📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Poznaj charakterystykę anoreksji, bulimii, kompulsywnego objadania się i innych zaburzeń odżywiania. Naucz się rozpoznawać objawy i dowiedz się, kiedy szukać profesjonalnej pomocy.
Anoreksja charakteryzuje się celowym ograniczaniem spożycia pokarmu prowadzącym do znacząco niskiej masy ciała w stosunku do wieku, płci, wzrostu i stanu zdrowia - jednak masa ciała czy wygląd nie są absolutnie wyznacznikiem zaburzenia. Anoreksja może występować u osoby z jakąkolwiek masą ciała, ważne jest to, co dzieje się w zachowaniu i przede wszystkim myśleniu osoby chorującej. Osoby z anoreksją często mają nierealistyczny obraz własnego ciała i intensywny lęk przed przytyciem, nawet jeśli są niedowagą. Według DSM-5, anoreksja jest zaburzeniem o najwyższym wskaźniku śmiertelności wśród wszystkich zaburzeń psychicznych.
Objawy psychologiczne i behawioralne (zachowania):
Restrykcja: ograniczanie ilości spożywanych pokarmów, kalorii lub konkretnych produktów
Intensywny lęk przed przytyciem: Utrzymujący się strach przed przybraniem na wadze, który nie ustępuje pomimo niskiej masy ciała
Nierealistyczny obraz ciała: Postrzeganie siebie jako osoby nieatrakcyjnej, dużej, nawet przy skrajnej niedowadze
Objawy fizyczne:
Zmęczenie, zawroty głowy, omdlenia
Sucha skóra, wypadanie włosów, łamliwe paznokcie
Zażółcenie skóry
Nietolerancja zimna, obniżona temperatura ciała - w związku z tym nadmierne owłosienie; gęste włoski pokrywające skórę rąk, nóg czy twarzy
Zaparcia, problemy trawienne
Obniżone ciśnienie krwi, nieregularne bicie serca
Amenorrhea (u kobiet): Brak miesiączki przez co najmniej trzy kolejne cykle
Osteoporoza i osłabienie kości
Zachowania kompensacyjne:
Intensywne ćwiczenia fizyczne
Unikanie posiłków w towarzystwie innych osób, np. rodziny
Duża ilość czasu spędzanego na gotowaniu\pieczeniu dla innych, oglądaniu programów kulinarnych czy zdjęć jedzenia
Bulimia charakteryzuje się nawracającymi epizodami objadania się, po których następują zachowania kompensacyjne mające na celu zapobieganie przytyciu, takie jak prowokowanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających lub moczopędnych, głodówki lub intensywne ćwiczenia fizyczne.
Objawy behawioralne:
Epizody dużego spożycia: Spożywanie w krótkim czasie (np. w ciągu 2 godzin) bardzo dużej ilości jedzenia, połączone z poczuciem utraty kontroli nad jedzeniem
Zachowania kompensacyjne: Stosowanie metod mających na celu pozbycie się spożytych kalorii – prowokowanie wymiotów (najczęściej), nadużywanie środków przeczyszczających lub moczopędnych, głodówki lub intensywne ćwiczenia fizyczne
Obsesyjne myśli o wadze i kształcie ciała: Nadmierne skupienie na wadze i wyglądzie
Ukrywanie jedzenia: Gromadzenie zapasów jedzenia w ukrytych miejscach, spożywanie posiłków nocą, ukrywanie papierków i opakowań po jedzeniu
Objawy fizyczne:
Zaczerwienione oczy, pękające naczynia krwionośne w oczach
Obrzęk gruczołów ślinowych (tzw. „chomikowe policzki")
Uszkodzenia szkliwa zębów (przez kwasy żołądkowe)
Owrzodzenia w jamie ustnej, podrażnienie przełyku
Zaburzenia elektrolitowe (mogą prowadzić do niebezpiecznych problemów z sercem)
Odwodnienie organizmu
Problemy z układem pokarmowym
Zaburzenie z napadami objadania się charakteryzuje się nawracającymi epizodami objadania się, podobnie jak w bulimii, ale bez regularnych zachowań kompensacyjnych. Jest to najczęściej występujące zaburzenie odżywiania - szczególnie w kulturach, gdzie kult ciała i diety jest wszechobecny. Osoby z BED często odczuwają wstyd, poczucie winy i przygnębienie po epizodach objadania się.
