Wróć do strony głównej bloga
Może kiedyś scrollując media społecznościowe pomyślałeś_łaś sobie:
“Też tak mam” albo “To o mnie” ?
Podczas oglądania niekończącej się ilości pop-psychologicznych rolek lub słuchania wypowiedzi, osób u których diagnoza była punktem zwrotnym życia, ciężko nie doszukiwać się podobieństw do siebie samego.
To bardzo często pierwszy krok do utożsamiania się z jakąś diagnozą - świadomie lub nie. Może być to ruch w stronę lepszego zrozumienia swojego funkcjonowania i emocji, ale jednocześnie niesie ze sobą bardzo dużą ilość zagrożeń.
Darmowy test „Czy to moment na terapię?” to narzędzie stworzone z myślą o Twoim samopoczuciu. Składa się z 18 pytań i pomaga łagodnie przyjrzeć się sobie. Wynik może być impulsem do rozmowy z psychologiem, psychoterapeutą i zadbania o siebie.
Diagnoza może być źródłem poczucia ulgi lub logicznym wytłumaczeniem cierpienia, którego nie doświadcza tylko jedna osoba, a szersza grupa. Może być dowodem na to, że twoje problemy są realne i że można je rozwiązać. Może być to droga do poradzenia sobie z trudnościami, swego rodzaju “instrukcja obsługi”.
Jednak nie powinna być to etykieta, która dyktuje wszystko na temat danego człowieka, ani wymówka, która zwalnia nas z odpowiedzialności za nasze zdrowie. Wręcz przeciwnie, jest to swego rodzaju drogowskaz, który pokazuje, na czym trzeba się skupić, aby zaopiekować się sobą. Jednak ponad wszystko, diagnoza powinna być trafna i rzetelna.
Ryzyko błędnej autodiagnozy
Największym ryzykiem podczas próby rozpoznania swoich dolegliwości jest po prostu pomyłka i przypisanie objawów problemu nieprawidłowemu źródłu.
W momencie, w którym człowiek samego siebie niepoprawnie “zaszufladkuje”, może zacząć doszukiwać się u siebie objawów tam, gdzie ich nie ma. Zdarza się również, że do tej szufladki zaczynają być wrzucane zachowania, które są w pełni normalne i występują u większości osób w podobnym nasileniu. W mediach społecznościowych czasami można się spotkać z materiałami, które przekazują nam informacje rzędu:
Lubisz słuchać tej samej piosenki w kółko? Masz ADHD!
Masz tysiąc otwartych kart w przeglądarce? ADHD!
Nie lubisz składać prania? - Zgadłeś_łaś! To na pewno ADHD!
Pomimo tego, że są to zachowania, które mogą występować u osób z ADHD, nie są one jakkolwiek diagnostyczne! Skupienie na analizie własnego zachowania pod kątem potwierdzenia hipotezy potrafi sprawić, że wszystko będzie interpretowane jako objaw.
W pewnych przypadkach ludzie mogą również zacząć wypełniać swoje własne oczekiwania - podświadomie zachowując się w zgodzie z etykietą, którą sami sobie błędnie przyszyli. Jeśli zdiagnozujesz się samemu z ADHD i zaczniesz myśleć, że masz trudności ze skupieniem, możesz zacząć podchodzić do pracy z nastawieniem, że i tak będzie to trudno Ci się na niej skupić. Ze względu na negatywne emocje, które odczuwasz, możesz doświadczyć realnych trudności ze skupieniem, co sprawi, że twoja teoria się potwierdzi, a twoja awersja przed daną czynnością jeszcze bardziej się zwiększy!
W momencie, w którym zaczniesz wprowadzać zmiany w swoim życiu, tak aby pomóc sobie z domniemaną diagnozą, może się okazać, że metody, które wybierasz, nie są dopasowane do twoich potrzeb lub nawet aktywnie przeszkadzają Ci w rozwoju i zmianie! Jest to tym bardziej prawdopodobne, jeśli źródłem inspiracji do zmian w życiu są dla Ciebie media społecznościowe lub inne, niesprawdzone źródła.
Niepewność autodiagnozy
Jeśli diagnoza ma być dla człowieka drogowskazem i instrukcją obsługi, to jest bardzo ważne, abyś był_a jej pewny_na nawet w trudnych momentach. Autodiagnoza nie daje tej pewności, co szeroko otwiera furtkę na obwinianie samego siebie w sytuacjach, gdzie oparcie jest Ci najbardziej potrzebne.
Wyobraź sobie sytuację, w której osoba, która podejrzewa u siebie depresję i ma problemy ze wstaniem z łóżka. Jeśli jest pewna tej diagnozy, może sobie pomyśleć: “Trudno jest mi wstać, ale to normalne w depresji. Jeśli wstanę i zacznę działać, może mi być dużo łatwiej.”
To realistyczna myśl, która może być źródłem pozytywnej motywacji.
Osoba, która się autodiagnozowała, może mieć bardzo podobną myśl, ale często następną myślą może u niej być:
“A może nie mam depresji. Jestem po prostu leniwy_a i nie chce mi się.”
Taka myśl, nie dość, że jest raniącym i nietrafionym uogólnieniem, nie będzie jakkolwiek pomagała tej osobie znaleźć motywację do angażowania się w życie i będzie tym bardziej pogłębiała jej obniżony nastrój (który może, ale nie musi, być depresją!)
Rzetelna diagnoza wydana przez specjalistę pozwoli zbudować Ci realistyczny obraz twoich trudności, którego możesz być pewny_a niezależnie od tego, co dzieje się w twoim życiu. To stabilne spojrzenie na świat pomoże Ci starać się o zmianę oraz podchodzić do siebie z większą wyrozumiałością i zrozumieniem.
Autodiagnoza może być początkiem lepszego poznawania siebie, ale nie powinna zastępować profesjonalnej oceny. Jeśli zauważasz u siebie utrzymujące się trudności, potraktuj własne obserwacje jako punkt wyjścia do rozmowy ze specjalistą, a nie jako gotową odpowiedź na pytanie, z czego wynikają Twoje objawy.
„Jak odróżnić myśli od faktów” to krótki, darmowy poradnik, który pomoże Ci rozpoznawać, co jest rzeczywistością, a co tylko interpretacją. Dzięki prostym ćwiczeniom nauczysz się kwestionować myśli i odzyskiwać nad nimi kontrolę.
Bibliografia:
Horsfield, P., Stolzenburg, S., Hahm, S., Tomczyk, S., Muehlan, H., Schmidt, S., & Schomerus, G. (2020). Self-labeling as having a mental or physical illness: The effects of stigma and implications for help-seeking. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 55, 907–916. https://doi.org/10.1007/s00127-019-01787-7
Fox, A. B., & Earnshaw, V. A. (2023). The relationship between mental illness stigma and self-labeling. Psychiatric Rehabilitation Journal, 46(2), 127–136. https://doi.org/10.1037/prj0000552
Kulwicka, K., Rusowicz, J., & Gasiorowska, A. (2025). Label matters: How labeling and diagnosis affect lay perception of people with depressive symptoms. Frontiers in Psychiatry, 16, Article 1612517. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2025.1612517
Seo, M., Lee, M. H., & Kim, Y. R. (2024). A study on the disclosure of people with mental illness. European Psychiatry. https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2024.167
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Association. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596
Komentarze (0)