📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Czy epizody objadania się to zawsze zaburzenie odżywiania? Jak odróżnić problem od choroby i kiedy szukać pomocy specjalisty? Poznaj skuteczne techniki radzenia sobie z kompulsywnym jedzeniem.
Napady jedzenia od czasu do czasu, szczególnie w sytuacjach stresu lub emocjonalnego dyskomfortu, jest doświadczeniem całkowicie normalnym. Jednak, gdy epizody objadania się stają się częste i wiążą się z poczuciem winy, wstydu i utraty kontroli, mogą wskazywać na poważniejszy problem, jakim jest zaburzenie odżywiania, a konkretnie zespół kompulsywnego objadania się (BED – Binge Eating Disorder).
Kluczowe jest rozróżnienie między okazjonalnym przejedzeniem a kompulsywnym objadaniem się. To drugie charakteryzuje się spożyciem w krótkim czasie (np. w ciągu 2 godzin) ilości jedzenia wyraźnie większej niż to, co większość ludzi zjadłaby w podobnych okolicznościach.
Dodatkowo, osobie doświadczającej kompulsywnego objadania się towarzyszy poczucie braku kontroli nad jedzeniem – wrażenie, że nie jest w stanie przestać jeść lub kontrolować ilości spożywanego pokarmu. Często objadanie się następuje w ukryciu, w samotności, z powodu wstydu i poczucia winy.
Według Diagnostycznego i Statystycznego Podręcznika Zaburzeń Psychicznych (DSM-5), zespół kompulsywnego objadania się charakteryzuje się następującymi kryteriami:
Nawracające epizody objadania się, występujące średnio co najmniej raz w tygodniu przez okres 3 miesięcy
Epizody objadania się wiążą się z co najmniej trzema z następujących cech:
- Jedzenie znacznie szybciej niż normalnie
- Jedzenie do uczucia nieprzyjemnego przepełnienia
- Jedzenie dużych ilości pokarmu, gdy nie czuje się fizycznego głodu
- Jedzenie w samotności z powodu zakłopotania ilością spożywanego jedzenia
- Odczuwanie obrzydzenia do siebie, depresji lub silnego poczucia winy po objedzeniu się
- Wyraźny niepokój związany z objadaniem się
- Brak regularnych kompensacyjnych zachowań oczyszczających (jak w bulimii)
Emocje odgrywają kluczową rolę w mechanizmie objadania się. Często epizody objadania się są wywoływane przez negatywne emocje, takie jak stres, smutek, lęk, złość, czy nuda.
Jedzenie staje się sposobem na poradzenie sobie z tymi uczuciami. Niestety, ulga jest krótkotrwała, a po epizodzie objadania się pojawiają się negatywne emocje, takie jak poczucie winy, wstydu, obrzydzenia do siebie i żal.
To z kolei może prowadzić do kolejnych epizodów objadania się, tworząc błędne koło. Badania wskazują, że osoby z BED często doświadczają współwystępujących zaburzeń, takich jak depresja czy zaburzenia lękowe.
Jeśli zastanawiasz się, czy Twoje zachowania związane z jedzeniem mogą wskazywać na problem, zadaj sobie następujące pytania:
Czy objadasz się co najmniej raz w tygodniu przez ostatnie 3 miesiące?
Czy podczas objadania się czujesz, że nie masz kontroli nad tym, ile jesz?
Czy jesz znacznie szybciej niż normalnie podczas takich epizodów?
Czy jesz do momentu nieprzyjemnego przepełnienia?
Czy jesz duże ilości jedzenia, gdy nie czujesz fizycznego głodu?
Czy objadasz się w samotności z powodu wstydu?
Czy po objedzeniu się odczuwasz poczucie winy, wstydu, złości lub silnego stresu?
Jeśli odpowiedziałeś twierdząco na większość z tych pytań, warto skonsultować się ze specjalistą.
E-book pokazuje, jak emocje wpływają na jedzenie i jak odzyskać nad nimi kontrolę. Zawiera wskazówki, ćwiczenia i techniki relaksacyjne, które pomagają jeść świadomie, redukować stres i czerpać przyjemność z odżywiania ciała.
Oprócz oczywistych objawów, takich jak spożywanie dużych ilości jedzenia w krótkim czasie, istnieją również subtelniejsze sygnały, które mogą wskazywać na problem z kompulsywnym objadaniem się:
Ukrywanie jedzenia: Kupowanie i przechowywanie dużych ilości jedzenia w ukryciu, z powodu poczucia wstydu.
Unikanie jedzenia w towarzystwie: Unikanie wspólnych posiłków z rodziną lub przyjaciółmi z obawy przed oceną lub wstydem.
