📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Nagłe poczucie pustki w głowie potrafi wystraszyć i wybić z rytmu codzienności. Gdy pojawia się nerwica i luki w pamięci, zaczynają rodzić się pytania o sprawność umysł. Poznanie mechanizmów tego zjawiska pozwala spojrzeć na nie spokojniej.
Nerwica to ogólne określenie grupy zaburzeń lękowych, w których dominują długotrwały niepokój, napięcie oraz objawy fizyczne, takie jak kołatania serca, drżenie rąk czy uczucie duszności. W takim stanie układ nerwowy działa jak stale włączony alarm, który z czasem zaczyna zużywać ogromne zasoby energii psychicznej i fizycznej. Im dłużej utrzymuje się ten tryb „czuwania”, tym trudniej o spokojne skupienie się na zadaniach i swobodne zapamiętywanie nowych informacji. Z czasem wiele osób zauważa, że choć bardzo się stara, nie pamięta szczegółów rozmów, treści przeczytanych tekstów czy tego, co działo się w czasie silnego lęku.
W kontekście nerwicy ważne jest odróżnienie trwałych zaburzeń pamięci, wynikających z uszkodzeń mózgu, od odwracalnych trudności związanych z przeciążeniem stresem. W nerwicy luki w pamięci częściej oznaczają, że mózg nie zapisał dokładnie wydarzenia, bo skupiał się na lęku, niż że doszło do trwałego zaniku śladu pamięciowego. Mówimy wtedy o osłabionej pamięci krótkotrwałej i uwadze, a nie o postępującym otępieniu, jak w poważnych zaburzeniach neurodegeneracyjnych. Dlatego, aby odróżnić nerwicowy charakter trudności od innych przyczyn, tak istotne jest zebranie dokładnego wywiadu i, jeśli trzeba, wykonanie badań.
Silny stres i lęk uruchamiają w organizmie reakcję alarmową, w której wydzielane są hormony stresu, między innymi kortyzol i adrenalina. Ich zadaniem jest przygotowanie nas do poradzenia sobie z zagrożeniem, na przykład poprzez przyspieszenie tętna, wzrost ciśnienia krwi i zwiększenie czujności. W krótkiej perspektywie może to być korzystne, ale gdy taki stan trwa tygodniami lub miesiącami, nadmierny poziom kortyzolu zaczyna zakłócać funkcjonowanie struktur mózgu odpowiedzialnych za pamięć. Szczególnie wrażliwy jest hipokamp, czyli część mózgu biorąca udział w zapisywaniu nowych informacji i porządkowaniu wspomnień.
Jeżeli przez dłuższy czas działa w warunkach podwyższonego kortyzolu, może gorzej „zapisywać” codzienne zdarzenia, co subiektywnie odbieramy jako luki w pamięci. Oprócz tego nasza uwaga mocniej skupia na zagrożeniu, na przykład katastroficznych myślach, przez co mniej zasobów pozostaje na rejestrowanie neutralnych informacji z otoczenia. Gdy przez większość dnia jesteśmy zanurzeni w analizowaniu lękowych scenariuszy, zwykła rozmowa czy lektura mogą „przelecieć” obok, a później trudno odtworzyć ich treść. Tak powstaje wrażenie, że pamięć „dziurawi się”, chociaż rdzeń problemu dotyczy przede wszystkim skupienia i przeciążenia stresem.
U wielu osób z nerwicą występują trudności ze snem:
problemy z zasypianiem, częste wybudzanie się lub wczesne poranne pobudki z napięciem w ciele;
sen, szczególnie jego głębsze fazy, służy porządkowaniu informacji, które zgromadziliśmy w ciągu dnia, oraz „przenoszeniu” ich z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej;
gdy śpimy płytko, krótko lub niespokojnie, ten proces jest zaburzony, a rano łatwiej o zamglenie myślenia i wrażenie pustki w głowie;
z czasem pojawia się charakterystyczne poczucie, że kolejne dni „zlewają się” ze sobą i trudno przypisać konkretne sytuacje do określonego dnia czy godziny.
