📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Zrozumienie mechanizmów kompulsywnego objadania się i skuteczne strategie radzenia sobie. Kiedy szukać pomocy specjalisty?
Czy zdarza Ci się zadawać sobie pytanie: "Dlaczego nie mogę przestać jeść?"? Jeśli czujesz, że tracisz kontrolę nad jedzeniem, doświadczasz nawracających epizodów nadmiernego spożycia jedzenia i towarzyszą temu emocje – wstyd, poczucie winy, bezradność – nie jesteś sam/a. Kompulsywne objadanie się to zaburzenie odżywiania, które dotyka miliony osób na całym świecie.
Dobra wiadomość jest taka, że istnieją skuteczne metody leczenia. W tym artykule dowiesz się, co kryje się za kompulsywnym objadaniem się, jakie są jego przyczyny i jak możesz odzyskać kontrolę nad swoim życiem.
Kompulsywne objadanie się (BED – Binge Eating Disorder) to zaburzenie odżywiania charakteryzujące się nawracającymi epizodami spożywania dużych ilości jedzenia w krótkim czasie. Kluczowym elementem jest poczucie braku kontroli nad jedzeniem.
Nie chodzi tylko o "lubienie jedzenia" – to głębokie, często wstydliwe doświadczenie, które wykracza poza zwykły apetyt. Osoby cierpiące na BED często jedzą w samotności, odczuwając wstyd, poczucie winy i obrzydzenie do siebie po epizodzie objadania się.
W przeciwieństwie do bulimii, po epizodach objadania się nie występują zachowania kompensacyjne, takie jak prowokowanie wymiotów czy nadużywanie środków przeczyszczających. Jednak mogą pojawiać się restrykcje dietetyczne między napadami jedzenia, co zamyka błędne koło.
Problem kompulsywnego objadania się ma swoje korzenie w głębszych problemach emocjonalnych. Jedzenie staje się sposobem na radzenie sobie ze stresem, smutkiem, samotnością, złością lub innymi trudnymi emocjami.
To mechanizm radzenia sobie, który z czasem staje się szkodliwy i trudny do kontrolowania. Zamiast rozwiązywać problem, nadmierne jedzenie go maskuje, a po chwili pojawia się jeszcze większe poczucie winy i bezradności, tworząc błędne koło.
Badania naukowe pokazują, że kompulsywne objadanie się ma również podłoże neurobiologiczne. Według badań opublikowanych w "Biological Psychiatry" (2013), osoby z BED wykazują dysregulację w systemie nagrody w mózgu, szczególnie w obszarach związanych z przetwarzaniem dopaminy.
Spożywanie wysokokalorycznych pokarmów uruchamia uwalnianie dopaminy, neuroprzekaźnika związanego z przyjemnością i nagrodą. U osób z BED ten system może być nadmiernie aktywny, co prowadzi do silniejszego pragnienia jedzenia i trudności w kontrolowaniu impulsów.
Oś jelitowo-mózgowa również odgrywa rolę. Badania z "Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology" (2016) wskazują, że mikrobiom jelitowy może wpływać na apetyt, nastrój i zachowania związane z jedzeniem. Stres i dieta bogata w przetworzoną żywność mogą zaburzać równowagę mikrobiomu, co z kolei może przyczyniać się do kompulsywnego objadania się.
Pierwszym krokiem w radzeniu sobie z kompulsywnym objadaniem się jest zauważenie sytuacji, myśli i emocji, które wywołują epizody objadania się. To może być stres w pracy, kłótnia z partnerem, poczucie samotności, nuda, a nawet konkretne miejsca lub pory dnia.
Prowadzenie dziennika jedzenia i emocji może pomóc w zidentyfikowaniu tych wzorców. Zapisuj: co jadłeś/aś, kiedy, gdzie, w jakim nastroju byłeś/aś i co działo się tuż przed epizodem objadania się.
Analiza tych zapisów pomoże Ci dostrzec powtarzające się schematy.
Kiedy poczujesz chęć na objadanie się, spróbuj zastosować techniki radzenia sobie z emocjami, które nie obejmują jedzenia. Może to być:
Techniki uziemiające: Skup się na swoich zmysłach. Nazwij 5 rzeczy, które widzisz, 4 rzeczy, które możesz dotknąć, 3 rzeczy, które słyszysz, 2 rzeczy, które czujesz, i 1 rzecz, której smakujesz.
