📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Wsparcie osób z ADHD to proces tworzenia spersonalizowanej „skrzynki z narzędziami”, która pozwala lepiej funkcjonować w neurotypowym świecie. Współczesne podejście opiera się na farmakoterapii, interwencjach psychologicznych oraz psychoedukacji.
Farmakoterapia jest uznawana za najskuteczniejszą metodę łagodzenia kluczowych objawów ADHD, takich jak problemy z koncentracją, impulsywność i nadruchliwość. Jej celem nie jest „wyleczenie” (ADHD się nie leczy, ale wspiera osobę w życiu z nim) ADHD, ale stworzenie mózgowi optymalnych warunków do pracy poprzez regulację poziomu neuroprzekaźników, głównie dopaminy i noradrenaliny. To tak, jakby dać mózgowi okulary, które pozwalają mu lepiej „złapać ostrość”. Stosuje się dwie główne grupy leków:
Leki stymulujące: należy do nich przede wszystkim metylofenidat. Są to leki pierwszego rzutu, o wysokiej skuteczności, które zwiększają dostępność dopaminy i noradrenaliny w mózgu. Efekt ich działania jest odczuwalny stosunkowo szybko.
Leki niestymulujące: głównym przedstawicielem jest atomoksetyna. Jest to alternatywa dla osób, które z różnych powodów nie mogą przyjmować stymulantów. Działa inaczej niż metylofenidat, selektywnie wpływając na poziom noradrenaliny, a na jej pełny efekt terapeutyczny czeka się zazwyczaj kilka tygodni.
Decyzja o włączeniu farmakoterapii i doborze konkretnego preparatu zawsze należy do lekarza psychiatry i jest podejmowana po dokładnej diagnozie i analizie indywidualnej sytuacji pacjenta. Każda osoba z ADHD jest inna – niektórzy mogą szczególnie skorzystać z farmakoterapii, inni z terapii psychologicznej lub coachingu. Zindywidualizowana droga leczenia i otwartość na różne formy wsparcia pozwalają lepiej wykorzystać potencjał każdej osoby oraz zwiększają efektywność pomocy.
Jeśli leki są jak „okulary” dla mózgu, to psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) lub DBT jest jak kurs nauki efektywnego patrzenia przez te okulary. Skuteczność CBT\DBT w pracy z dorosłymi z ADHD jest bardzo dobrze udokumentowana naukowo. Psychoterapia ta nie leczy biologicznych podstaw ADHD, ale koncentruje się na jego wtórnych konsekwencjach, czyli na trudnościach w codziennym funkcjonowaniu, które wynikają z objawów. Sesje psychoterapeutyczne skupiają się na bardzo praktycznych aspektach, ucząc konkretnych umiejętności:
Zarządzanie czasem i planowanie: rozwijanie strategii radzenia sobie z prokrastynacją, nauka dzielenia dużych zadań na mniejsze, tworzenie realistycznych harmonogramów.
Organizacja: wprowadzanie systemów, które pomagają utrzymać porządek w otoczeniu i w obowiązkach (np. techniki planowania finansów, organizacja dokumentów).
Regulacja emocji: identyfikowanie i praca nad impulsywnymi reakcjami, frustracją czy wahaniami nastroju, które często towarzyszą ADHD.
Modyfikacja wzorców myślowych: praca nad negatywnymi przekonaniami o sobie („jestem leniwy”, „do niczego się nie nadaję”), które często rozwijają się przez lata życia z niezdiagnozowanym ADHD.
Kurs składa się z 8 modułów i 10 godzin wsparcia dla rodziców, opiekunów i specjalistów. Zawiera materiały video, PDF, ćwiczenia i narzędzia do pracy z dzieckiem. Pomaga zrozumieć ADHD, wspierać z empatią, budować relacje i odzyskać spokój w codzienności.
To workbook uczący współpracy z mózgiem ADHD, a nie walki z nim. Łączy psychologię, coaching i neurobiologię. Zawiera ćwiczenia i karty pracy wspierające uwagę, emocje, planowanie i regulację energii — z empatią i luzem, bez dążenia do perfekcji.
Jak jeszcze można wspierać osobę z ADHD? Coaching ADHD to stosunkowo nowa, ale coraz bardziej doceniana forma wsparcia, która doskonale uzupełnia psychoterapię i farmakoterapię. W odróżnieniu od psychoterapii, która często sięga do głębszych wzorców emocjonalnych i myślowych, coaching jest skoncentrowany na teraźniejszości i przyszłości - na działaniu i osiąganiu konkretnych celów. Coach ADHD, który rozumie specyfikę funkcjonowania neuroróżnorodnego mózgu, pomaga klientowi w:
wyznaczaniu realistycznych celów i dzieleniu ich na wykonalne kroki;
budowaniu indywidualnych systemów i nawyków, które obchodzą deficyty funkcji wykonawczych;
wzmacnianiu motywacji i utrzymywaniu odpowiedzialności za podjęte działania.