Przewlekłe zmęczenie, wynikające z połączenia napięcia, bezsenności i silnego lęku, dodatkowo obniża sprawność pamięci roboczej, czyli tej części pamięci, która pozwala przechowywać informacje potrzebne tu i teraz. To dzięki niej wykonujemy w głowie proste obliczenia, planujemy zadania czy zapamiętujemy, co przed chwilą zostało powiedziane. Gdy pamięć robocza jest przeciążona, łatwiej zapomnieć, po co weszliśmy do danego pokoju, co mieliśmy kupić albo jakie zadanie było przed minutą w centrum uwagi. Luki w pamięci nerwicy mogą więc wyglądać jak seria drobnych, ale bardzo frustrujących braków informacji, które nasilają wewnętrzny lęk.
Zaburzenia lękowe często łączą się z ruminacjami, czyli uporczywym, powtarzającym się roztrząsaniem tych samych myśli i czarnych scenariuszy. W takiej sytuacji ogromna część zasobów poznawczych mózgu angażuje się w analizowanie „co będzie, jeśli…”, wracanie do dawno zakończonych sytuacji lub wyobrażanie sobie trudnych zdarzeń w przyszłości. Gdy myśli krążą w kółko, coraz mniej miejsca zostaje na swobodne rejestrowanie tego, co dzieje się tu i teraz, przez co bieżące informacje łatwiej wypadają z pamięci. W codziennym życiu może to wyglądać tak, że fizycznie uczestniczymy w spotkaniu, ale psychicznie jesteśmy całkiem gdzie indziej, więc po czasie trudno odtworzyć szczegóły rozmowy.
Dodatkowo uwaga osób zmagających się z silnym lękiem często koncentruje się wybiórczo na sygnałach somatycznych, na przykład na kołataniu serca, zawrotach głowy czy uczuciu derealizacji, czyli wrażeniu, że otoczenie jest jakby nierealne. Skoro tak duża część energii idzie na obserwowanie objawów, mniej pozostaje na świadome zapamiętywanie tego, co mówią inni, co właśnie zostało przeczytane czy jakie decyzje przed chwilą zapadły. Po czasie w pamięci zostaje głównie to, jak silny był lęk i jak nieprzyjemne było doznanie, a fakty rozmywają się i tworzą wrażenie luk. To może budzić dodatkowy niepokój i skłaniać do pytań, czy z pamięcią „dzieje się coś poważnego”.
W części przypadków nerwicy luki w pamięci wiążą się z tak zwanymi reakcjami dysocjacyjnymi. Dysocjacja to mechanizm obronny, w którym świadomość w pewnym stopniu „odsuwa się” od zbyt silnych emocji lub bodźców, aby zmniejszyć ich natężenie. Z zewnątrz może to wyglądać jak funkcjonowanie na autopilocie: robimy zakupy, prowadzimy samochód czy wykonujemy rutynowe czynności, a później trudno dokładnie przypomnieć sobie ich przebieg. Samo wykonanie zadania jest możliwe, ale zapis szczegółów w pamięci bywa słabszy, bo psychika chroni się przed nadmiarem napięcia.
Reakcje dysocjacyjne częściej pojawiają się u osób, które w przeszłości doświadczyły silnych, trudnych wydarzeń i nauczyły się w ten sposób redukować przeciążenie. Nie oznacza to świadomego wyboru, ale raczej automatyczny mechanizm, który ma pomóc przetrwać emocjonalnie daną sytuację. W takich chwilach mózg może zapisywać tylko fragmenty doświadczenia, na przykład pojedyncze obrazy, dźwięki lub odczucia, natomiast cała historia bywa niepełna. Dla osoby przeżywającej to zjawisko może być to bardzo niepokojące, szczególnie gdy nie zna tego mechanizmu i obawia się nagłej, nieodwracalnej utraty pamięci.
Z punktu widzenia diagnostyki ważne jest, aby odróżnić luki wynikające z dysocjacji i lęku od objawów sugerujących poważne zaburzenia neurologiczne:
w zaburzeniach pamięci o podłożu organicznym częściej obserwuje się stopniowe narastanie trudności, problemy z orientacją w czasie i miejscu oraz wyraźne kłopoty z wykonywaniem znanych wcześniej czynności;
w sytuacji nerwicowej typowe jest natomiast to, że wyniki badań neurologicznych są prawidłowe, a objawy nasilają się szczególnie w okresach silnego stresu i zmniejszają przy lepszym samopoczuciu psychicznym.