Ćwiczenia oddechowe: Oddech pudełkowy (wdech przez 4 sekundy, zatrzymanie oddechu przez 4 sekundy, wydech przez 4 sekundy, zatrzymanie oddechu przez 4 sekundy) może pomóc uspokoić układ nerwowy.
Rozmowa z bliską osobą: Podziel się swoimi uczuciami z przyjacielem, członkiem rodziny lub terapeutą.
Prowadzenie dziennika: Zapisywanie swoich myśli i uczuć może pomóc w ich przetworzeniu.
Restrukturyzacja poznawcza, technika stosowana w psychoterapii poznawczo-behawioralnej (CBT), polega na zauważeniu i kwestionowaniu negatywnych myśli, które przyczyniają się do kompulsywnego objadania się. Myśli to nie fakty i tym warto się kierować.
Na przykład, jeśli masz myśl "Zjem to ciasto, a jutro przejdę na dietę", spróbuj ją zakwestionować. Nie musisz w ogóle przechodzić na dietę. Ciasto dostępne jest dla Ciebie zawsze - możesz je kupić, możesz je upiec. A jeśli masz ochotę - możesz je zjeść również i teraz, ale nie dlatego, że jutro ta okazja się nie powtórzy.
Ekstremalne diety i restrykcje kaloryczne często prowadzą do nasilenia epizodów objadania się. Zamiast tego skup się na regularnych, zbilansowanych posiłkach.
Planuj posiłki z wyprzedzeniem, aby uniknąć głodu. Upewnij się, że Twoje posiłki zawierają białko, błonnik i zdrowe tłuszcze, które zapewniają uczucie sytości.
CBT jest uważana za złoty standard w leczeniu kompulsywnego objadania się.
Psychoterapia pomaga zauważyć i zmienić negatywne myśli i zachowania, które przyczyniają się do objadania się. CBT uczy również umiejętności radzenia sobie ze stresem, regulacji emocji i rozwiązywania problemów, co pomaga w zapobieganiu nawrotom.
Jeśli kompulsywne objadanie się wpływa na Twoje życie, relacje i zdrowie psychiczne, warto rozważyć pomoc specjalisty. Psycholog lub psychoterapeuta specjalizujący się w zaburzeniach odżywiania może pomóc Ci:
Zrozumieć przyczyny objadania się: pomoże Ci zbadać głębsze emocjonalne i psychologiczne czynniki, które przyczyniają się do Twojego problemu.
Nauczyć się skutecznych strategii radzenia sobie: specjalista nauczy Cię technik radzenia sobie ze stresem, regulacji emocji i radzenia sobie z impulsami.
Poprawić relację z jedzeniem: pomoże Ci rozwinąć zdrowsze podejście do jedzenia i swojego ciała.
Przepracować traumy i inne trudne doświadczenia: Jeśli objadanie się jest związane z traumatycznymi przeżyciami, psychoterapia może pomóc w ich przepracowaniu.
Towarzyszyć w procesie zmiany: to proces, w którym specjalista wspiera Cię na każdym kroku, pomagając Ci utrzymać motywację i radzić sobie z trudnościami.
Współpraca ze specjalistą daje szansę na trwałą zmianę i odzyskanie kontroli nad swoim życiem.
E-book pokazuje, jak emocje wpływają na jedzenie i jak odzyskać nad nimi kontrolę. Zawiera wskazówki, ćwiczenia i techniki relaksacyjne, które pomagają jeść świadomie, redukować stres i czerpać przyjemność z odżywiania ciała.
Oferujemy wsparcie wyspecjalizowanej kadry terapeutów z wieloletnim doświadczeniem w pracy z zaburzeniami odżywiania, takimi jak anoreksja, bulimia, ortoreksja czy kompulsywne objadanie się. Nasi specjaliści stosują potwierdzone naukowo metody terapeutyczne, dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjentów.
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
Co zrobić, żeby nie myśleć o jedzeniu? Jak chcę postarać się nie jeść, np. słodyczy, to nie umiem, nie ma dnia, bez którego nie zjadłabym czegoś słodkiego. Nie chcę tak. Chcę nie myśleć o słodkościach i pokusach i zająć jakoś głowę czymś innym, ale czym ? Nie umiem przestać myśleć o tym.
