📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Depresja i lęk splatają się w tak ciasny węzeł, że trudno jest oddzielić jedno od drugiego, a ich wspólna siła zaczyna przytłaczać i utrudniać codzienne funkcjonowanie. Właśnie wtedy mówimy o zaburzeniach depresyjno-lękowych.

Zaburzenia depresyjno-lękowe to termin, który opisuje sytuację, gdy u jednej osoby współwystępują zarówno objawy depresyjne, jak i lękowe, ale żadna z tych grup symptomów, rozpatrywana oddzielnie, nie jest na tyle nasilona, aby postawić diagnozę albo zaburzenia lękowego (np. lęku uogólnionego), albo depresyjnego. To stan „pomiędzy”, który jest jednak na tyle dotkliwy, że powoduje znaczne cierpienie i trudności w życiu osobistym czy zawodowym.
Zrozumienie tego zjawiska ułatwia przyjrzenie się dwóm głównym systemom klasyfikacji.
W klasyfikacji DSM-5 nie ma oddzielnej jednostki dla zaburzeń depresyjno-lękowych. Zamiast tego wprowadzono specyfikator z objawami lęku (ang. with anxious distress), który można dodać do diagnozy zaburzeń depresyjnych. Taka decyzja podkreśla, jak często lęk towarzyszy depresji i jak istotnie wpływa na obraz całego doświadczenia.
W klasyfikacji ICD-11 zaburzenie depresyjno-lękowe występuje jako "Mieszane zaburzenie depresyjne i lękowe" (Mixed Depressive and Anxiety Disorder). Kategoria została umieszczona w sekcji zaburzeń depresyjnych, ale ma również wspólne cechy z zaburzeniami lękowymi. W poprzedniej klasyfikacji ICD-10 odpowiadało to kodowi F41.2 (zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane). ICD-11 wyodrębniło tę kategorię jako osobną jednostkę diagnostyczną.
Osoba doświadczająca zaburzeń depresyjno-lękowych może zmagać się z całą gamą objawów, które czerpią z obu tych światów. Obniżony nastrój i utrata zdolności do odczuwania przyjemności (anhedonia) przeplatają się z ciągłym napięciem i zamartwianiem się. Do najczęstszych symptomów należą:
trudności z koncentracją i poczucie pustki w głowie;
problemy ze snem (trudności z zasypianiem, częste budzenie się, sen, który nie daje odpoczynku);
chroniczne zmęczenie i brak energii;
nadmierna drażliwość;
stałe uczucie niepokoju i zamartwianie się;
niska samoocena i poczucie beznadziei;
objawy somatyczne, takie jak kołatanie serca, suchość w ustach, drżenie czy dolegliwości żołądkowe.
Współwystępowanie objawów lękowych i depresyjnych nie jest przypadkowe. Zarówno badania neurobiologiczne, jak i modele psychologiczne wskazują, że u ich podstaw leżą wspólne mechanizmy.
Zarówno w lęku, jak i w depresji, obserwuje się rozchwianie działania tych samych systemów neuroprzekaźników, przede wszystkim serotoniny, a także noradrenaliny i dopaminy. Podobne są również zaangażowane struktury mózgowe. Nadaktywność ciała migdałowatego (nasze centrum alarmowe, lęku) oraz osłabiona zdolność kory przedczołowej (centrum zarządzania, logicznego myślenia) do hamowania jego reakcji, to cechy wspólne dla obu grup zaburzeń. Można powiedzieć, że mózg działa w trybie stałego zagrożenia, jednocześnie nie mając wystarczających zasobów, aby to zagrożenie skutecznie ocenić i wyciszyć.
Na poziomie psychologicznym lęk i depresja tworzą samonapędzającą się spiralę. Lęk, który każe nam unikać potencjalnie trudnych sytuacji, prowadzi do stopniowego wycofywania się z życia. Mniejsza ilość aktywności, kontaktów z ludźmi i przyjemnych doświadczeń staje się prostą drogą do obniżenia nastroju i poczucia beznadziei, które są rdzeniem depresji. Z kolei depresja, odbierając energię, motywację i wiarę w siebie, sprawia, że świat wydaje się jeszcze bardziej zagrażający, a my czujemy się jeszcze mniej zdolni do poradzenia sobie z nim, co nasila lęk.