Badania potwierdzają, że coaching ADHD może znacząco poprawić funkcjonowanie w zakresie zarządzania czasem, organizacji i samooceny, stając się cennym narzędziem w kompleksowym planie leczenia. Pamiętajmy jednak, żeby coach miał wykształcenie psychologiczne (był psychologiem) - to zapewni zarówno umiejętności typowo coachingowe, jak i wszystko, co powinno pod tymi umiejętnościami leżeć: zrozumienie istoty zaburzenia ADHD, wiedza oparta na nauce.
Ważnym, choć często niedocenianym, elementem leczenia ADHD jest psychoedukacja. Jest to proces zdobywania rzetelnej wiedzy na temat neurobiologicznych podstaw ADHD, jego objawów i wpływu na codzienne życie. Zrozumienie, że trudności nie wynikają z niechęci czy złej woli, ale ze specyficznej pracy mózgu, jest niezwykle uwalniające. Psychoedukacja pomaga osobie z ADHD oraz jej bliskim:
zrozumieć i zaakceptować specyfikę funkcjonowania;
odejść od poczucia winy i wstydu;
nauczyć się rozpoznawać objawy i ich wpływ na zachowanie;
świadomie budować środowisko i styl życia, które wspierają, a nie utrudniają funkcjonowanie.
Wielu wybitnych ekspertów, podkreśla, że bez solidnej psychoedukacji, która pozwala zrozumieć instrukcję obsługi własnego mózgu, inne formy interwencji tracą na skuteczności.
Współpraca z partnerami, rodziną i bliskimi jest ważnym elementem skutecznego leczenia ADHD u dorosłych. Psychoedukacja obejmuje także przekazywanie bliskim rzetelnych informacji o naturze zaburzenia, objawach oraz mechanizmach funkcjonowania osoby z ADHD, co pozwala im lepiej zrozumieć specyficzne trudności i potrzeby. Ważnym aspektem jest nauka skutecznej komunikacji, wsparcia emocjonalnego i konstruktywnego rozwiązywania konfliktów.
Wspólne uczestnictwo w sesjach psychoedukacyjnych lub warsztatach rodzinnych daje szansę na budowanie bardziej empatycznych, wspierających relacji, a także rozwijanie wspólnych strategii radzenia sobie z codziennością. Specjaliści zalecają, aby bliscy nie tylko współpracowali podczas leczenia, lecz także regularnie korzystali z wiedzy zdobytej podczas spotkań psychoedukacyjnych - dzięki temu zyskują narzędzia pozwalające efektywnie wspierać osobę z ADHD i zadbać o własne dobrostan psychiczny.
Coraz więcej dowodów wskazuje, że codzienne wybory dotyczące stylu życia, takie jak regularna aktywność fizyczna, zbilansowana dieta i troska o jakość snu, mogą w zauważalny sposób wpływać na nasilenie objawów ADHD. Osoby z ADHD są szczególnie podatne na zaburzenia snu, a niewystarczająca ilość snu może nasilać trudności z koncentracją, impulsywnością i regulacją emocji.
Specjaliści podkreślają również znaczenie rutyny – stałe godziny snu i pobudki, unikanie korzystania z ekranów przed snem oraz dbanie o relaksujące rytuały wieczorne to podstawowe zasady higieny snu. Aktywność fizyczna działa jak naturalny modulator nastroju i koncentracji, dlatego warto włączyć regularny ruch do codziennego planu, dostosowując jego intensywność do swoich preferencji i możliwości. Zdrowa, zbilansowana dieta (bogata w produkty pełnoziarniste, białko, zdrowe tłuszcze, witaminy i minerały) wspiera prawidłową pracę mózgu i pozwala łagodzić wahania energii. Pomimo tego, że zmiana trybu życia nie zastąpi farmakoterapii ani psychoterapii, jest wyjątkowo ważnym uzupełnieniem całościowego wsparcia dla osób z ADHD i może znacznie poprawić codzienne funkcjonowanie.
Szukasz wsparcia w ADHD? Poznaj naszych specjalistów! To doświadczeni psycholodzy diagności i psychoterapeuci, którzy wiedzą, jak pomóc Ci lepiej radzić sobie z codziennymi wyzwaniami. Rozumieją, z czym się zmagasz. Pomogą Ci znaleźć skuteczne rozwiązania oraz lepiej zarządzać codziennością i trudniejszymi chwilami.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
Moja córka, 13 lat, dostała diagnozę ADHD, a ja jestem w szoku. Zawsze się dobrze uczy, potrafi się zająć czym tam chce (np. polubiła dzierganie włóczką), nie widziałam, żeby była nadpobudliwa. Skierował nas do poradni psycholog szkolny. Niby omówiono ze mną diagnozę, ale w zasadzie to i tak nie umiem zauważyć w córce tego ADHD. No i nie wiem czy mam się inaczej teraz zachowywać, nie wiem czy mam w czymś jej pomóc? Jest raczej ciekawską, wesołą nastolatką, nie widzę problemów.
