Dlaczego nie mogę przestać jeść? Przyczyny i leczenie kompulsywnego objadania się

Zrozumienie mechanizmów kompulsywnego objadania się i skuteczne strategie radzenia sobie. Kiedy szukać pomocy specjalisty?

Ilustracja: Kobieta pisze w dzienniku przy kuchennym stole, obok siedzi przyjaciółka.

Wprowadzenie

Czy zdarza Ci się zadawać sobie pytanie: "Dlaczego nie mogę przestać jeść?"? Jeśli czujesz, że tracisz kontrolę nad jedzeniem, doświadczasz nawracających epizodów nadmiernego spożycia jedzenia i towarzyszą temu emocje – wstyd, poczucie winy, bezradność – nie jesteś sam/a. Kompulsywne objadanie się to zaburzenie odżywiania, które dotyka miliony osób na całym świecie.

Dobra wiadomość jest taka, że istnieją skuteczne metody leczenia. W tym artykule dowiesz się, co kryje się za kompulsywnym objadaniem się, jakie są jego przyczyny i jak możesz odzyskać kontrolę nad swoim życiem.

Czym jest kompulsywne objadanie się?

Kompulsywne objadanie się (BED – Binge Eating Disorder) to zaburzenie odżywiania charakteryzujące się nawracającymi epizodami spożywania dużych ilości jedzenia w krótkim czasie. Kluczowym elementem jest poczucie braku kontroli nad jedzeniem.

Nie chodzi tylko o "lubienie jedzenia" – to głębokie, często wstydliwe doświadczenie, które wykracza poza zwykły apetyt. Osoby cierpiące na BED często jedzą w samotności, odczuwając wstyd, poczucie winy i obrzydzenie do siebie po epizodzie objadania się.

W przeciwieństwie do bulimii, po epizodach objadania się nie występują zachowania kompensacyjne, takie jak prowokowanie wymiotów czy nadużywanie środków przeczyszczających. Jednak mogą pojawiać się restrykcje dietetyczne między napadami jedzenia, co zamyka błędne koło.

Przyczyny kompulsywnego objadania się

1. Czynniki emocjonalne i psychologiczne

Problem kompulsywnego objadania się ma swoje korzenie w głębszych problemach emocjonalnych. Jedzenie staje się sposobem na radzenie sobie ze stresem, smutkiem, samotnością, złością lub innymi trudnymi emocjami.

To mechanizm radzenia sobie, który z czasem staje się szkodliwy i trudny do kontrolowania. Zamiast rozwiązywać problem, nadmierne jedzenie go maskuje, a po chwili pojawia się jeszcze większe poczucie winy i bezradności, tworząc błędne koło.

2. Neurobiologiczne aspekty kompulsywnego objadania się

Badania naukowe pokazują, że kompulsywne objadanie się ma również podłoże neurobiologiczne. Według badań opublikowanych w "Biological Psychiatry" (2013), osoby z BED wykazują dysregulację w systemie nagrody w mózgu, szczególnie w obszarach związanych z przetwarzaniem dopaminy.

Spożywanie wysokokalorycznych pokarmów uruchamia uwalnianie dopaminy, neuroprzekaźnika związanego z przyjemnością i nagrodą. U osób z BED ten system może być nadmiernie aktywny, co prowadzi do silniejszego pragnienia jedzenia i trudności w kontrolowaniu impulsów.

Oś jelitowo-mózgowa również odgrywa rolę. Badania z "Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology" (2016) wskazują, że mikrobiom jelitowy może wpływać na apetyt, nastrój i zachowania związane z jedzeniem. Stres i dieta bogata w przetworzoną żywność mogą zaburzać równowagę mikrobiomu, co z kolei może przyczyniać się do kompulsywnego objadania się.

Darmowy test na zaburzenia odżywiania (SCOFF)

Test SCOFF to narzędzie oceniające ryzyko zaburzeń odżywiania. Składa się z 5 pytań dotyczących relacji z jedzeniem i kontroli masy ciała. Odpowiedzi są na skali „tak” lub „nie”. Wynik testu może wskazać, czy warto skonsultować się ze Specjalistą.

Jak radzić sobie z kompulsywnym objadaniem się?

Identyfikacja wyzwalaczy

Pierwszym krokiem w radzeniu sobie z kompulsywnym objadaniem się jest zauważenie sytuacji, myśli i emocji, które wywołują epizody objadania się. To może być stres w pracy, kłótnia z partnerem, poczucie samotności, nuda, a nawet konkretne miejsca lub pory dnia.

Prowadzenie dziennika jedzenia i emocji może pomóc w zidentyfikowaniu tych wzorców. Zapisuj: co jadłeś/aś, kiedy, gdzie, w jakim nastroju byłeś/aś i co działo się tuż przed epizodem objadania się.

