Nerwica lękowa – na czym polega i jak poradzić sobie z tym zaburzeniem?

Nerwica lękowa – co to jest i jakie daje objawy?

Nerwica lękowa to zaburzenie, którego istotą jest odczuwanie stałego, silnego niepokoju i lęku, często nieadekwatnego do rzeczywistego zagrożenia (lub braku zagrożenia). Ten stan emocjonalny nie jest przejawem słabości charakteru, lecz złożonym problemem zdrowotnym, który może znacząco wpłynąć na każdą sferę życia. Zmagając się z tym zaburzeniem, żyjemy w poczuciu ciągłego napięcia i przewidywania najgorszych scenariuszy, co wyczerpuje zasoby psychiczne i fizyczne. Lęk w nerwicy lękowej często pojawia się bez konkretnej przyczyny lub jest wyzwalany przez codzienne sytuacje, które dla innych są neutralne.

Podstawowym objawem psychicznym jest wszechogarniające uczucie zamartwiania się. Dotyczy ono przyszłości, zdrowia, finansów czy relacji z bliskimi i wiele więcej. Często mamy katastroficzne wyobrażenia na temat różnych sytuacji, na przykład drobne nieporozumienie w związku interpretujemy jako zwiastun rozstania. Takim myślom towarzyszy ciągłe poczucie zagrożenia i niemożność zrelaksowania się. Pojawiają się także trudności z koncentracją, problemy z pamięcią oraz uczucie pustki w głowie. Osoby z nerwicą lękową bywają rozdrażnione, a ich reakcje emocjonalne mogą być niewspółmierne do bodźca, co dodatkowo utrudnia relacje społeczne.

Fizyczne symptomy nerwicy lękowej. To warto wiedzieć

Nerwica lękowa manifestuje się nie tylko w sferze psychicznej, ale również poprzez dolegliwości somatyczne, czyli fizyczne. Organizm, będąc w stanie ciągłego pogotowia, reaguje tak, jakby był w obliczu realnego niebezpieczeństwa. Do najczęstszych objawów należą: 

•

• kołatanie serca;

•

• uczucie duszności;

•

• przyspieszony oddech;

•

• zawroty głowy. 

Możemy również odczuwać drżenie rąk, nadmierną potliwość czy uderzenia gorąca lub zimna. Te symptomy często są mylone z zawałem serca lub innymi poważnymi schorzeniami, co dodatkowo napędza spiralę lęku. To naturalna reakcja organizmu, która w tym zaburzeniu jest aktywowana zbyt często.

Przewlekły stres związany z nerwicą lękową prowadzi również do innych dolegliwości fizycznych. Pojawia się na przykład stałe napięcie mięśni, zwłaszcza w okolicach karku, barków i pleców, co powoduje bóle głowy i ogólne uczucie sztywności. Wiele osób skarży się na problemy z układem pokarmowym, takie jak bóle brzucha, nudności, biegunki lub zaparcia. Można też zauważyć chroniczne zmęczenie i wyczerpanie, które nie ustępuje nawet po przespanej nocy. Te fizyczne objawy są bezpośrednim skutkiem nadmiernej aktywności układu nerwowego i utrzymującego się wysokiego poziomu hormonów stresu.

Przyczyny i mechanizmy powstawania nerwicy lękowej

U podłoża nerwicy lękowej leży złożona kombinacja czynników biologicznych, psychologicznych i środowiskowych. Badania wskazują na pewne predyspozycje genetyczne - skłonność do zaburzeń lękowych może być dziedziczona. Istotną rolę odgrywa także neurobiologia mózgu, a konkretnie zaburzenia w funkcjonowaniu neuroprzekaźników, takich jak serotonina, noradrenalina i GABA. Substancje te są odpowiedzialne m.in. za regulację nastroju i reakcji na stres. Bezpośrednim wyzwalaczem zaburzenia mogą stać się długotrwałe lub nagłe, silne wydarzenia stresowe, takie jak utrata pracy, problemy w relacjach, śmierć bliskiej osoby czy doświadczenie traumy.

Ważnym elementem są również czynniki psychologiczne, w tym ukształtowane w dzieciństwie wzorce myślenia i reagowania: 

•

• wychowanie w atmosferze nadopiekuńczości lub przeciwnie - w poczuciu braku bezpieczeństwa, mogło przyczynić się do wykształcenia lękowego postrzegania świata;

•

• osoby z niską samooceną, skłonnością do perfekcjonizmu i nadmiernej samokrytyki są bardziej narażone na rozwinięcie nerwicy lękowej;

•

• zaburzenie to może być również wynikiem wyuczonych reakcji - na przykład, jeśli w przeszłości doświadczyliśmy ataku paniki w określonej sytuacji, możemy zacząć unikać podobnych okoliczności, co utrwala lęk.

Jak skutecznie poradzić sobie z nerwicą lękową?

Podstawową i najskuteczniejszą metodą leczenia nerwicy lękowej jest psychoterapia. Pozwala ona dotrzeć do źródeł problemu, zrozumieć mechanizmy podtrzymujące lęk oraz wypracować nowe, zdrowsze sposoby radzenia sobie z emocjami. Jednym z najczęściej stosowanych nurtów terapeutycznych jest psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT), z elementami terapii schematów. Skupia się ona na identyfikacji i modyfikacji negatywnych, zniekształconych myśli, które napędzają lęk. Podczas psychoterapii uczymy się rozpoznawać automatyczne, katastroficzne myśli i zastępować je bardziej realistycznymi i zrównoważonymi ocenami sytuacji. Psychoterapia ta obejmuje również pracę nad zachowaniem.

Innym skutecznym podejściem jest psychoterapia psychodynamiczna, która koncentruje się na analizie nieuświadomionych potrzeb i doświadczeń z przeszłości, które mogą być źródłem lęku. Praca z psychoterapeutą w tym nurcie pozwala zrozumieć, jak dawne wzorce relacji i przeżycia wpływają na nasze obecne funkcjonowanie. Niezależnie od wybranego nurtu, kluczowa jest bezpieczna i oparta na zaufaniu relacja z terapeutą. Specjalista pomaga nie tylko w radzeniu sobie z objawami nerwicy lękowej, ale także wspiera w budowaniu odporności psychicznej i poprawie ogólnej jakości życia. Regularne sesje stają się przestrzenią do swobodnego wyrażania uczuć.

W niektórych przypadkach leczenia nerwicy lękowej, zwłaszcza przy nasilonych objawach, psychoterapię wspiera się farmakoterapią. Leki nie leczą przyczyn zaburzenia, ale mogą skutecznie złagodzić jego symptomy, co ułatwia pacjentowi aktywne uczestnictwo w psychoterapii.