Takie rozróżnienie zawsze wymaga konsultacji ze specjalistą, a samodzielne wnioskowanie na podstawie internetu może nasilać lęk. Jeśli luki pamięciowe pojawiają się nagle, towarzyszą im objawy neurologiczne, takie jak zaburzenia mowy, osłabienie kończyn, nagłe zawroty głowy z utratą równowagi czy zaburzenia widzenia, konieczna jest pilna pomoc medyczna.
W takich sytuacjach lekarze najpierw wykluczają między innymi udar mózgu, ostre stany infekcyjne lub inne nagłe przyczyny zaburzeń funkcji poznawczych. Jeżeli jednak badania nie wykazują uszkodzeń, a w wywiadzie dominują objawy lęku, przewlekłego napięcia i bezsenności, coraz bardziej prawdopodobne staje się nerwicowe tło trudności z pamięcią. Wtedy najważniejsze jest skupienie się na leczeniu zaburzenia lękowego, a nie jedynie na samych lukach pamięciowych jako osobnym problemie.
Gdy luki w pamięci pojawiają się często, budzą silny lęk i wyraźnie utrudniają pracę, naukę lub relacje warto rozważyć konsultację u psychiatry, psychologa lub psychoterapeuty. Szczególnie ważne jest to wtedy, gdy towarzyszą im inne objawy nerwicy, takie jak napady paniki, nasilone napięcie mięśni, poczucie stałego niepokoju, drażliwość czy przewlekłe problemy ze snem. W takich okolicznościach kluczowe jest profesjonalne wsparcie.
Leczenie nerwicy z towarzyszącymi lukami w pamięci często opiera się na psychoterapii, niekiedy łączonej z farmakoterapią dobraną przez lekarza psychiatrę. W ramach takiej terapii szuka się sposobów na łagodzenie lęku, pracę z katastroficznymi interpretacjami objawów oraz wprowadzanie nowych, bardziej wspierających nawyków. Gdy spada napięcie i poprawia się sen, pamięć zwykle zaczyna funkcjonować sprawniej, co dodatkowo wzmacnia poczucie bezpieczeństwa.
Równolegle zaleca się modyfikacje stylu życia: regularny sen, ograniczenie używek, łagodną aktywność fizyczną, wprowadzenie przerw w ciągu dnia na regenerację. Te elementy wspierają mózg w powrocie do bardziej zrównoważonego funkcjonowania.
Poza profesjonalną pomocą wspierające bywa wprowadzenie prostych, codziennych strategii, które odciążają pamięć i zmniejszają lęk związany z zapominaniem. Należą do nich między innymi:
listy zadań;
notatki w telefonie;
ustawianie przypomnień;
porządkowanie dnia w powtarzalne rytuały.
Dzięki temu mniej spraw trzeba przechowywać „w głowie”, a więcej może zostać zapisanych na zewnątrz, co odciąża pamięć roboczą. Wprowadzenie takich rozwiązań nie oznacza słabości, lecz świadome dbanie o zasoby w okresie zwiększonego obciążenia lękiem.
Przedstawiamy starannie dobraną grupę wykwalifikowanych psychologów i psychoterapeutów, którzy specjalizują się w pomocy pacjentom z zaburzeniami nerwicowymi i wykorzystują potwierdzone naukowo techniki terapeutyczne w leczeniu tego schorzenia.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
Witam, mam stałe leki boję się wychodzić z domu. czy to nerwica jest ??
Witam serdecznie wszystkich. Czy nerwica natręctw jest uleczalna, czy jest to schorzenie na całe życie? Mam córkę chorą i bardzo mi zależy, żeby ją z tego wyciągnąć. Ona nie chce żyć, jest tym wyczerpana. Bierze jakiś Asertin, dużą dawkę. Do tej pory jej partner trochę ją wspierał, ale też jest wymagający. Ona miała okresy, że nie brała leku, dopiero teraz o tym wiem. Zaniedbywała obowiązki domowe, spóźniała się notorycznie do pracy i w efekcie nigdzie nie może się dłużej utrzymać. Teraz też straciła pracę. Nie mam pojęcia, z jakim cierpieniem ona się mierzy. Nie znam tej choroby. Czy są gdzieś ludzie, którzy mogą jej pomóc? Do tej pory musiała płacić za tą terapię. Pomóżcie, proszę.