Analiza tych zapisów pomoże Ci dostrzec powtarzające się schematy.

Techniki radzenia sobie z emocjami

Kiedy poczujesz chęć na objadanie się, spróbuj zastosować techniki radzenia sobie z emocjami, które nie obejmują jedzenia. Może to być:

Techniki uziemiające: Skup się na swoich zmysłach. Nazwij 5 rzeczy, które widzisz, 4 rzeczy, które możesz dotknąć, 3 rzeczy, które słyszysz, 2 rzeczy, które czujesz, i 1 rzecz, której smakujesz.

Ćwiczenia oddechowe: Oddech pudełkowy (wdech przez 4 sekundy, zatrzymanie oddechu przez 4 sekundy, wydech przez 4 sekundy, zatrzymanie oddechu przez 4 sekundy) może pomóc uspokoić układ nerwowy.

Rozmowa z bliską osobą: Podziel się swoimi uczuciami z przyjacielem, członkiem rodziny lub terapeutą.

Prowadzenie dziennika: Zapisywanie swoich myśli i uczuć może pomóc w ich przetworzeniu.

Restrukturyzacja poznawcza

Restrukturyzacja poznawcza, technika stosowana w psychoterapii poznawczo-behawioralnej (CBT), polega na zauważeniu i kwestionowaniu negatywnych myśli, które przyczyniają się do kompulsywnego objadania się. Myśli to nie fakty i tym warto się kierować.

Na przykład, jeśli masz myśl "Zjem to ciasto, a jutro przejdę na dietę", spróbuj ją zakwestionować. Nie musisz w ogóle przechodzić na dietę. Ciasto dostępne jest dla Ciebie zawsze - możesz je kupić, możesz je upiec. A jeśli masz ochotę - możesz je zjeść również i teraz, ale nie dlatego, że jutro ta okazja się nie powtórzy.

Planowanie posiłków i unikanie restrykcji

Ekstremalne diety i restrykcje kaloryczne często prowadzą do nasilenia epizodów objadania się. Zamiast tego skup się na regularnych, zbilansowanych posiłkach.

Planuj posiłki z wyprzedzeniem, aby uniknąć głodu. Upewnij się, że Twoje posiłki zawierają białko, błonnik i zdrowe tłuszcze, które zapewniają uczucie sytości.

Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT)

CBT jest uważana za złoty standard w leczeniu kompulsywnego objadania się.

Psychoterapia pomaga zauważyć i zmienić negatywne myśli i zachowania, które przyczyniają się do objadania się. CBT uczy również umiejętności radzenia sobie ze stresem, regulacji emocji i rozwiązywania problemów, co pomaga w zapobieganiu nawrotom.

Kiedy szukać pomocy specjalisty?

Jeśli kompulsywne objadanie się wpływa na Twoje życie, relacje i zdrowie psychiczne, warto rozważyć pomoc specjalisty. Psycholog lub psychoterapeuta specjalizujący się w zaburzeniach odżywiania może pomóc Ci:

Zrozumieć przyczyny objadania się: pomoże Ci zbadać głębsze emocjonalne i psychologiczne czynniki, które przyczyniają się do Twojego problemu.

Nauczyć się skutecznych strategii radzenia sobie: specjalista nauczy Cię technik radzenia sobie ze stresem, regulacji emocji i radzenia sobie z impulsami.

Poprawić relację z jedzeniem: pomoże Ci rozwinąć zdrowsze podejście do jedzenia i swojego ciała.

Przepracować traumy i inne trudne doświadczenia: Jeśli objadanie się jest związane z traumatycznymi przeżyciami, psychoterapia może pomóc w ich przepracowaniu.

Towarzyszyć w procesie zmiany: to proces, w którym specjalista wspiera Cię na każdym kroku, pomagając Ci utrzymać motywację i radzić sobie z trudnościami.

Współpraca ze specjalistą daje szansę na trwałą zmianę i odzyskanie kontroli nad swoim życiem.

  • Psychika na talerzu

    E-book pokazuje, jak emocje wpływają na jedzenie i jak odzyskać nad nimi kontrolę. Zawiera wskazówki, ćwiczenia i techniki relaksacyjne, które pomagają jeść świadomie, redukować stres i czerpać przyjemność z odżywiania ciała.

    59 zł
  • Teczka pracy psychoterapeuty CBT – Zaburzenia odżywiania

    Teczka terapeutyczna to 170 stron narzędzi do pracy z zaburzeniami odżywiania: karty pracy, ćwiczenia, dzienniki i psychoedukacja oparta na CBT, ACT i pracy z ciałem. Zawiera struktury sesji, przykłady dialogów i wskazówki dla terapeutów.

