📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Uzależnienie psychiczne to stan, w którym dana czynność lub substancja staje się centralnym punktem życia, dominując myśli i emocje. To złożony mechanizm, który tworzy wewnętrzny przymus powtarzania zachowań w celu doznania ulgi.
Uzależnienie psychiczne, nazywane również psychologicznym, to rozwinięta, silna potrzeba stałego wykonywania określonej czynności lub zażywania substancji. W odróżnieniu od uzależnienia fizycznego, w którym organizm domaga się substancji, tutaj kluczową rolę odgrywa sfera emocjonalna i poznawcza - jednak fizyczne jest niezaprzeczalnie powiązane z psychologicznym. Osoba odczuwa wewnętrzny przymus, aby powtórzyć zachowanie, które przynosi jej ulgę, euforię lub pozwala zapomnieć o trudnościach. Ten mechanizm może dotyczyć zarówno substancji psychoaktywnych, jak i zachowań, takich jak hazard, zakupy, gry komputerowe czy korzystanie z internetu.
U podłoża uzależnienia psychicznego leżą złożone mechanizmy, które stopniowo zmieniają sposób funkcjonowania mózgu. Ich zrozumienie pozwala dostrzec, dlaczego zerwanie z nałogiem jest tak dużym wyzwaniem i wymaga specjalistycznego wsparcia.
Jest to jeden z podstawowych mechanizmów, w którym osoba zaczyna używać danej substancji lub zachowania, aby poradzić sobie z trudnymi emocjami - z którymi nie został nauczony radzić sobie innymi sposobami, podczas dorastania. Zamiast przeżywać i rozumieć uczucia takie jak lęk, smutek, złość czy samotność, sięga po, nazwijmy to, regulator, który pozwala je szybko stłumić, zagłuszyć lub zastąpić innym stanem emocjonalnym (nie tylko euforią). Zachowanie to staje się wyuczoną, automatyczną strategią radzenia sobie z każdym dyskomfortem psychicznym, co utrwala pętlę uzależnienia.
Każde zachowanie, które sprawia przyjemność, aktywuje w mózgu tak zwany układ nagrody, powodując uwolnienie dopaminy - neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za motywację i odczuwanie satysfakcji. Substancje psychoaktywne oraz niektóre zachowania (np. hazard) stymulują ten układ w sposób nienaturalnie silny. Mózg uczy się, że dane zachowanie przynosi szybką i intensywną nagrodę, tworząc potężne skojarzenie i pragnienie jego powtarzania. Z czasem pierwotna przyjemność słabnie, a zachowanie jest kontynuowane głównie w celu uniknięcia trudnego stanu związanego z brakiem stymulacji.
To system przekonań i myśli, który pozwala osobie uzależnionej trwać w nałogu pomimo jego niszczącej funkcji. Umysł tworzy iluzje, które podtrzymują uzależnienie - na przykład przekonanie „panuję nad tym” lub „to jedyny sposób, żebym mógł iść dalej”. Zaprzeczanie problemowi, umniejszanie strat i obwinianie otoczenia za swoje trudności to typowe zniekształcenia poznawcze, które uniemożliwiają zobaczenie rzeczywistej skali uzależnienia i podjęcie decyzji o zmianie - która sama w sobie jest bardzo trudna i wymaga wysiłku. Dlatego sięgnięcie po pomoc jest sygnałem odpowiedzialności i siły.
Rozpoznanie uzależnienia psychicznego opiera się na obserwacji objawów, które dotyczą sfery myśli, emocji i zachowań:
Silne pragnienie lub poczucie przymusu (głód psychiczny) sięgnięcia po substancję lub wykonania czynności
Zaabsorbowanie myślami o obiekcie uzależnienia - planowanie, wspominanie, obsesyjne myślenie o zdobyciu i użyciu
Utrata zainteresowań i zaniedbywanie pasji, relacji oraz obowiązków, które wcześniej były ważne
Kontynuowanie zachowania pomimo świadomości jego negatywnych skutków zdrowotnych, społecznych czy psychologicznych
Przekonanie, że substancja lub czynność jest niezbędna do normalnego funkcjonowania, poradzenia sobie ze stresem czy odczuwania radości
Wzrost tolerancji, czyli potrzeba zwiększania dawki zachowania lub substancji, aby osiągnąć ten sam efekt emocjonalny
Doświadczanie nieprzyjemnych stanów emocjonalnych (niepokój, drażliwość, obniżony nastrój) w sytuacji, gdy zachowanie jest niemożliwe do wykonania
Psychoterapia uzależnień psychicznych jest procesem, który koncentruje się na dotarciu do przyczyn problemu i trwałej zmianie sposobu myślenia oraz funkcjonowania. U podłoża leżą głębokie mechanizmy psychologiczne, dlatego samo odstawienie substancji lub zaprzestanie zachowania jest niewystarczające - i najczęściej niebezpieczne, ponieważ osoba nie jest jeszcze zaopatrzona w alternatywne, zdrowsze sposoby funkcjonowania. Najskuteczniejszą formą pomocy jest psychoterapia uzależnień, która pomaga zrozumieć, jaką funkcję w życiu pacjenta pełni uzależnienie.
Psychoterapia pozwala zidentyfikować i zmienić destrukcyjne wzorce myślowe, dostrzec przeżyte traumy i cechy środowiska, na podstawie którego uczymy się żyć. Celem jest nauczenie się zdrowych sposobów regulowania emocji i budowanie życia, w którym substancje i nałogowe zachowania nie są już potrzebne.