Witam! Mam 21 lat i już od 16 roku życia mam stwierdzoną nerwice lękową, ale do sedna. Zaczęło się około czerwiec, lipiec 2022 roku. Pamiętam, że w tamtym okresie czułam się cudownie, miałam w sobie takiego 'powera', zawsze myślałam, że to dlatego, że wyszłam z toksycznego związku i odżywam na nowo. Nie były to dziwne zachowania, czułam większą pewność siebie itd i wszystko było w porządku. Zaś przyszedł wrzesień i była MASAKRA. Potrafiłam leżeć cały dzień w łóżku i płakać, nie brać kąpieli przez nawet dwa tygodnie i chodzić w tych samych ubraniach. Nie interesowało mnie nic. Byłam ja i swoja udręka i wtedy nie widziałam nic w tym złego... Trwało to dosyć długo, ale w październiku zaczęłam dochodzić do siebie, ale odeszło jedno i przyszło drugie. Zaczęłam mieć natrętne myśli i zachowania, robienie czegoś po parę razy, aby było dobrze w mojej głowie. Typowe zachowania zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. I wtedy też nie wiedziałam co mi dolega i postanowiłam udać się do psychologa. Niestety był to straszny niewypał, Pani chyba myślała, że robię sobie z niej żarty i na koniec wizyty powiedziała coś w stylu ' mam nadzieję, że na następnej wizycie już nie będzie Pani tak robić'. Dokładnie też nie pamiętam, gdyż jak wspomniałam wcześniej, nie był to najlepszy okres. Oczywiście już nigdy nie zjawiłam się w gabinecie tej Pani. I jakoś tak żyłam przez następnie miesiące i się do tego w jakiś sposób przyzwyczaiłam. Z października stał się czerwiec (przez te miesiące nadal dokuczały mi te kompulsje) i zmarła moja babcia. Już od tygodnia wcześniej miałam znowu nawrót tego, co było we wrześniu, takie stany depresyjne. Miesiąc po śmierci babci czułam się jakby nic się nie stało. Wiem, że brzmi to strasznie, ale wtedy nie miałam o tym pojęcia. Byłam pewna, że to już za mną. Wydawałam wtedy dużo pieniędzy, chodziłam na imprezy, koncerty, wyjazdy. Wydawało się to świetne. Nie miałam żadnych zachowań, które były ryzykowne i niebezpieczne, po prostu czułam się zdrowa i szczęśliwa, bardzo szczęśliwa, jakbym cudownie ozdrowiała. I to również sobie trwało przez jakiś czas i znowu bum. Niechęć do życia, płacz, mogę wymieniać, a wymieniać... Powtórka z rozrywki. Po tym złym okresie, tak to nazywam, był okres normalny, czyli żyje nadal z OCD, ale jest stabilnie. Wreszcie zdecydowałam się na psychologa. Drugie podejście. Stało się to w styczniu już tego roku ( opisane wydarzenia dzieją się od czerwiec, lipiec 2022 do teraz, czyli kwiecień 2024). Pierwsza wizyta u psychologa i zdiagnozowano i OCD i nerwica lękowa, z którą już żyje bardzo długo. Również było coś mówione o ChAD, ale raczej to nie miało być to. I zgłosiłam się tam właśnie dlatego, że miałam taki inny dziwny stan, czyli bałam się pójść spać bo wydawało mi się, że dom się spali i potrafiłam nie spać całe noce, żeby czuwać. Wydawało mi się, że widzę jakieś zjawy, duchy i odgłosy, ale nie w głowie tylko np. w pokoju. Teraz sama nie wiem czy moja głowa robiła to specjalnie czy nie.. Bałam się jeździć samochodem, że kogoś potrące i zrobię mu krzywdę oraz miałam dziwne napady złości, nie często, ale coś było. Raz chciałam iść z nożem poprzecinać opony, byle tylko nie jeżdzić samochodem i działo się to w ataku paniki. Nie do końca to pamiętałam i mama mi to pózniej opowiadała.. I zaraz niedługo po tym okresie, jakoś w lutym znowu czułam się dziwnie. Potrafiłam śmiać się z rzeczy, które dla których nawet nie były śmieszne, nie skończyłam mówić jednego i