Charakterystyczne zachowania:
Epizody objadania się: Spożywanie w krótkim czasie (np. w ciągu 2 godzin) bardzo dużej ilości jedzenia, połączone z poczuciem utraty kontroli nad jedzeniem, poczuciem lęku i wstydu
Szybkie tempo jedzenia: Spożywanie posiłków znacznie szybciej
Jedzenie pomimo braku głodu: Jedzenie, nawet gdy nie odczuwa się fizycznego głodu
Jedzenie w samotności: Ukrywanie objadania się przed innymi z powodu wstydu
Jedzenie do uczucia nieprzyjemnego przepełnienia: Kontynuowanie jedzenia mimo dyskomfortu
Konsekwencje emocjonalne:
Poczucie wstydu, winy i przygnębienia po epizodach objadania się
Obniżona samoocena
Izolacja społeczna
Konsekwencje fizyczne:
Zwiększone ryzyko chorób metabolicznych (cukrzyca typu 2, choroby serca)
Problemy z układem pokarmowym
OSFED (Other Specified Feeding or Eating Disorder) to kategoria obejmująca zaburzenia odżywiania, które powodują znaczne cierpienie i utrudniają funkcjonowanie, ale nie spełniają w pełni kryteriów diagnostycznych dla anoreksji, bulimii lub BED.
Atypowa anoreksja nervosa: Spełnia wszystkie kryteria anoreksji, ale waga jest w normie lub powyżej normy. Mimo prawidłowej wagi, osoba doświadcza wszystkich psychologicznych objawów anoreksji i może mieć poważne konsekwencje zdrowotne.
Bulimia nervosa o niskiej częstotliwości: Spełnia kryteria bulimii, ale epizody objadania się i zachowań kompensacyjnych występują rzadziej niż raz w tygodniu lub trwają krócej niż 3 miesiące.
Zaburzenie z napadami objadania się o niskiej częstotliwości: Spełnia kryteria BED, ale epizody objadania się występują rzadziej niż raz w tygodniu lub trwają krócej niż 3 miesiące.
Purging Disorder (Zaburzenie przeczyszczające): Powtarzające się zachowania przeczyszczające (np. prowokowanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających) bez epizodów objadania się. Osoba może stosować te metody po spożyciu jakichkolwiek - również niewielkich - ilości jedzenia.
Syndrom nocnego jedzenia (Night Eating Syndrome): Charakteryzuje się nawracającym jedzeniem w nocy, często po wybudzeniu się ze snu. Osoba spożywa znaczną część dziennej porcji kalorii po kolacji lub w nocy.
E-book pokazuje, jak emocje wpływają na jedzenie i jak odzyskać nad nimi kontrolę. Zawiera wskazówki, ćwiczenia i techniki relaksacyjne, które pomagają jeść świadomie, redukować stres i czerpać przyjemność z odżywiania ciała.
Zaburzenia odżywiania mają złożoną etiologię i powstają w wyniku interakcji wielu czynników:
Genetyka: Zaburzenia odżywiania, podobne jak lękowe, czy skłonność do perfekcjonizmu, potrzeby kontroli są częściowo zapisane w genach
Neurobiologia: Zaburzenia w funkcjonowaniu neuroprzekaźników (serotonina, dopamina) - przyczyniają się do zwiększonego poczucia lęku, stanów depresyjnych oraz regulują koncentrację, uwagę, poczucie przyjemności i motywacji
Zaburzenia hormonalne: Nieprawidłowości w funkcjonowaniu osi podwzgórze-przysadka-nadnercza
Perfekcjonizm: Tendencja do wyznaczania sobie nierealistycznie wysokich standardów
Niska samoocena: Negatywny obraz siebie i własnej wartości
Trudności w regulacji emocji: Problemy z rozpoznawaniem i radzeniem sobie z emocjami
Współistniejące zaburzenia psychiczne: Depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne
Presja społeczna i kulturowa: Idealizacja szczupłej sylwetki w mediach i kulturze, kultura diet obecna w domu rodzinnym i wśród rówieśników
Doświadczenia traumatyczne: Przemoc (fizyczna, psychiczna, ekonomiczna, seksualna), zaniedbanie, poczucie braku stabilności czy bezpieczeństwa i akceptacji w domu
Diety i restrykcje żywieniowe: Szczególnie w okresie dojrzewania
Krytyka dotycząca wagi i wyglądu: Ze strony rodziny, rówieśników lub trenera
Zawody i aktywności: Sport wyczynowy (taniec, akrobatyka, gimnastyka itp.)