Przedstawiamy wyselekcjonowaną grupę doświadczonych psychologów i psychoterapeutów, którzy specjalizują się w pracy z osobami zmagającymi się z różnymi formami uzależnień i stosują sprawdzone metody terapeutyczne w leczeniu tych zaburzeń.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
Witam ! Mam 32 lata. Jestem alkoholikiem i ćpunem. 10 lat temu zachorowałem na zapalenie żołądka i nie mogę już pić alkoholu a to kochałem najbardziej. Jestem załamany i straciłem nadzieje. Próbowałem się wieszać. Nie piszcie mi proszę o żadnych psychoterapiach bo to na mnie nie działa. W Polsce trudno się dostać na program morfinowy i jest tylko w Warszawie a heroina jest droga. Moje uzależnienie jest nieuleczalne i totalnie nie wiem co mam robić.
Czy jako osoba pełnoletnia mogę swobodnie powiedzieć psychologowi o zażywaniu narkotyków bez konsekwencji prawnych lub powiadomienia rodziny?
Ile warte jest życie? Mam 35 lat od 17 z przerwami gram. Wiem i mam świadomość, że to patologiczny hazard. Najgorsze rzeczy jakie zrobiłem to przegrałem prawie wszystkie pieniądze na budowę domu. Jednak podniosłem się i udało się wszystko naprawić. Minęły 3 lata a ja znowu przegrałem 150tys i z tego już się chyba nie podniose. Mam 2 wspaniałych dzieci, żonę, dom, dobrą pracę, ogólnie życie "teoretycznie jak w bajce". A od tygodnia myślę ciągle o samobójstwie niedługo odezwą się w sprawie długów. Jestem maksymalnym idiotą z nałogiem. Za te pieniądze mogłem dla rodziny zrobić wszystko, a przybiłem sobie kolejne gwoździe do trumny. Musiałem to komuś napisać. Pozdrawiam
Czy to możliwe że uzależnienie/ problem z piciem zniknęły same czy to chwilowy stan? Alkohol zaczęłam spożywać 2 lata temu, jednak ok. 1,5 roku temu moje picie zaczęło wymykać się ogólnie przyjętym normom. Jak na osobę mojej postury przez większość czasu spożywałam niebotyczne ilości alkoholu. Prze te 1,5 roku wszystkie myśli i możliwie jak najwięcej czasu od momentu otworzenia oczu aż do ich ponownego zamknięcia mimowolnie poświęcałam drinkom. Jednak od tygodnia moje ciągoty do alkoholu niemalże zupełnie ustały. Choć nie przestałam pić całkowicie to nie myślę o piciu w zasadzie wcale i zdecydowanie ograniczyłam ilość spożywanych trunków, pomimo tego iż jest mi to nie w smak.
Hej wszystkim. Bardzo proszę pomóżcie mi, doradźcie co powinnam zrobić. Mam 30 lat, 2 dzieci, męża. Mieszkamy 2km od mojego domu rodzinnego, rodziców. 10 lat temu zachorowałam na raka. Mój tata nie mógł sie z tym uporać, więc poszedł w najłatwiejszą droge odreagowania, czyli alkohol. Od 2 lat leczy sie na depresję. Chodzi normalnie do pracy, ale w tygodniu zdarza mu sie zaglądnąć do kieliszka zwłaszcza w sobote. Jest czasem wtedy niemiły dla mamy, ale na szczęście sie to rzadko zdarza. Jak atmosfera opadnie, jest już taki jak zwykle. Przeprasza mamę, wiem, że ogromnie ją kocha, ale nałóg też jest bardzo silny. Widzę, że z tym walczy, ale czasem jest różnie. W tym całym poście meritum tego jest to, że ja nie umiem sie odciąć. Co chwile po południu dzwonie do mamy, gdzie tata jest, co robi, czy wrócił już z warsztatu, a jeśli tak to w jakim stanie. Widzę, że ją też to mocno irytuje, bo niby dzwonie o jakąś pierdołę, ale ona wie, że to tylko pretekst. Chciałabym sie odciąć, skupić sie na swojej rodzinie, bo mąż mówi, że wieczorem ciężko ze mną wytrzymać, bo chodzę jak na bombie co sie wydarzy, czy wróci podpity czy nie. Tata naprawdę wiem, że sie chce zmienić, sam z siebie poszedł do psychiatry, nawet ma tabletki na alko, ale chyba słabo działają. Pomóżcie, bo zwariuje. Wieczorami ciągle mnie boli brzuch, ciągle czuje napięcie, lek, obawę. Boję sie.
Wychodząc naprzeciw potrzebom osób zmagających się z uzależnieniem, niektórzy ze specjalistów oferują darmowe konsultacje. Rozumiemy, że kwestie finansowe mogą stanowić istotną barierę w podjęciu decyzji o rozpoczęciu terapii, dlatego chcemy ułatwić ten pierwszy, często najtrudniejszy krok.
Kiedy warto?
Gdy zauważasz u siebie lub bliskiej osoby utratę kontroli nad zażywaniem substancji lub wykonywaniem określonych czynności.
Kiedy substancja lub zachowanie zaczyna negatywnie wpływać na Twoje życie zawodowe, rodzinne i społeczne.
Jeśli odczuwasz fizyczne lub psychiczne objawy odstawienia, gdy próbujesz przerwać nałóg.
Gdy zauważasz rozwój tolerancji i potrzebę zwiększania dawek dla osiągnięcia tego samego efektu.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na bezpłatną pierwszą konsultację już dziś – zrób ten ważny krok w kierunku lepszego zdrowia.
W sytuacjach nagłych i kryzysowych możesz skorzystać z:
Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia: 800 199 990
Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym: 800 702 222
Kryzysowy Telefon Zaufania: 800 108 108
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
E. Wojtynkiewicz, Uzależnienie od alkoholu w świetle teorii psychodynamicznych. Część I. Przegląd teorii klasycznych [w:] „Psychoterapia” 2018, nr 1 (184), s. 31-39 (dostęp online)
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
