📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Smartfon stał się nieodłącznym elementem naszej codzienności, pełniąc funkcję komunikatora, centrum rozrywki i narzędzia pracy. Dla wielu osób granica między zdrowym użytkowaniem a przymusem zaczyna się zacierać i urządzenie przejmuje kontrolę nad czasem.

W terminologii specjalistycznej coraz częściej zamiast pojęcia „uzależnienie od telefonu” stosuje się określenie problemowe używanie smartfona (problematic smartphone use). Takie podejście pozwala precyzyjniej opisać zjawisko bez jego nadmiernego patologizowania. Jest to forma zależności behawioralnej, która polega na niemożności kontrolowania impulsów związanych z korzystaniem z telefonu, nawet w obliczu negatywnych konsekwencji dla życia osobistego, zawodowego czy relacji międzyludzkich. Nie chodzi tu o samą liczbę godzin spędzonych przed ekranem, ale o utratę kontroli i funkcję, jaką telefon zaczyna pełnić w naszym życiu emocjonalnym.
Jednym z najbardziej charakterystycznych zjawisk związanych z problemowym używaniem telefonu jest nomofobia (skrót od no-mobile-phone phobia). Jest to irracjonalny lęk i niepokój, który pojawia się w sytuacji braku dostępu do smartfona lub połączenia z internetem. Osoba doświadczająca nomofobii może odczuwać objawy podobne do tych w zaburzeniach lękowych, takie jak przyspieszone bicie serca, drżenie, pocenie się czy poczucie dezorientacji, na samą myśl o rozładowanej baterii czy utracie zasięgu. To silny sygnał, że urządzenie przestało być tylko narzędziem, a stało się główną strategią regulacji emocji.
Smartfony i aplikacje są projektowane tak, aby maksymalnie angażować nasz mózgowy układ nagrody. Każde powiadomienie, polubienie, nowa wiadomość czy nieskończone przewijanie treści powoduje mały wyrzut dopaminy, neuroprzekaźnika motywacji i przyjemności. Ta nieprzewidywalna, natychmiastowa gratyfikacja tworzy potężną pętlę behawioralną: mózg uczy się, że sięgnięcie po telefon przynosi szybką ulgę lub nagrodę, co wzmacnia przymus powtarzania tej czynności.
Badania neuroobrazowe wskazują, że u osób z tendencją do kompulsywnego używania telefonu obserwuje się zmiany w strukturze i funkcjonowaniu mózgu, m.in. w obrębie ciała migdałowatego i kory wyspy, regionów odpowiedzialnych za emocje (lęk, złość, spokój), powstawanie nawyków i przetwarzanie nagród.
Problemowe wzorce korzystania z technologii często mają swoje źródło w rodzinie, gdzie zachowania są nieświadomie modelowane. Gdy osoba dorastająca obserwuje rodzica\opiekuna regularnie znikającego za ekranem smartfona w trakcie rozmowy czy wspólnych aktywności, internalizuje ten schemat jako akceptowalny sposób funkcjonowania.
Zjawisko to, określane mianem phubbingu, staje się dla młodego człowieka lekcją, że świat wirtualny jest równie ważny, co realne interakcje. Konsekwencją takiego braku uwagi jest narastające poczucie osamotnienia i emocjonalnego odrzucenia, które paradoksalnie popycha dziecko do szukania ukojenia w tej samej przestrzeni - we własnym smartfonie.
Granica między intensywnym a problemowym używaniem smartfona jest indywidualna, ale istnieją pewne uniwersalne sygnały, które wskazują na utratę kontroli:
Utrata poczucia czasu i używanie telefonu dłużej, niż się zamierzało.
Odczuwanie silnego niepokoju, irytacji lub pustki, gdy telefon jest poza zasięgiem.
Zaniedbywanie relacji twarzą w twarz, obowiązków zawodowych lub domowych na rzecz czasu spędzanego online.
Sięganie po telefon w odpowiedzi na stres, nudę, samotność lub inne trudne emocje, jako główna strategia radzenia sobie.
Ukrywanie przed bliskimi prawdziwej ilości czasu spędzanego na telefonie.
Kontynuowanie nadmiernego używania pomimo świadomości, że ma to negatywny wpływ na sen, koncentrację czy nastrój.
