📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Pytanie, czy ADHD jest chorobą, budzi wiele emocji i nieporozumień. Terminologia ma znaczenie, nie tylko medyczne, ale także społeczne. Poznaj różnicę między chorobą a zaburzeniem i dowiedz się, jak właściwie rozumieć ADHD.
ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, jest klasyfikowany jako zaburzenie neurorozwojowe. To istotne rozróżnienie, które wpływa na rozumienie tej jednostki oraz sposób, w jaki mówimy o osobach z ADHD. W międzynarodowych klasyfikacjach medycznych, zarówno ICD-11 (Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych), jak i DSM-5 (Podręcznik Diagnostyczny i Statystyczny Zaburzeń Psychicznych), ADHD znajduje się w kategorii zaburzeń neurorozwojowych. Oznacza to, że dotyczy różnic w rozwoju i funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego, które pojawiają się we wczesnym okresie życia.
Różnica między chorobą a zaburzeniem nie jest tylko kwestią semantyczną. Choroba w medycynie oznacza zazwyczaj stan, w którym występuje obiektywna nieprawidłowość fizyczna – coś, co można zobaczyć pod mikroskopem, wykryć w badaniach laboratoryjnych czy obrazowych jako wyraźne uszkodzenie, co nie powinno mieć miejsca w organizmie. ADHD natomiast charakteryzuje się specyficznymi wzorcami funkcjonowania mózgu i zachowania, które odbiegają od typowego rozwoju. To zaburzenie wynika z różnic w budowie i aktywności mózgu, szczególnie w obszarach odpowiedzialnych za funkcje wykonawcze, uwagę i kontrolę impulsów. U osób z ADHD obserwuje się odmienną aktywność neuronalną, zmniejszoną objętość niektórych struktur mózgowych oraz zaburzenia w układzie neuroprzekaźników, zwłaszcza dopaminy i noradrenaliny. Są to psychiczne i fizyczne zmiany, które odbiegają od najczęstszego sposobu funkcjonowania różnych układów ludzi i najczęściej powodują trudności i cierpienie, w ogromnym stopniu ze względu na utarte zasady społeczne i kulturowe.
Kurs składa się z 8 modułów i 10 godzin wsparcia dla rodziców, opiekunów i specjalistów. Zawiera materiały video, PDF, ćwiczenia i narzędzia do pracy z dzieckiem. Pomaga zrozumieć ADHD, wspierać z empatią, budować relacje i odzyskać spokój w codzienności.
To workbook uczący współpracy z mózgiem ADHD, a nie walki z nim. Łączy psychologię, coaching i neurobiologię. Zawiera ćwiczenia i karty pracy wspierające uwagę, emocje, planowanie i regulację energii — z empatią i luzem, bez dążenia do perfekcji.
Badania neuroobrazowe potwierdzają, że ADHD ma swoje podstawy w neurobiologii. Osoby z tym zaburzeniem wykazują różnice w wielkości i funkcjonowaniu kory przedczołowej, jąder podstawy, ciała modzelowatego oraz struktur odpowiedzialnych za regulację uwagi i zachowania. Te różnice nie oznaczają jednak uszkodzenia czy patologii w tradycyjnym rozumieniu, ale raczej inny sposób, w jaki mózg się rozwija i przetwarza informacje. Badania genetyczne wskazują, że ADHD jest zaburzeniem o podłożu dziedzicznym – szacuje się, że czynniki genetyczne odpowiadają za około 70-80% przypadków. Nie istnieje jeden „gen ADHD”, ale wiele wariantów genetycznych, które razem zwiększają podatność na rozwój tego zaburzenia.
Chociaż genetyka odgrywa dominującą rolę, czynniki środowiskowe również mają znaczenie w manifestacji objawów ADHD. Do czynników ryzyka należą ekspozycja na substancje toksyczne w okresie prenatalnym, takie jak dym tytoniowy, alkohol czy ołów, a także komplikacje podczas porodu, wcześniactwo i niska waga urodzeniowa. Ważne jest jednak podkreślenie, że samo środowisko nie powoduje ADHD u osób bez predyspozycji genetycznych, ale może wpływać na to, czy i w jakim stopniu objawy się ujawnią. Stres, trauma czy niekorzystne doświadczenia we wczesnym dzieciństwie mogą nasilać trudności u osób genetycznie podatnych, ale nie są ich pierwotną przyczyną. Przyczyna nigdy nie jest pojedyncza.