    99 zł
  • Od objadania do równowagi. Twój przewodnik w drodze do świadomego.

    Ten e-book to wsparcie w wychodzeniu z błędnego koła diet i objadania. Pomoże Ci zrozumieć, co stoi za Twoimi trudnościami i pokaże, jak z troską budować zdrowszą relację z jedzeniem – bez wyrzutów sumienia i presji.

  • Nie jesteś sam! Jak znaleźć pomoc krok po kroku?

    Praktyczny przewodnik powstał z myślą o każdym, kto zmaga się z trudnościami psychicznymi i nie wie, gdzie szukać wsparcia. Bez względu na to, czy doświadczasz lęku, depresji, wypalenia czy po prostu potrzebujesz z kimś porozmawiać – zasługujesz na pomoc.

Masz pytanie?

Zapytaj asystenta AI
Asystent AI - anonimowo, bez logowania
Asystent AI odpowie od razu: wyjaśni, co się dzieje, podsunie pierwsze kroki i podpowie, do jakiego specjalisty się zgłosić.

Najczęstsze pytania

Asystent AI nie zastępuje psychologa ani pomocy w nagłych wypadkach.

Specjaliści pracujący z osobami z zaburzeniami odżywiania

Oferujemy wsparcie wyspecjalizowanej kadry terapeutów z wieloletnim doświadczeniem w pracy z zaburzeniami odżywiania, takimi jak anoreksja, bulimia, ortoreksja czy kompulsywne objadanie się. Nasi specjaliści stosują potwierdzone naukowo metody terapeutyczne, dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjentów.

  • Zdjęcie Katarzyna Jadwiga Lewińska
    1 opinia

    Katarzyna Jadwiga Lewińska

    Psychoterapeutka w trakcie szkolenia
    od 200 zł / sesja
    5 lat doświadczenia
    Obszary
    • Zaburzenia snu
    • Lęk uogólniony (GAD)
    Nurt
    • Humanistyczny
    Zobacz profil i terminy
  • Zdjęcie Katarzyna Stańczyk
    7 opinii

    Katarzyna Stańczyk

    Psycholożka, Psychoterapeutka w trakcie szkolenia
    od 200 zł / sesja
    7 lat doświadczenia
    Obszary
    • Lęk uogólniony (GAD)
    • Zespół stresu pourazowego (PTSD)
    Nurt
    • Poznawczo-behawioralny
    • ACT (Terapia akceptacji i zaangażowania)
    Zobacz profil i terminy
  • Zdjęcie Marta Koś

    Marta Koś

    Psycholożka, Psychoterapeutka certyfikowana
    od 180 zł / sesja
    11 lat doświadczenia
    Obszary
    • Lęk uogólniony (GAD)
    • Obsesyjno-kompulsyjne (OCD)
    Nurt
    • Poznawczo-behawioralny
    • Terapia schematu
    Zobacz profil i terminy
  • Zdjęcie Izabela Piórkowska
    11 opinii

    Izabela Piórkowska

    Psycholog, Psychoterapeuta w trakcie szkolenia
    od 200 zł / sesja
    10 lat doświadczenia
    Obszary
    • Zaburzenia snu
    • Lęk uogólniony (GAD)
    Nurt
    • TSR (Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach)
    Zobacz profil i terminy
  • Zdjęcie Ewa Awdziejczyk

    Ewa Awdziejczyk

    Psychoterapeutka
    od 220 zł / sesja
    Obszary
    • Zaburzenia snu
    • Lęk uogólniony (GAD)
    Nurt
    • Ericksonowski
    • Systemowy
    Zobacz profil i terminy
  • Zdjęcie Marzena Borowczak-Strzemecka
    2 opinie

    Marzena Borowczak-Strzemecka

    Psycholożka, Psychoterapeutka certyfikowana
    od 200 zł / sesja
    16 lat doświadczenia
    Obszary
    • Lęk uogólniony (GAD)
    • Obsesyjno-kompulsyjne (OCD)
    Nurt
    • Humanistyczny
    Zobacz profil i terminy

Nie wiesz, jak wybrać psychologa?

Skorzystaj z naszego formularza, który zaproponuje Ci specjalistów na miarę Twoich potrzeb i możliwości.
NowośćTylko w aplikacji mobilnejNie chcesz od razu umawiać wizyty?Najpierw napisz do specjalisty na czacie w aplikacji TwójPsycholog. Odpowie do 24 godzin. Bez kamery i bez terminu, pakiety od 49 zł.Sprawdź, jak to działa

Poradniki: Zaburzenia odżywiania(5)

Krótkie, konkretne teksty o wybranych aspektach - przygotowane razem z naszymi specjalistami.