Skoro lęk i depresja mają wspólne korzenie, logiczne staje się podejście terapeutyczne, które nie traktuje ich jako dwóch oddzielnych problemów, ale adresuje ich wspólny mianownik. Takim podejściem jest zintegrowany protokół leczenia zaburzeń emocjonalnych, opracowany przez zespół pod kierownictwem prof. Davida H. Barlowa.
Podejście to, nazywane transdiagnostycznym, nie skupia się na specyficznych objawach danego zaburzenia, ale na fundamentalnych procesach, które leżą u podstaw całej grupy zaburzeń emocjonalnych. Zamiast oddzielnie uczyć radzenia sobie z lękiem i depresją, terapia koncentruje się na zmianie naszej ogólnej relacji z trudnymi emocjami. Główne moduły pracy w tym podejściu obejmują:
Zwiększanie świadomości emocji: nauka uważnego, nieoceniającego obserwowania tego, co czujemy.
Elastyczność poznawcza: praca nad umiejętnością patrzenia na sytuacje z różnych perspektyw i kwestionowania sztywnych, negatywnych interpretacji.
Praca z zachowaniami: identyfikacja i zmiana zachowań, które podtrzymują problem, np. unikania.
Konfrontacja z doznaniami fizycznymi i emocjonalnymi: stopniowe oswajanie się z nieprzyjemnymi odczuciami z ciała i emocjami, aby przestały być one postrzegane jako zagrażające.
Coraz więcej badań potwierdza skuteczność podejść transdiagnostycznych, takich jak psychoterapie poznawczo-behawioralne (CBT) i DBT skrojone pod problemy lękowo-depresyjne. Co ważne, dostęp do profesjonalnego wsparcia nie jest już ograniczony geograficznie. Skuteczna i oparta na dowodach psychoterapia online staje się coraz bardziej popularną i komfortową formą pomocy, pozwalającą na pracę z doświadczonym specjalistą z dowolnego miejsca.
Przedstawiamy wyselekcjonowaną grupę doświadczonych psychologów i psychoterapeutów, którzy specjalizują się w pracy z osobami zmagającymi się z zaburzeniami depresyjno-lękowymi. W swojej praktyce wykorzystują metody o potwierdzonej skuteczności, które pomagają stopniowo oswoić lęk i odzyskać kontrolę nad emocjami.
Jeśli masz więcej pytań dotyczących zaburzeń lękowych, nasz specjalistyczny chat jest dostępny dla Ciebie przez całą dobę. Możesz bezpiecznie i całkowicie anonimowo porozmawiać z naszym systemem, który został zaprogramowany przez ekspertów w dziedzinie zdrowia psychicznego, aby udzielać rzetelnych informacji i wsparcia.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.









Wychodząc naprzeciw potrzebom osób zmagających się z zaburzeniem, specjaliści oferują bezpłatne konsultacje. Rozumiemy, że kwestie finansowe mogą stanowić istotną barierę w podjęciu decyzji o rozpoczęciu terapii, dlatego chcemy ułatwić ten pierwszy, często najtrudniejszy krok. Pierwsza konsultacja może budzić dużo niepokoju i stresu - to naturalne, w końcu jest nową sytuacją. Specjalista jest w pełni świadomy tej trudności.
Kiedy warto?
Warto skorzystać, jeśli:
Odczuwasz nadmierny lęk, nawet wtedy, gdy obiektywnie nic Ci nie zagraża;
Masz wrażenie, że niepokój ogranicza Twoje życie
Cierpisz z powodu ataków paniki lub masz silny lęk przed określonymi sytuacjami czy obiektami;
Trudno Ci się odprężyć - stale towarzyszy Ci napięcie lub wewnętrzne pobudzenie;
Czujesz pustkę, obojętność, brak radości czy poczucia sensu;
Zmagasz się z przewlekłym zmęczeniem, potrzebą dużej ilości snu i jednocześnie brakiem odpoczynku;
Czujesz, że towarzyszy Ci zarówno przygnębienie i smutek, jak i życie w czarnych scenariuszach przyszłości.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na pierwszą darmową konsultację już dziś – zrób krok w kierunku lepszego życia.
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Möller, H. J., et al. The relevance of mixed anxiety and depression as a diagnostic category in clinical practice. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience. 2016 (dostęp online)
World Health Organization, ICD-10: International statistical classification of diseases and related health problems: tenth revision. (Kod F41.2) 2019 https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F41.2
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28768327/
American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing. 2013
Jarema, M., Depresja i zaburzenia lękowe – rozpoznawanie i leczenie, PZWL, Warszawa 2012
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