Wychodzę z anoreksji. Jestem na etapie szybkiego przybierania na wadze. Coraz częściej pojawiają się silne napady lęku, uczucie wyobcowania, uczucie zagrożenia, coś w stylu"odrealnienia", co powoduje jeszcze większy lęk. Podjęłam decyzję, że faktycznie chcę wyjść z anoreksji, a ta decyzja spowodowała pogorszenie stanu psychicznego. Ciężko chwilami się w tym odnaleźć. Jakby mózg nie współpracował z emocjami, ciałem, które jest coraz cięższe. Ciężej się chodzi, schyla... Dużo sprzeczności. Czy to normalne? Czy decyzją z przybieraniem na wadze była błędną decyzją na ten moment?
Mam problem z odżywianiem, jem mało, a nagle zaczynam jeść dużo, nie pytanie tego kontrolować. Często również zdarza się, że nie odczuwam głodu, a mimo to jem, i to jest silniejsze ode mnie. Jak z tym poradzić sobie?
Dzień dobry, od jakiegoś czasu na własną rękę staram się wyjść z napadów objadania. Były górki i dołki, ale mam wrażenie, że idę w dobrym kierunku. Za 4 dni jadę na wyjazd w góry z tatą (mój pomysł) i od 2 dni już panikuję, bo okrutnie boję się, że przez to, że nie mogę zaplanować sobie jedzenia, ale policzyć jego kcal zjem za mało (co wywoła napad)/zjem za dużo (co też go wywoła, bo mam tendencje do podejścia 'wystko, albo nic')/nie będę miała poczucia kontroli (a to już na 100% skończy się napadem). Chciałam tam sobie gotować, nawet na oko, ale tata powiedział, że to strata czasu i obiady będziemy jeść na mieście (nie jem mięsa, a na mieście zapominają o istnieniu białka robiąc wege jedzenie, więc będę szybko głodna). Co mogę zrobić, żeby ograniczyć możliwość wystąpienia napadu/przytycie oraz co zrobić, żeby nie panikować na samą myśl o braku poczucia kontroli i braku planu, bo aktualnie natrętnie myślę o tym przed snem starając się to wszystko zaplanować (aż nie mogę zasnać), a oprócz tego na samą myśl strasznie szybko bije mi serce, nieświadomie wstrzymuje oddech/biorę je plytkie i trzęsą mi się ręce. Z tatą o tym nie porozmawiam, bo jedyne co to będzie się martwił i ślęczał nade mną odnośnie jedzenia (jem teraz x kcal, bo redukcja - x kcal, i trenuje 5/6 x tygodniowo siłowo) opcjonalnie wyślę mnie do psychologa, a mam z nimi słabe doświadczenia. Mam 21 lat.
Choruję na łagodną postać anoreksji bulimicznej. Jestem na diecie ustalonej przez dietetyka, którą musiałam przerwać z powodu grypy żołądkowej. Jak wrócić powoli do tej diety? Lęk przed jedzeniem nasiliły się. Szykuję jedzenie, nałożę na talerz, a potem część i tak odkładam z powrotem. Nie jestem też w stanie jeść takich porcji, jak wcześniej. Sprawa bardzo świeża. Martwię się też, aby nie włączył się lęk przed brakiem jedzenia, co wieże się z silnym napięciem i chęcią do nadrobienia tego.
Aby wesprzeć osoby zmagające się z zaburzeniami odżywiania, Specjaliści oferują bezpłatną pierwszą konsultację. Wiemy, że rozpoczęcie terapii bywa trudne – zarówno z powodów finansowych, jak i emocjonalnych. Chcemy ułatwić Ci ten pierwszy krok, zapewniając profesjonalne i pełne zrozumienia wsparcie.
Kiedy warto?
Jeśli obsesyjnie myślisz o jedzeniu, kaloriach i wadze.
Kiedy Twoje nawyki żywieniowe znacząco wpływają na codzienne życie i relacje.
Jeśli doświadczasz nagłych zmian wagi lub stosujesz ekstremalne metody jej kontroli.
Gdy postrzegasz swoje ciało w zniekształcony sposób i odczuwasz silny lęk przed przytyciem.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na bezpłatną konsultację już dziś. Zrób pierwszy krok w stronę zdrowszej relacji z jedzeniem i sobą.
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
