Uporczywe myśli o koledze z pracy przy osobowości unikającej i depresji – jak ograniczyć analizowanie i sprawdzanie?

Dzień dobry,

Pyta Pani o mechanizm jaki Panią kieruje, sama wskazała Pani, że doświadczała od wielu lat całkowitego braku zainteresowania oraz braku relacji.

To może być przyczyną pojawiających się teraz uczuć. 

Mechanizm polega na tym, że nie interesowała się Pani nikim, ponieważ nie chciała doznać rozczarowania oraz odrzucenia, ale kiedy pojawił się ktoś kto być może jest zainteresowany Panią, te obawy zniknęły i pozwoliły Pani na fantazje i pojawienie się romantycznych wizji oraz uwolniły emocje.

Nie musi Pani realnie poszukiwać związku z opisywanym mężczyzną, aby emocje nadal w Pani buzowały, ponieważ z tego co Pani napisała wynika, że trzymała je Pani przez lata. Teraz wszystkie te potrzeby i pragnienia mają ujście w jednej osobie, stąd ta obsesja. 

Pomocna byłaby analiza przyczyn Pani lęku przed odrzuceniem, napisała Pani, że ma on związek z osobowością unikającą i stanami depresyjnymi i że leczy się Pani farmakologicznie, ale czy myślała Pani o terapii? 

Taka forma pomocy dałaby Pani możliwość przyjrzenia się głębiej tym mechanizmom i poradzenia sobie z nimi.

Pozdrawiam serdecznie

Joanna Kaminiak-Orzechowska, psychoterapeutka psychodynamiczna

Najpierw ograniczyłabym wszystko, co podtrzymuje tę pętlę: sprawdzanie jego zdjęć, historii związków, obserwowanie go w pracy i wypytywanie innych. To może dawać chwilową satysfakcję albo poczucie, że „zbliżasz się do odpowiedzi”, ale jednocześnie dostarcza mózgowi kolejnych powodów do dalszego analizowania. Sama informacja, że możesz podobać się komuś, mogła mieć dla Ciebie wyjątkowo duże znaczenie po latach braku zainteresowania ze strony innych  i wtedy łatwo zacząć skupiać się bardziej na poczuciu bycia pożądaną niż na samym człowieku. Kiedy pojawia się kolejna myśl, nie próbuj jej rozstrzygać. Zauważ ją i wróć do zajęcia, które robiłaś. Pomocne może być też rozdzielanie faktów od interpretacji: faktem jest, że ktoś powiedział Ci o jego rzekomym zainteresowaniu; nie wiesz natomiast, czy to prawda ani co on rzeczywiście czuje. Ponieważ myśli zajmują Ci znaczną część dnia, warto omówić ten mechanizm z psychologiem, szczególnie w kontekście osobowości unikającej i depresji.
~ Jagoda Jek, psycholożka

Witam,

Myślę sobie, że szczególnie silne może być tutaj nie tyle zainteresowanie samym mężczyzną, ile doświadczenie bycia dostrzeżoną i pożądaną, którego przez lata Pani brakowało. Nie musi Pani walczyć z każdą myślą, ale może Pani stopniowo odzyskiwać nad nią wpływ, zauważając, kiedy fantazjowanie staje się sposobem na chwilowe zaspokojenie potrzeby bliskości i uznania. 

Z pozdrowieniami,
Agnieszka Włoszycka

Rozumiem że obawiasz się że sie nakręciłas myslami na osobę ale nie chcesz z nią byc i nie wiesz czy ta osoba cos do ciebie czuje. 

To musi byc trudne. Może wynik to z tego że gdzieś podświadomie potrzebujesz bliskości, zaangażowania- po prostu drugiej osoby. 

Dziękuję za wiadomość i Pani otwartość. Przykro mi, że zmaga się Pani z tymi natarczywymi i trudnymi myślami, a także z długotrwałym poczuciem braku zainteresowania ze strony innych osób. Pani chęć ograniczenia tych natarczywych myśli jest jak najbardziej naturalna, natomiast warto byłoby zatrzymać się i podejść do nich z akceptacją i wyrozumiałością. Naszym domyślnym ustawieniem w obliczu trudnych myśli i uczuć jest walczenie z nimi. Im bardziej próbujemy się ich pozbyć, tym częściej i intensywniej mogą one do nas wracać, a ucieczka przed nimi może okazać się efektywna, ale na krótką metę. 

Trudno jednoznacznie powiedzieć, skąd bierze się ten mechanizm, nie znając szerzej Pani doświadczeń. Z tego, co Pani opisuje, wydaje się jednak, że szczególne znaczenie może mieć nie tyle sama ta konkretna osoba, ile możliwość przeżywania romantycznej relacji. Po długim okresie, w którym brakowało Pani takich doświadczeń, nawet niepewny sygnał zainteresowania może nabrać dużego znaczenia i naturalnie mocniej skupiać naszą uwagę . Może się tak dziać, ponieważ wyobrażanie sobie bliskości, scenariuszy lub uwagi z jej strony może przynosić nam pewną chwilową przyjemność czy poczucie ukojenia, dlatego umysł chętnie do tego wraca. Ten element niepewności, o którym Pani pisze, może w tym przypadku utrzymywać Pani umysł w stanie ciągłego dochodzenia, czy tak jest, czy nie jest, i nasilać te konkretne myśli. Dzieje się to prawdopodobnie w odpowiedzi na możliwą potrzebę bliskości, która od wielu lat pozostaje niezaspokojona. Nasz mózg uczy się, że to „działa". 