Skrajne diety: Przechodzenie na restrykcyjne diety, które prowadzą do uczucia deprywacji i zwiększają ryzyko epizodów objadania się. Często występuje cykl restrykcji i objadania się.
Myśli obsesyjne o jedzeniu: Ciągłe myślenie o jedzeniu, planowanie posiłków, odczuwanie silnej pokusy, której trudno się oprzeć.
Problemy z koncentracją: Trudności z koncentracją na innych sprawach niż jedzenie.
Niska samoocena: Poczucie beznadziejności, niska samoocena i negatywny obraz własnego ciała.
Istnieje wiele strategii, które mogą pomóc w radzeniu sobie z kompulsywnym objadaniem się. Ważne jest, aby podejść do problemu kompleksowo i skorzystać z różnych metod.
Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT)
CBT jest uważana za złoty standard w leczeniu zaburzeń odżywiania, w tym zespołu kompulsywnego objadania się. Pomaga w rozpoznaniu i zmianie negatywnych myśli i zachowań, które prowadzą do epizodów objadania się. Uczy również zdrowych strategii radzenia sobie z emocjami i stresem.
Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT)
ACT pomaga w akceptacji trudnych emocji i myśli, zamiast z nimi walczyć. Uczy również, jak skupić się na wartościach i podejmować działania zgodne z nimi, co może pomóc w przerwaniu cyklu objadania się.
Uważność (mindfulness)
Praktykowanie uważności pomaga w zwiększeniu świadomości własnych emocji, myśli i sygnałów płynących z ciała. Może pomóc w rozpoznawaniu wczesnych sygnałów głodu emocjonalnego i podjęciu świadomej decyzji, zamiast automatycznego sięgania po jedzenie.
Technika Uziemienia 5-4-3-2-1: Pomaga powrócić do "tu i teraz" i odwrócić uwagę od natrętnych myśli o jedzeniu. Nazwij:
5 rzeczy, które widzisz
4 rzeczy, które możesz dotknąć
3 rzeczy, które słyszysz
2 rzeczy, które czujesz (zapachy)
1 rzecz, którą możesz posmakować
Regulacja emocji
Nauka rozpoznawania, nazywania i wyrażania emocji w zdrowy sposób. Może obejmować techniki relaksacyjne, ćwiczenia oddechowe, pisanie dziennika, rozmowę z bliską osobą lub uprawianie sportu.
Oddech przeponowy: Połóż się na plecach, jedną rękę połóż na klatce piersiowej, drugą na brzuchu. Weź głęboki wdech przez nos, tak aby uniosła się ręka na brzuchu, a ręka na klatce piersiowej pozostała nieruchoma.
Powoli wypuść powietrze przez usta, obserwując opadanie brzucha. Powtarzaj przez kilka minut.
Wsparcie społeczne
Rozmowa z bliskimi, udział w grupach wsparcia lub terapia grupowa mogą zapewnić wsparcie emocjonalne i pomóc w radzeniu sobie z poczuciem izolacji. W Polsce działa kilka organizacji oferujących wsparcie osobom z zaburzeniami odżywiania.
Zdrowe nawyki żywieniowe
Przede wszystkim warto zorientować się w ciało-neutralności i intuicyjnym jedzeniu. To najlepsze sposoby na radzenie sobie z napadami jedzenia. Im mniej zakazów, tym bardziej ciało i mózg czują się bezpiecznie i komfortowo - tym mniej poczucia winy wokół jedzenia. Co ważne! Mniej poczucia winy zmniejsza napady jedzenia, a nie odwrotnie.
Jeśli epizody napadu na jedzenie negatywnie wpływają na Twoje życie, warto skonsultować się z psychologiem, psychoterapeutą lub psychiatrą czy psychodietetykiem.
Specjalista może pomóc w zdiagnozowaniu problemu, opracowaniu indywidualnego planu leczenia i nauczeniu skutecznych strategii radzenia sobie z kompulsywnym objadaniem się.
Poradnie zdrowia psychicznego – dostępne w ramach NFZ
Prywatni psychologowie i psychoterapeuci specjalizujący się w zaburzeniach odżywiania
Poradnie dietetyczne oferujące wsparcie psychodietetyczne
Telefon zaufania dla osób z zaburzeniami odżywiania: Fundacja "Spójrz Inaczej" – 22 889 84 88
Ogólnopolski Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży: 116 111
Oferujemy wsparcie wyspecjalizowanej kadry terapeutów z wieloletnim doświadczeniem w pracy z zaburzeniami odżywiania, takimi jak anoreksja, bulimia, ortoreksja czy kompulsywne objadanie się. Nasi specjaliści stosują potwierdzone naukowo metody terapeutyczne, dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjentów.