Odzyskanie zdrowej relacji ze smartfonem to proces, który wymaga świadomości, zaangażowania i często wsparcia. Celem nie jest całkowita rezygnacja z technologii, ale odzyskanie nad nią kontroli.
Pomoc psychologiczna jest jednym z najskuteczniejszych podejść w pracy z problemowym używaniem smartfona. Podczas procesu osoba uczy się zauważać i kwestionować automatyczne, negatywne myśli („muszę natychmiast sprawdzić”, „coś mnie omija”), które napędzają przymus sięgania po telefon. Następnie pracuje nad zmianą nawyków behawioralnych, zastępując kompulsywne sprawdzanie telefonu zdrowszymi strategiami radzenia sobie ze stresem i emocjami. Badania potwierdzają, że już kilkutygodniowy proces może znacząco zredukować objawy zależności od telefonu i poprawić funkcjonowanie w codziennym życiu.
Cyfrowy detoks to świadomie zaplanowany okres ograniczenia lub całkowitego powstrzymania się od używania urządzeń cyfrowych. Nie musi oznaczać całkowitej izolacji. To raczej zestaw praktycznych kroków, które pomagają zresetować nawyki:
Ustalenie granic czasowych: wyznaczenie konkretnych pór dnia na sprawdzanie mediów społecznościowych i maili.
Stworzenie stref bez telefonu: miejsca takie jak sypialnia czy stół jadalny powinny być wolne od ekranów.
Wyłączenie zbędnych powiadomień: pozostawienie tylko tych najważniejszych, aby ograniczyć liczbę bodźców.
Znalezienie alternatywnych aktywności: wypełnienie czasu, który do tej pory pochłaniał telefon, pasjami, sportem, spotkaniami z ludźmi czy po prostu chwilą na świadome „nicnierobienie”.
Badania pokazują, że nawet krótkotrwały detoks cyfrowy przynosi wymierne korzyści, takie jak obniżenie poziomu stresu i lęku, poprawa jakości snu oraz zwiększenie satysfakcji z życia.
Przedstawiamy wyselekcjonowaną grupę doświadczonych psychologów i psychoterapeutów, którzy specjalizują się w pracy z osobami nadmiernie używającymi internetu i stosują sprawdzone metody terapeutyczne w radzeniu sobie z tym zjawiskiem.
Jeśli masz więcej pytań dotyczących nadużywania telefonu, nasz specjalistyczny chat jest dostępny dla Ciebie przez całą dobę. Możesz bezpiecznie i całkowicie anonimowo porozmawiać z naszym systemem, który został zaprogramowany przez ekspertów w dziedzinie psychologii i zdrowia psychicznego, aby udzielać rzetelnych informacji i wsparcia w zakresie radzenia sobie z problemem.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.






Specjaliści oferują darmowe konsultacje, które są początkiem procesu radzenia sobie z nadmiernym używaniem telefonu. Rozumiemy, że kwestie finansowe mogą stanowić istotną barierę w podjęciu decyzji o rozpoczęciu terapii, dlatego chcemy ułatwić ten pierwszy, często najtrudniejszy krok.
Kiedy warto?
Gdy zauważasz u siebie ciągłą potrzebę sprawdzania mediów społecznościowych i lęk przed przeoczeniem ważnych informacji.
Kiedy Twoje relacje z bliskimi cierpią z powodu nadmiernego zaangażowania w świat online.
Jeśli doświadczasz silnego niepokoju lub stresu, gdy nie masz dostępu do internetu lub mediów społecznościowych.
Gdy masz trudności z koncentracją na codziennych zadaniach z powodu ciągłego rozproszenia związanego z FOMO.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na bezpłatną pierwszą konsultację już dziś – zrób ten ważny krok w kierunku lepszego zdrowia psychicznego!
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Luque-Reca, O., et al. (2024). Social aspects of problematic smartphone use. Psychology Research and Behavior Management.
Bhattacharya, S., et al. (2019). NOMOPHOBIA: NO MObile PHone PhoBIA. Journal of Family Medicine and Primary Care.
https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/Raport-koncowy_Phubbing-rodzicow-poprawiony.pdf
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