Jedną rzeczą, którą może Pani spróbować na początek, jest dystansowanie się od myśli i impulsów przez nazywanie ich, gdy się pojawiają, zamiast od razu działać, spróbować powiedzieć sobie np. 'pojawia się teraz impuls by sprawdzić jego profil' i zastanowić się, co Pani czuje i potrzebuje w danym momencie. 

Pozdrawiam, 

Patrycja Miller

Dzień dobry

  To co Pani opisuje, czyli natrętne myśli, analizowanie zachowania itd. mimo realnego zainteresowania związkiem nazywamy w psychologii limerencją. Jest to stan neurologiczny przypominający w pewnym stopniu uzależnienie. Na poziomie neurochemicznym wiąże się z podwyższonym poziomem dopaminy i noradrenaliny (jak we wczesnych stadiach uzależnienia) oraz obniżonym poziomem serotoniny (co obserwuje się w OCD). To wyjaśnia, dlaczego myśli są natrętne, trudne do kontrolowania i powracają mimo świadomości, że relacja nie ma sensu. Kluczowy element w Pani sytuacji to wieloletni brak zainteresowania romantycznego i osobowość unikająca. Osoby z osobowością unikającą często mają głęboko zakorzenione przekonania o byciu nieatrakcyjnymi, niechcianymi lub niezdolnymi do nawiązania bliskich relacji. W takim kontekście nawet niepewny sygnał zainteresowania nawet jeśli to tylko żart lub plotka, staje się potężnym źródłem walidacji zewnętrznej. Mózg interpretuje to jako rzadką okazję do potwierdzenia własnej wartości i pożądania, co uruchamia intensywną reakcję emocjonalną. To klasyczny mechanizm obronny: limerencja pozwala doświadczać intensywnych emocji i poczucia bycia pożądaną, jednocześnie chroniąc przed realnym ryzykiem intymności, które dla osoby unikającej jest przerażające. Zaburzenia depresyjne dodatkowo wzmacniają ten cykl. Depresja często wiąże się z ruminacjami, powtarzającym się, negatywnym myśleniem, które trudno przerwać. W Twoim przypadku ruminacje dotyczą konkretnej osoby, ale mechanizm jest podobny: mózg „zawiesza się" na jednym temacie, analizując go w kółko bez rozwiązania. Leki przeciwdepresyjne mogą nie wystarczać na ten aspekt, ponieważ ruminacje wymagają dodatkowych interwencji psychoterapeutycznych (CBT, techniki uważności).To, Pani przeżywa, to limerencja napędzana przez brak walidacji romantycznej i osobowość unikającą. Kluczowe działania to ograniczenie ekspozycji na triggerów, techniki CBT do przerywania ruminacji, praca z wewnętrzną walidacją i stopniowe budowanie poczucia wartości niezależnego od zewnętrznych sygnałów.

Dzień dobry.

Może być to związane nie tyle z samym kolegą, ile z tym co uruchomiła informacja o możliwym zainteresowaniu z jego strony. Jeśli przez długi czas brakowało Pani doświadczenia bycia pożądaną czy ważną dla drugiej osoby, nawet niepewny sygnał może nabrać bardzo dużego znaczenia.

Sprawdzanie zdjęć i analizowanie zachowań chwilowo zmniejsza napięcie ale później jeszcze bardziej napędza myśli. Warto więc stopniowo ograniczać te czynności, np. ustalić sobie zasadę, że nie sprawdza Pani jego profilu, a kiedy pojawia się potrzeba analizowania, zapisać: „co wiem na pewno, a co jest moją interpretacją?”. Warto też omówić ten mechanizm na terapii, szczególnie w kontekście potrzeby bliskości i własnej wartości.

Pozdrawiam,

Sylwia Skibińska 

Witam, sądzę że warto przyjrzeć się roli niepewności. Nie wie Pani, czy informacja jest prawdziwa, dlatego umysł może nieustannie próbować znaleźć odpowiedź poprzez analizowanie zachowań, przeglądanie zdjęć czy poszukiwanie kolejnych wskazówek. Problem polega na tym, że takie sprawdzanie zwykle przynosi jedynie chwilową ulgę lub pobudzenie emocjonalne, a następnie ponownie nasila potrzebę analizowania.

Co może Pani zrobić? Przede wszystkim spróbować stopniowo ograniczać zachowania, które podtrzymują ten mechanizm, szczególnie przeglądanie zdjęć i poszukiwanie informacji o współpracowniku. Kiedy pojawia się potrzeba sprawdzenia, warto zauważyć ją, ale nie reagować automatycznie. Nie musi Pani również rozstrzygać, czy kolega rzeczywiście jest zainteresowany. Można uczyć się tolerowania tej niepewności.

Pomocne może być także zadawanie sobie pytania nie tylko „dlaczego ciągle o nim myślę?”, ale „jaką potrzebę zaspokajam, kiedy o nim fantazjuję?”. Być może chodzi o poczucie atrakcyjności, bycia zauważoną, ważną dla kogoś lub możliwość doświadczenia bliskości.

Ponieważ opisuje Pani znaczne nasilenie myśli, warto omówić ten mechanizm w psychoterapii, uwzględniając zarówno doświadczenia odrzucenia, jak i rozpoznaną osobowość unikającą. Nie chodzi o przekonywanie Pani, że dotychczasowe doświadczenia romantyczne były inne, niż rzeczywiście były, ale o to, aby niepewny sygnał zainteresowania jednej osoby nie stawał się głównym źródłem poczucia własnej wartości i nie zajmował tak dużej części Pani życia psychicznego.