Dobry wieczór, Mam jedno lecz treściwe pytanie, które mnie nurtuje: Czy po stwierdzeniu przez lekarza, ADHD u osoby dorosłej, taka osoba ma z tego tytułu jakieś nieprzyjemności/ograniczenia? Czy pracodawca może na przykład zwolnić na tej podstawie osobę której stanowisko wymaga skupienia np. kontroler lotów? Bardzo chciałbym zasięgnąć pomocy specjalisty, lecz strach przed tak zwanym „brudem w papierach” mnie od tego odciąga. Pozdrawiam
Witam serdecznie, mam 20 lat i odkąd pamiętam, miałam problemy z koncentracją i zapamiętywaniem, jak i bazowaniem na tym, co powinnam pamiętać (często mylnie zapamiętuje fakty i trzeba mi coś powtarzać po kilka lub kilkanaście razy, a i tak jest ryzyko, że nie zapamiętam). Często w rozmowie tracę wątek i zapominam, co mówiłam. Wszelakie pasje są mocne i wciągają mnie dogłębnie, ale szybko ten zapał mija. Również czasami, mimo że gdzieś w głowie mam, że np. chłopak nie lubi o czymś słuchać, to mimo że to wiem to jakby mi się "nie stykały neurony" i mówię mu o tym, mimo że nie chce go wkurzać, a wiem, że go to wkurzy. Mam wrażenie, że z czasem to wszystko się nasila. Również widzę u siebie od około połowy technikum spadek ogólny nastroju i o wiele mniej chęci na cokolwiek. Np. kiedyś lubiłam gotować, a teraz z niechęci potrafię wstrzymywać się, że zjedzeniem czegokolwiek. Porównywałam objawy i pokrywa mi się albo ADHD, albo powikłania po tym, jak biologiczna matka piła w ciąży, czego nie byłabym w stanie potwierdzić, jedynie wiem to od matki adopcyjnej. Byłam u różnych lekarzy, ostatecznie przyjęło mnie dwóch, jedna nawiedzona poganiająca mnie na wizycie i polecająca iść do kościoła, a druga mówiąca, żebym się nie stygmatyzowała. Chce wiedzieć, czy mam jakieś zaburzenie i czy mogę to leczyć, bo objawy powyżej utrudniają mi funkcjonowanie. Gdzie mam się udać najlepiej na NFZ, bo krucho u mnie z kasą? Pozdrawiam i proszę o odpowiedź.
Co mam zrobić, nie mam pojęcia. Ludzie za mną nie przepadają, bo czasami nie panuję nad emocjami lub słowami. Potrafię kogoś nieświadomie urazić. Dodatkowo wszyscy uważają, że jestem leniwa i nieudacznik. Nawet ostatnio usłyszałam od męża, że przez to, że ciągle coś po mnie naprawia i za mnie czasami myśli oraz nie wie co jeszcze nieświadomie odwalę. Więc przez to zaczął pić. Moi rodzice też uważają mnie za leniwą, a nawet teść. Jedynie dla dzieci jestem najlepszą mamą na świecie. Czasami jak się kłócę z mężem lub kimś o moim zachowaniu przychodzą do mnie myśli, że może wszystkim by było lepiej jakby mnie nie było, a potem uświadamiam sobie, że są osoby, dla których jestem całym światem. Czy naprawdę może być ze mną coś nie tak ? Czy mogę być zepsuta ? Zastanawiałam się parę razy czy nie mam ADHD, jednak musiałabym ukryć, że robię diagnozę w tym kierunku, bo mąż, rodzice i teść uważają takie osoby po prostu za głupie, bo mają żółty papierek.
Masz wątpliwości, czy potrzebujesz wsparcia? Specjaliści oferują darmowe konsultacje, które pozwolą na otrzymanie wsparcia pomimo barier finansowych. Zero zobowiązań - po prostu szczera rozmowa o Twoich wyzwaniach.
Kiedy warto się zgłosić?
Chaos w codziennym życiu - Gdy ciągle gubisz rzeczy, spóźniasz się, masz problem z organizacją zadań,
Problemy z koncentracją - Trudno Ci się skupić, często zapominasz o ważnych sprawach,
Przytłoczenie emocjami - Czujesz się przytłoczony, masz huśtawki nastrojów, reagujesz impulsywnie,
Trudności w pracy lub szkole - Nie możesz się zorganizować, terminy Cię przytłaczają.
Problemy w relacjach - nieporozumienia, trudność ze spełnieniem wzajemnych potrzeb.
Chcesz porozmawiać? Umów się już teraz - zrób pierwszy krok! 👋
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Barkley, R. A. ADHD. Podjąć wyzwanie. Kompletny przewodnik dla rodziców. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków, 2020
Prevatt, F., & Levrini, A.. ADHD Coaching: A Guide for Mental Health Professionals. American Psychological Association, 2015
Polskie Towarzystwo Psychiatryczne. Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD. Rekomendacje Sekcji Kształcenia Specjalizacyjnego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i koalicji organizacji na rzecz osób z ADHD. 2024 (dostęp online)
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