zaczęłam mówić już coś innego, śpiewałam dużo i miałam energie, ale były to krótkie stany około paru minut i trwało około tydzień i gdy skończyłam np się z czegoś śmiać to czułam, że coś jest nie tak, że normalnie się tak nie zachowuje. W tym czasie była myśl o hospitalizacji mnie, do czego nie doszło. Teraz mamy kwiecień, dzisiaj byłam na pierwszej wizycie u psychiatry, która jak mi się zdaje też myśli czy nie jest to choroba afektywna dwubiegunowa, że któryś z tych zdarzeń była to hipomania Zostały przepisane mi leki. Parogen i stabilizator lamotrix. Teraz muszę obserwować, jak się będę czuć i zachowywać. Pewnie nie wszystko opisałam i może wydawać się to straszne o czym zdaje sobie sprawę. Niestety moja głowa nie daje sobie powiedzieć, że naprawdę mogę być chora na ChAD. Cały dzień myślę i jest to dla mnie trudne i jest mi również przykro bo wiem, że nie jestem już tą samą osobą co dwa lata temu. Czuję się strasznie. Nie mam też dużego wsparcia ani nikogo komu mogłabym się wygadać... Boję się jak myślę, że któryś z tych stanów może nawrócić. Nie mam też dużej wiedzy o tej chorobie co również daje mi kolejny powód do stresu. Jeżeli ktoś dotrwał do końca, proszę o rade, cokolwiek. Wiem tez, że nie każdy jest tutaj lekarzem, ale może ma wiedze i wypowie się coś na ten przypadek. Życzę dużo siły każdemu, z czymkolwiek się zmaga!!!!
Witam. Od już dość dawna mam problem z lękami w obcym otoczeniu. Mianowicie, jak jestem w domu czy gdzieś w swoim otoczeniu (samochód *sam*) to jest wszystko dobrze, ale jak mam iść do sklepu czy kościoła itd... czuję się tak jakbym miał dostać jakiejś padaczki, trzęsę się, okrucieństwo. Objawy zwiększają się ze zmęczeniem, chociaż mam dni, kiedy tak jest od samego rana. Jest to jakaś nerwica? Da się to leczyć? Za każdą pomoc dziękuję.
TW: Samookaleczenia, myśli samobójcze Utknęłam w poszukiwaniu pomocy. (Mam 19 lat) od ponad 5 lat uczęszczam na psychoterapię i jestem na dość mocnych lekach psychotropowych około 2.5 roku. Problemy zaczęły się w 2017 i tylko się pogarszały. Stwierdzono u mnie stany depresyjne, stany lękowe, nerwice natręctw, obsesje, kompulsje, ataki paniki, fobie, problemy ze snem, miałam myśli samobójcze i występują zachowania samookaleczające, bóle psychosomatyczne (tyle pamiętam). Nic się nie zmienia pomimo terapii i leków (próbowałam różnych leków i terapii). Jest to dla mnie męczące i może ktoś ma nowy pomysł, jak można by mi pomóc.
Wychodząc naprzeciw potrzebom pacjentów zmagających się z zaburzeniami nerwicowymi, specjaliści oferują darmowe konsultacje. Rozumiemy, że aspekty finansowe mogą stanowić znaczącą przeszkodę w podjęciu decyzji o rozpoczęciu leczenia, dlatego chcemy ułatwić ten pierwszy, często najbardziej wymagający krok. Niepokój przed pierwszym spotkaniem jest zrozumiały, to przecież nowa sytuacja lub nowy Terapeuta. Jednak warto!
Kiedy warto?
Gdy obserwujesz u siebie lub bliskiej osoby przewlekły lęk i trudności w opanowaniu objawów stresowych.
Kiedy Twoje codzienne funkcjonowanie jest ograniczone przez objawy fizyczne bez przyczyn organicznych.
Jeśli doświadczasz silnego niepokoju i podejmujesz zachowania unikowe, które pogłębiają Twoje problemy.
Gdy masz kłopoty z koncentracją i podejmowaniem decyzji w życiu zawodowym lub prywatnym.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na bezpłatną pierwszą konsultację już dziś – zrób ten istotny krok w kierunku poprawy zdrowia psychicznego.
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