Czy można mówić, że ADHD to choroba? Sposób, w jaki mówimy o ADHD, ma ogromne znaczenie dla osób z tym zaburzeniem i tworzy też społeczny dyskurs. Język stygmatyzujący, który przedstawia ADHD jako defekt, wadę czy „chorobę”, może prowadzić do wykluczenia, obniżenia poczucia własnej wartości i oporu przed szukaniem pomocy. Dlatego zaleca się stosowanie języka inkluzywnego i skoncentrowanego na osobie – „osoba z ADHD” zamiast „ADHDowiec”, „osoba doświadczająca objawów ADHD” zamiast „cierpiąca na ADHD”. Według zaleceń organizacji zajmujących się prawami osób z zaburzeniami neurorozwojowymi najlepszym podejściem jest używanie terminu „zaburzenie”, który jest medycznie precyzyjny i jednocześnie mniej nacechowany pejoratywnie.
Rozumienie ADHD jako zaburzenia neurorozwojowego, a nie choroby, zmienia perspektywę na interwencje i wsparcie. ADHD nie jest czymś, co można „wyleczyć” w tradycyjnym sensie, ale można skutecznie zarządzać jego objawami i wspierać osoby w codziennym funkcjonowaniu. Kompleksowe podejście obejmuje różne formy wsparcia – od psychoterapii poznawczo-behawioralnej, przez trening umiejętności organizacyjnych, po farmakoterapię, gdy jest to wskazane. Terapia online staje się coraz bardziej popularną i skuteczną formą pomocy dla osób z ADHD, oferując elastyczność i dostępność, szczególnie istotne dla osób mających trudności z regularnością i organizacją. Interwencje behawioralne, psychoedukacja i rozwój strategii radzenia sobie z trudnościami przynoszą wymierne efekty w poprawie jakości życia.
Osoby z ADHD częściej doświadczają także innych trudności zdrowotnych, zarówno psychicznych, jak i fizycznych. Badania pokazują zwiększone ryzyko występowania zaburzeń lękowych, depresyjnych, problemów z regulacją emocji, a także wyższą częstość schorzeń przewlekłych, takich jak choroby układu oddechowego, metaboliczne czy neurologiczne. To współwystępowanie różnych trudności podkreśla potrzebę holistycznego podejścia do wsparcia osób z ADHD, które uwzględnia wszystkie aspekty ich zdrowia i funkcjonowania. Nie oznacza to jednak, że samo ADHD jest chorobą – raczej wskazuje na złożoność funkcjonowania osób neuroatypowych i konieczność kompleksowej opieki.
Szukasz wsparcia w ADHD? Poznaj naszych specjalistów! To doświadczeni psycholodzy diagności i psychoterapeuci, którzy wiedzą, jak pomóc Ci lepiej radzić sobie z codziennymi wyzwaniami. Rozumieją, z czym się zmagasz. Pomogą Ci znaleźć skuteczne rozwiązania oraz lepiej zarządzać codziennością i trudniejszymi chwilami.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
Co powinnam zrobić, jeżeli w każdej pracy mnie nie chcą? Czuję się głupia. Mam problemy z pamięcią, koncentracją (co może wynikać ze stwardnienia rozsianego, na które choruje albo nie), jestem za spokojna, niesamodzielna, mam problemy z adaptowaniem się i kontaktami z ludźmi, a poza tym jestem za szybka, niedokładna, przez co popełniam błędy nieświadomie. Czuje się z tym fatalnie, bo to nie moja pierwsza praca, a chciałabym mieć coś stabilnego. Z tego powodu zaczynam nie lubić siebie ani innych ludzi i bać się o przyszłość. A może mam ADHD? Czy coś mi pomoże?