Jeśli zauważasz u siebie lub u kogoś bliskiego objawy zaburzeń odżywiania, ważne jest, aby jak najszybciej szukać profesjonalnej pomocy. Zaburzenia odżywiania mogą mieć poważne konsekwencje dla zdrowia fizycznego i psychicznego, a wczesna interwencja znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie i pełne wyzdrowienie.
Martwisz się swoją wagą lub kształtem ciała w sposób, który wpływa na Twoje codzienne funkcjonowanie, lub też od młodych lat (nawet dziecięcych) zauważasz skupienie na swoim ciele i porównywanie się
Masz trudności z poczuciem kontroli - poszukujesz obszarów, które myślisz, że możesz kontrolować (sylwetkę, sposób jedzenia)
Stosujesz zachowania kompensacyjne, takie jak prowokowanie wymiotów lub nadużywanie środków przeczyszczających
Unikasz jedzenia w towarzystwie innych osób
Odczuwasz wstyd, poczucie winy lub przygnębienie związane z jedzeniem
Twoje nawyki żywieniowe negatywnie wpływają na Twoje relacje, pracę lub inne aspekty życia
Zauważasz u siebie wahania wagi
Obsesyjnie myślisz o jedzeniu, wadze lub wyglądzie; boisz się niektórych produktów
Doświadczasz fizycznych objawów, takich jak zawroty głowy, osłabienie czy problemy z koncentracją
Leczenie zaburzeń odżywiania wymaga kompleksowego podejścia, często łączącego psychoterapię, interwencje medyczne i wsparcie (psycho)dietetyczne. Poniżej przedstawiamy najskuteczniejsze, naukowo potwierdzone metody psychoterapii.
Psychoterapia poznawczo-behawioralna jest często uważana za złoty standard w leczeniu zaburzeń odżywiania, szczególnie bulimii i BED. Pomaga ona zauważyć źródło i zmienić negatywne myśli i zachowania związane z jedzeniem, wagą i kształtem ciała - są to tylko objawy zaburzenia odżywiania, a psychoterapia pomaga również w tym, co stoi za samym zaburzeniem: trudności z regulacją emocji, poczuciem stabilności i kontroli, akceptacją niepewności, trudnym domem rodzinnym i traumami.
Główne elementy CBT w leczeniu zaburzeń odżywiania:
Identyfikacja i modyfikacja zniekształconych przekonań dotyczących jedzenia, wagi i wyglądu
Normalizacja wzorców jedzenia
Rozwijanie zdrowszych strategii radzenia sobie z emocjami
Praca nad obrazem ciała i samooceną
Zapobieganie nawrotom
Psychoterapia dialektyczno-behawioralna może być szczególnie pomocna w regulacji emocji i radzeniu sobie z impulsywnymi zachowaniami, które często towarzyszą zaburzeniom odżywiania. DBT jest szczególnie skuteczna u osób z BED i bulimią, które mają trudności z kontrolą impulsów.
Kluczowe umiejętności rozwijane w DBT:
Uważność (mindfulness) – świadome obserwowanie myśli i emocji bez oceniania
Tolerancja dystresu – radzenie sobie z trudnymi emocjami bez uciekania się do destrukcyjnych zachowań
Regulacja emocji – rozpoznawanie i modulowanie intensywnych emocji
Efektywność interpersonalna – budowanie zdrowych relacji i asertywna komunikacja
Szczególnie pomocna u osób (np. dzieci i młodzieży) zmagającymi się z anoreksją - domownicy są zaangażowani w psychoterapię, ponieważ bezpieczne środowisko jest niezbędne do wychodzenia z zaburzenia.
Oferujemy wsparcie wyspecjalizowanej kadry terapeutów z wieloletnim doświadczeniem w pracy z zaburzeniami odżywiania, takimi jak anoreksja, bulimia, ortoreksja czy kompulsywne objadanie się. Nasi specjaliści stosują potwierdzone naukowo metody terapeutyczne, dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjentów.
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
Co zrobić, żeby nie myśleć o jedzeniu? Jak chcę postarać się nie jeść, np. słodyczy, to nie umiem, nie ma dnia, bez którego nie zjadłabym czegoś słodkiego. Nie chcę tak. Chcę nie myśleć o słodkościach i pokusach i zająć jakoś głowę czymś innym, ale czym ? Nie umiem przestać myśleć o tym.