Dowiedz się więcej(3)

Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj powiązane artykuły, które przygotowaliśmy razem z naszymi specjalistami.

Warto przeczytać

Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.

Co zrobić, żeby nie myśleć o jedzeniu?

Co zrobić, żeby nie myśleć o jedzeniu? Jak chcę postarać się nie jeść, np. słodyczy, to nie umiem, nie ma dnia, bez którego nie zjadłabym czegoś słodkiego. Nie chcę tak. Chcę nie myśleć o słodkościach i pokusach i zająć jakoś głowę czymś innym, ale czym ? Nie umiem przestać myśleć o tym.

111
3 odpowiedzi
Anoreksja - czy decyzja o podjęciu leczenia jest dobra?

Wychodzę z anoreksji. Jestem na etapie szybkiego przybierania na wadze. Coraz częściej pojawiają się silne napady lęku, uczucie wyobcowania, uczucie zagrożenia, coś w stylu"odrealnienia", co powoduje jeszcze większy lęk. Podjęłam decyzję, że faktycznie chcę wyjść z anoreksji, a ta decyzja spowodowała pogorszenie stanu psychicznego. Ciężko chwilami się w tym odnaleźć. Jakby mózg nie współpracował z emocjami, ciałem, które jest coraz cięższe. Ciężej się chodzi, schyla... Dużo sprzeczności. Czy to normalne? Czy decyzją z przybieraniem na wadze była błędną decyzją na ten moment?

1 odpowiedź
Mam problem z odżywianiem, jem mało, a nagle zaczynam jeść dużo

Mam problem z odżywianiem, jem mało, a nagle zaczynam jeść dużo, nie pytanie tego kontrolować. Często również zdarza się, że nie odczuwam głodu, a mimo to jem, i to jest silniejsze ode mnie. Jak z tym poradzić sobie?

61
5 odpowiedzi
Napadowe jedzenie. Panika z powodu braku kontroli i planu na jedzenie w kolejnych dniach.

Dzień dobry, od jakiegoś czasu na własną rękę staram się wyjść z napadów objadania. Były górki i dołki, ale mam wrażenie, że idę w dobrym kierunku. Za 4 dni jadę na wyjazd w góry z tatą (mój pomysł) i od 2 dni już panikuję, bo okrutnie boję się, że przez to, że nie mogę zaplanować sobie jedzenia, ale policzyć jego kcal zjem za mało (co wywoła napad)/zjem za dużo (co też go wywoła, bo mam tendencje do podejścia 'wystko, albo nic')/nie będę miała poczucia kontroli (a to już na 100% skończy się napadem). Chciałam tam sobie gotować, nawet na oko, ale tata powiedział, że to strata czasu i obiady będziemy jeść na mieście (nie jem mięsa, a na mieście zapominają o istnieniu białka robiąc wege jedzenie, więc będę szybko głodna). 

Co mogę zrobić, żeby ograniczyć możliwość wystąpienia napadu/przytycie oraz co zrobić, żeby nie panikować na samą myśl o braku poczucia kontroli i braku planu, bo aktualnie natrętnie myślę o tym przed snem starając się to wszystko zaplanować (aż nie mogę zasnać), a oprócz tego na samą myśl strasznie szybko bije mi serce, nieświadomie wstrzymuje oddech/biorę je plytkie i trzęsą mi się ręce. 

Z tatą o tym nie porozmawiam, bo jedyne co to będzie się martwił i ślęczał nade mną odnośnie jedzenia (jem teraz x kcal, bo redukcja - x kcal, i trenuje 5/6 x tygodniowo siłowo) opcjonalnie wyślę mnie do psychologa, a mam z nimi słabe doświadczenia. Mam 21 lat.

1
2 odpowiedzi
Choruję na łagodną postać anoreksji bulimicznej.

Choruję na łagodną postać anoreksji bulimicznej. Jestem na diecie ustalonej przez dietetyka, którą musiałam przerwać z powodu grypy żołądkowej. Jak wrócić powoli do tej diety? Lęk przed jedzeniem nasiliły się. Szykuję jedzenie, nałożę na talerz, a potem część i tak odkładam z powrotem. Nie jestem też w stanie jeść takich porcji, jak wcześniej. Sprawa bardzo świeża. Martwię się też, aby nie włączył się lęk przed brakiem jedzenia, co wieże się z silnym napięciem i chęcią do nadrobienia tego.

1
3 odpowiedzi

Bibliografia

Logo twójpsycholog
BadgeCheckIconZweryfikowano treść

TwójPsycholog

Powyższe informacje nie zastępują kontaktu ze specjalistą

Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.