Dobry wieczór, Mam jedno lecz treściwe pytanie, które mnie nurtuje: Czy po stwierdzeniu przez lekarza, ADHD u osoby dorosłej, taka osoba ma z tego tytułu jakieś nieprzyjemności/ograniczenia? Czy pracodawca może na przykład zwolnić na tej podstawie osobę której stanowisko wymaga skupienia np. kontroler lotów? Bardzo chciałbym zasięgnąć pomocy specjalisty, lecz strach przed tak zwanym „brudem w papierach” mnie od tego odciąga. Pozdrawiam
Witam, mam ADHD i nie mogę sobie poradzić z życiem, miewam myśli samobójcze oraz trudności w koncentracji. Poza tym jakiś czas temu stwierdzono u mnie zaburzenia osobowości oraz stany depresyjne. Potrzebuje pomocy psychologicznej, sęk w tym, że aktualnie straciłem pracę i nie mam żadnych pieniędzy. Nie ma dnia, żebym nie myślał o samobójstwie, poza tym wstydzę się tego. Proszę o pomoc, może znajdzie się jakiś samarytanin ? Pozdrawiam serdecznie, Paweł
Jaki rodzaj terapii jest najlepszy dla osoby z podejrzeniem autyzmu i ADHD? (tak, wiem, jest na to moda, ale dużo o tym czytam i widzę u siebie wiele takich zachowań). Jak odróżnić ADHD od complex PTSD? Dla pełni obrazu, pracuję nad traumami na terapii gestalt, mam też dużo stresu w związku z niepłodnością i chorobą bliskiej osoby. Czuję, że terapia mi pomaga, ale mam też takie myśli czy diagnoza ADHD by coś tu zmieniła, pomogła?
Witam, chciałbym się poradzić, co robić, bo już sam nie wiem. Jestem osobą ze adhd/add mam też dysleksje. Mam problem z zapamiętywaniem i koncentracją, ale moim największym problemem jest czasami brak logicznego myślenia i podejmowania złych decyzji, np. potrafię próbować otworzyć drzwi, pomimo że są zamknięte na kłódkę, zaparkować w niedozwolonym miejscu, pomimo, że obok jest miejsce do parkowania albo odkręcić wodę w kranie, w którym cieknie woda, pomimo że parę minut temu ktoś mi powiedział, żeby wody nie odkręcać. Najgorsze jest to, że takie rzeczy przytrafiają mi się prawie codziennie chciałbym być chociaż trochę bardziej ogarnięty nie wiem co mógłbym zrobić, żeby sobie pomóc.
Masz wątpliwości, czy potrzebujesz wsparcia? Specjaliści oferują darmowe konsultacje, które pozwolą na otrzymanie wsparcia pomimo barier finansowych. Zero zobowiązań - po prostu szczera rozmowa o Twoich wyzwaniach.
Kiedy warto się zgłosić?
Chaos w codziennym życiu - Gdy ciągle gubisz rzeczy, spóźniasz się, masz problem z organizacją zadań,
Problemy z koncentracją - Trudno Ci się skupić, często zapominasz o ważnych sprawach,
Przytłoczenie emocjami - Czujesz się przytłoczony, masz huśtawki nastrojów, reagujesz impulsywnie,
Trudności w pracy lub szkole - Nie możesz się zorganizować, terminy Cię przytłaczają.
Problemy w relacjach - nieporozumienia, trudność ze spełnieniem wzajemnych potrzeb.
Chcesz porozmawiać? Umów się już teraz - zrób pierwszy krok! 👋
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
https://www.frontiersin.org/journals/systems-neuroscience/articles/10.3389/fnsys.2012.00080/full
ICD-11 International Classification of Diseases, 11th Revision. World Health Organization 2022.
American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5).
https://neurologia-praktyczna.pl/a2460/Zespol-nadpobudliwosci-psychoruchowej-z-deficytem-uwagi
Barkley R.A.. Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: A Handbook for Diagnosis and Treatment. Guilford Press. New York 2018
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
