikami;
Gdy pojawiają się problemy w szkole, izolacja społeczna lub zachowania ryzykowne, które mogą być wyrazem trudności w adaptacji do wyzwań okresu dojrzewania.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na bezpłatną pierwszą konsultację już dziś – zrób ten ważny krok w kierunku wspierania zdrowego rozwoju nastolatka.
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