Wychodzę z anoreksji. Jestem na etapie szybkiego przybierania na wadze. Coraz częściej pojawiają się silne napady lęku, uczucie wyobcowania, uczucie zagrożenia, coś w stylu"odrealnienia", co powoduje jeszcze większy lęk. Podjęłam decyzję, że faktycznie chcę wyjść z anoreksji, a ta decyzja spowodowała pogorszenie stanu psychicznego. Ciężko chwilami się w tym odnaleźć. Jakby mózg nie współpracował z emocjami, ciałem, które jest coraz cięższe. Ciężej się chodzi, schyla... Dużo sprzeczności. Czy to normalne? Czy decyzją z przybieraniem na wadze była błędną decyzją na ten moment?
Mam problem z odżywianiem, jem mało, a nagle zaczynam jeść dużo, nie pytanie tego kontrolować. Często również zdarza się, że nie odczuwam głodu, a mimo to jem, i to jest silniejsze ode mnie. Jak z tym poradzić sobie?
Dzień dobry, od jakiegoś czasu na własną rękę staram się wyjść z napadów objadania. Były górki i dołki, ale mam wrażenie, że idę w dobrym kierunku. Za 4 dni jadę na wyjazd w góry z tatą (mój pomysł) i od 2 dni już panikuję, bo okrutnie boję się, że przez to, że nie mogę zaplanować sobie jedzenia, ale policzyć jego kcal zjem za mało (co wywoła napad)/zjem za dużo (co też go wywoła, bo mam tendencje do podejścia 'wystko, albo nic')/nie będę miała poczucia kontroli (a to już na 100% skończy się napadem). Chciałam tam sobie gotować, nawet na oko, ale tata powiedział, że to strata czasu i obiady będziemy jeść na mieście (nie jem mięsa, a na mieście zapominają o istnieniu białka robiąc wege jedzenie, więc będę szybko głodna). Co mogę zrobić, żeby ograniczyć możliwość wystąpienia napadu/przytycie oraz co zrobić, żeby nie panikować na samą myśl o braku poczucia kontroli i braku planu, bo aktualnie natrętnie myślę o tym przed snem starając się to wszystko zaplanować (aż nie mogę zasnać), a oprócz tego na samą myśl strasznie szybko bije mi serce, nieświadomie wstrzymuje oddech/biorę je plytkie i trzęsą mi się ręce. Z tatą o tym nie porozmawiam, bo jedyne co to będzie się martwił i ślęczał nade mną odnośnie jedzenia (jem teraz x kcal, bo redukcja - x kcal, i trenuje 5/6 x tygodniowo siłowo) opcjonalnie wyślę mnie do psychologa, a mam z nimi słabe doświadczenia. Mam 21 lat.
Choruję na łagodną postać anoreksji bulimicznej. Jestem na diecie ustalonej przez dietetyka, którą musiałam przerwać z powodu grypy żołądkowej. Jak wrócić powoli do tej diety? Lęk przed jedzeniem nasiliły się. Szykuję jedzenie, nałożę na talerz, a potem część i tak odkładam z powrotem. Nie jestem też w stanie jeść takich porcji, jak wcześniej. Sprawa bardzo świeża. Martwię się też, aby nie włączył się lęk przed brakiem jedzenia, co wieże się z silnym napięciem i chęcią do nadrobienia tego.
Aby wesprzeć osoby zmagające się z zaburzeniami odżywiania, Specjaliści oferują bezpłatną pierwszą konsultację. Wiemy, że rozpoczęcie terapii bywa trudne – zarówno z powodów finansowych, jak i emocjonalnych. Chcemy ułatwić Ci ten pierwszy krok, zapewniając profesjonalne i pełne zrozumienia wsparcie.
Kiedy warto?
Jeśli obsesyjnie myślisz o jedzeniu, kaloriach i wadze.
Kiedy Twoje nawyki żywieniowe znacząco wpływają na codzienne życie i relacje.
Jeśli doświadczasz nagłych zmian wagi lub stosujesz ekstremalne metody jej kontroli.
Gdy postrzegasz swoje ciało w zniekształcony sposób i odczuwasz silny lęk przed przytyciem.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na bezpłatną konsultację już dziś. Zrób pierwszy krok w stronę zdrowszej relacji z jedzeniem i sobą.
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