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
Co zrobić, żeby nie myśleć o jedzeniu? Jak chcę postarać się nie jeść, np. słodyczy, to nie umiem, nie ma dnia, bez którego nie zjadłabym czegoś słodkiego. Nie chcę tak. Chcę nie myśleć o słodkościach i pokusach i zająć jakoś głowę czymś innym, ale czym ? Nie umiem przestać myśleć o tym.
Wychodzę z anoreksji. Jestem na etapie szybkiego przybierania na wadze. Coraz częściej pojawiają się silne napady lęku, uczucie wyobcowania, uczucie zagrożenia, coś w stylu"odrealnienia", co powoduje jeszcze większy lęk. Podjęłam decyzję, że faktycznie chcę wyjść z anoreksji, a ta decyzja spowodowała pogorszenie stanu psychicznego. Ciężko chwilami się w tym odnaleźć. Jakby mózg nie współpracował z emocjami, ciałem, które jest coraz cięższe. Ciężej się chodzi, schyla... Dużo sprzeczności. Czy to normalne? Czy decyzją z przybieraniem na wadze była błędną decyzją na ten moment?
Mam problem z odżywianiem, jem mało, a nagle zaczynam jeść dużo, nie pytanie tego kontrolować. Często również zdarza się, że nie odczuwam głodu, a mimo to jem, i to jest silniejsze ode mnie. Jak z tym poradzić sobie?
Dzień dobry, od jakiegoś czasu na własną rękę staram się wyjść z napadów objadania. Były górki i dołki, ale mam wrażenie, że idę w dobrym kierunku. Za 4 dni jadę na wyjazd w góry z tatą (mój pomysł) i od 2 dni już panikuję, bo okrutnie boję się, że przez to, że nie mogę zaplanować sobie jedzenia, ale policzyć jego kcal zjem za mało (co wywoła napad)/zjem za dużo (co też go wywoła, bo mam tendencje do podejścia 'wystko, albo nic')/nie będę miała poczucia kontroli (a to już na 100% skończy się napadem). Chciałam tam sobie gotować, nawet na oko, ale tata powiedział, że to strata czasu i obiady będziemy jeść na mieście (nie jem mięsa, a na mieście zapominają o istnieniu białka robiąc wege jedzenie, więc będę szybko głodna). Co mogę zrobić, żeby ograniczyć możliwość wystąpienia napadu/przytycie oraz co zrobić, żeby nie panikować na samą myśl o braku poczucia kontroli i braku planu, bo aktualnie natrętnie myślę o tym przed snem starając się to wszystko zaplanować (aż nie mogę zasnać), a oprócz tego na samą myśl strasznie szybko bije mi serce, nieświadomie wstrzymuje oddech/biorę je plytkie i trzęsą mi się ręce. Z tatą o tym nie porozmawiam, bo jedyne co to będzie się martwił i ślęczał nade mną odnośnie jedzenia (jem teraz x kcal, bo redukcja - x kcal, i trenuje 5/6 x tygodniowo siłowo) opcjonalnie wyślę mnie do psychologa, a mam z nimi słabe doświadczenia. Mam 21 lat.
Choruję na łagodną postać anoreksji bulimicznej. Jestem na diecie ustalonej przez dietetyka, którą musiałam przerwać z powodu grypy żołądkowej. Jak wrócić powoli do tej diety? Lęk przed jedzeniem nasiliły się. Szykuję jedzenie, nałożę na talerz, a potem część i tak odkładam z powrotem. Nie jestem też w stanie jeść takich porcji, jak wcześniej. Sprawa bardzo świeża. Martwię się też, aby nie włączył się lęk przed brakiem jedzenia, co wieże się z silnym napięciem i chęcią do nadrobienia tego.
Aby wesprzeć osoby zmagające się z zaburzeniami odżywiania, Specjaliści oferują bezpłatną pierwszą konsultację. Wiemy, że rozpoczęcie terapii bywa trudne – zarówno z powodów finansowych, jak i emocjonalnych. Chcemy ułatwić Ci ten pierwszy krok, zapewniając profesjonalne i pełne zrozumienia wsparcie.
Kiedy warto?
Jeśli obsesyjnie myślisz o jedzeniu, kaloriach i wadze.
Kiedy Twoje nawyki żywieniowe znacząco wpływają na codzienne życie i relacje.
Jeśli doświadczasz nagłych zmian wagi lub stosujesz ekstremalne metody jej kontroli.
Gdy postrzegasz swoje ciało w zniekształcony sposób i odczuwasz silny lęk przed przytyciem.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na bezpłatną konsultację już dziś. Zrób pierwszy krok w stronę zdrowszej relacji z jedzeniem i sobą.
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
