Jakie mam prawa i co powinno mnie zaniepokoić?

Terapia opiera się na zaufaniu, a zaufanie łatwiej dawać, kiedy wiesz, gdzie przebiegają granice. Ten tekst jest o tym, do czego masz prawo i co powinno zapalić lampkę.

Do czego masz prawo

• Wiedzieć, kto siedzi naprzeciwko. Możesz zapytać o wykształcenie, nurt, doświadczenie z Twoim tematem i o to, czy dana osoba ma superwizję. Pytanie o kwalifikacje nie jest niegrzeczne, a dobry specjalista_tka odpowie spokojnie i konkretnie.
• Znać plan. Po jednej do trzech konsultacji powinieneś_aś usłyszeć, nad czym będziecie pracować, jaką metodą i mniej więcej jak długo.
• Mieć jasne zasady. Cena, długość sesji, odwoływanie wizyt, kontakt między spotkaniami, zasady poufności. To wszystko ustala kontrakt terapeutyczny, zwykle na początku procesu.
• Powiedzieć nie. Możesz nie odpowiedzieć na pytanie, nie wykonać ćwiczenia i nie wracać do tematu, na który nie jesteś gotowy_a.
• Przerwać w każdej chwili. Bez tłumaczenia się i bez okresu wypowiedzenia.
• Zmienić specjalistę_tkę. Możesz też poprosić o rekomendację innej osoby. To normalna prośba.
• Zapytać o postępy. „Czy według Pana_i to idzie w dobrą stronę?" jest w porządku na każdym etapie.

Czerwone flagi

Sygnały, przy których warto się zatrzymać i sprawdzić, co się dzieje:

• Mówi Ci, co masz zrobić w życiu (odejść, zostać, rozwieść się, zmienić pracę), zamiast pomagać Ci to rozstrzygnąć.
• Ocenia, wyśmiewa albo obraża. Także w formie żartu.
• Regularnie opowiada o własnych problemach i to Ty kończysz sesję w roli pocieszającej.
• Obiecuje wyleczenie albo gwarantuje efekt w konkretnym czasie.
• Mówi, że tylko on_a może Ci pomóc, albo podważa każdą inną formę pomocy, w tym leczenie psychiatryczne.
• Naciska, żebyś nie kończył_a terapii, mimo że chcesz.
• Proponuje kontakt poza terapią: przyjaźń, wspólne interesy, spotkania towarzyskie.
• Nie ma superwizji i reaguje niechętnie na pytanie o nią.
• Notorycznie spóźnia się, odwołuje albo sprawdza telefon w trakcie sesji.
• Namawia Cię na usługi poza terapią, które sam_a sprzedaje.

Granica, przy której nie ma odcieni

Kontakt romantyczny lub seksualny między specjalistą_tką a osobą w terapii jest zawsze nadużyciem po stronie specjalisty_tki. Nie ma tu okoliczności łagodzących, nie ma znaczenia, kto zainicjował, i nie ma współodpowiedzialności osoby w terapii.

Dotyczy to także sytuacji, w której proces już się zakończył, bo relacja terapeutyczna nie znika wraz z ostatnią sesją. Jeśli to Cię spotkało, nie jest to Twoja wina i masz prawo to zgłosić.

Czego czerwoną flagą nie jest

To równie ważne, bo z tego powodu ludzie przerywają dobre terapie.

• Trudne pytania i cisza. Milczenie bywa narzędziem, nie zaniedbaniem.
• Konfrontacja. Terapeuta_ka ma prawo pokazać Ci to, czego nie chcesz widzieć.
• Brak rad. Terapia rzadko podaje gotowe rozwiązania i to nie jest uchylanie się.
• Gorsze samopoczucie na początku. Bywa normalną fazą procesu, piszemy o tym osobno.
• Chłodniejszy styl. Ciepło to nie to samo co skuteczność, choć poczucie bezpieczeństwa jest konieczne.

Różnica sprowadza się do jednego pytania: czy po sesji czujesz się wyzwany_a, czy upokorzony_a. Pierwsze jest pracą. Drugie nie.

Gdzie to zgłosić

Jeśli coś przekroczyło granicę, masz kilka dróg i można iść nimi równolegle.

1. Powiedz o tym wprost na sesji, jeśli czujesz się bezpiecznie. Część sytuacji to nieporozumienie, które da się wyjaśnić, a dobry specjalista_tka przyjmie taką informację.
2. Zgłoś w placówce, jeśli osoba pracuje w ośrodku albo poradni.
3. Zgłoś do towarzystwa, które wydało certyfikat. Nazwę znajdziesz w profilu specjalisty_tki.
4. Napisz do nas. Jeśli osoba ma profil na TwójPsycholog, zgłoszenia przyjmujemy pod adresem kontakt@twojpsycholog.pl. Sprawdzamy każdy sygnał i w razie potrzeby aktualizujemy albo usuwamy tytuł.
5. Zgłoś do organów ścigania, jeśli doszło do przestępstwa.

Zmiana specjalisty_tki nie zamyka żadnej z tych dróg. Możesz najpierw zadbać o siebie, a zgłoszenie zrobić później.

Źródła

• TwójPsycholog. Jak weryfikujemy specjalistów
• Sejm RP. Projekt ustawy o zawodzie psychoterapeuty oraz samorządzie zawodowym, druk nr 1345