📲 Pobierz aplikację i zadbaj o siebie na własnych zasadach
Gdy stres paraliżuje układ pokarmowy, tradycyjne leki mogą nie wystarczyć. Poznaj neurobiologiczne przyczyny somatyzacji i dowiedz się, jak odzyskać równowagę.
To, co potocznie nazywamy nerwicą żołądka, w medycynie i psychologii określa się najczęściej jako zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego, czyli takie, w których badania nie wykazują żadnej choroby fizycznej, ale objawy są jak najbardziej prawdziwe. Żeby zrozumieć, dlaczego silne emocje od razu odbijają się na żołądku i jelitach, wywołując skurcze, nudności czy zgagę, warto wiedzieć, że mózg i jelita są ze sobą bardzo ściśle połączone. To połączenie nazywa się osią jelitowo-mózgową i działa w obie strony: mózg wpływa na jelita, a jelita wpływają na mózg.
Kiedy mózg uzna jakąś sytuację za zagrażającą, włącza się alarm w ciele. Organizm przygotowuje się do "walki albo ucieczki", co oznacza, że krew jest szybko przekierowywana z żołądka i jelit do mięśni, np. nóg i rąk. Trawienie zostaje wtedy nagle wstrzymane, a mięśnie w jelitach mogą się gwałtownie zacisnąć.
To, co potocznie nazywamy nerwicą żołądka, w medycynie i psychologii określa się najczęściej jako zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego, czyli takie, w których badania nie wykazują żadnej choroby fizycznej, ale objawy są jak najbardziej prawdziwe. Żeby zrozumieć, dlaczego silne emocje od razu odbijają się na żołądku i jelitach, wywołując skurcze, nudności czy zgagę, warto wiedzieć, że mózg i jelita są ze sobą bardzo ściśle połączone. To połączenie nazywa się osią jelitowo-mózgową i działa w obie strony: mózg wpływa na jelita, a jelita wpływają na mózg.
Kiedy mózg uzna jakąś sytuację za zagrażającą, włącza się alarm w ciele. Organizm przygotowuje się do "walki albo ucieczki", co oznacza, że krew jest szybko przekierowywana z żołądka i jelit do mięśni, np. nóg i rąk. Trawienie zostaje wtedy nagle wstrzymane, a mięśnie w jelitach mogą się gwałtownie zacisnąć.
Wyobraź sobie sytuację: stresujące wystąpienie publiczne albo trudna rozmowa z szefem. W takim momencie można poczuć nagły, silny ucisk w dołku, jakby coś zacisnęło żołądek od środka. W głowie pojawiają się wtedy myśli pełne niepokoju, np. "Co jeśli zaraz zwymiotuję na oczach wszystkich? Muszę natychmiast wyjść, nie dam rady wykrztusić słowa".
To napięcie przed wejściem do pełnego ludzi pokoju może też powodować, że jelita zaczynają pracować szybciej niż zwykle, co zmusza do natychmiastowego szukania toalety.
Oprócz najbardziej znanych objawów, takich jak mdłości, wzdęcia czy biegunka, nerwica żołądka może dawać też inne, rzadziej kojarzone symptomy:
uczucie lodowatego zimna albo pieczenia w żołądku,
wrażenie "kuli w gardle", utrudniającej przełykanie (tzw. globus histericus),
nagła zmiana smaku w ustach, np. na metaliczny albo gorzki,
nadmierna uwaga skupiona na własnym ciele, gdzie nawet zwykłe burczenie w brzuchu wywołuje falę lęku.
Największą pułapką w zaburzeniach somatyzacyjnych jest mechanizm błędnego koła. Wygląda on tak: początkowy stres wywołuje delikatny dyskomfort w brzuchu. Osoba, która zmaga się ze stanami lękowymi, zaczyna nadmiernie skupiać uwagę na tym sygnale i interpretuje go w sposób katastroficzny, np. "Mój żołądek znowu odmawia posłuszeństwa, to na pewno początek ciężkiej choroby".
Ta myśl nasila lęk, co z kolei pobudza organizm do wydzielania kolejnej porcji adrenaliny i kortyzolu, czyli hormonów stresu, a to nasila skurcze i mdłości. Im więcej uwagi poświęcamy bólowi, tym silniejszy staje się ból, i tak koło się zamyka.
Aby przerwać ten proces, warto sięgnąć po techniki, które bezpośrednio działają na nerw błędny, czyli nerw odpowiedzialny za włączanie stanu spokoju i regeneracji w organizmie.
Oddech pudełkowy
To jedno z najskuteczniejszych narzędzi ratunkowych. Pozwala szybko obniżyć tętno i wyciszyć reakcję stresową. Aby go wykonać, usiądź wygodnie z prostymi plecami i wykonaj te kroki:
Powolny wdech nosem, tak żeby brzuch się uniósł, a klatka piersiowa pozostała niemal nieruchoma. Licz w myślach do czterech.
Zatrzymaj powietrze w płucach na kolejne cztery sekundy.
Spokojny, długi wydech ustami, też trwający cztery sekundy.
Wstrzymaj oddech po wydechu na cztery sekundy.
Powtórz cały cykl przynajmniej pięć razy.
Technika uziemienia 5-4-3-2-1
Pomaga oderwać umysł od katastroficznych myśli i skupić go na tym, co dzieje się wokół. Rozejrzyj się i nazwij w myślach:
pięć rzeczy, które widzisz,
cztery, które możesz dotknąć (np. szorstki materiał spodni, zimny blat biurka),
trzy, które słyszysz,
dwie, które możesz poczuć węchem,
jedną, którą możesz posmakować.
Inna rozmowa z bólem
Równolegle warto pracować z samą myślą o bólu, zamiast z nim walczyć. Spróbuj powiedzieć sobie w duchu: "Mój żołądek reaguje teraz na silne emocje. To nieprzyjemne, ale całkowicie bezpieczne. Ten skurcz minie, kiedy moje ciało poczuje się bezpieczniej".
Techniki uziemiające i oddechowe są niezwykle pomocne w danym momencie, ale działają trochę jak gaszenie pojedynczych pożarów, nie usuwają jednak źródła problemu. Jeśli objawy żołądkowo-jelitowe wracają regularnie, utrzymują się dłużej niż kilka tygodni, wpływają na codzienne funkcjonowanie (np. unikanie wyjść z domu, problemy w pracy czy szkole z powodu lęku przed objawami) albo towarzyszy im chroniczny niepokój o stan zdrowia, to znak, że warto skonsultować się ze specjalistą.
Pierwszym krokiem powinna być wizyta u lekarza, żeby wykluczyć przyczyny somatyczne, takie jak choroby przewodu pokarmowego, nietolerancje pokarmowe czy zaburzenia hormonalne. Kiedy badania nie wykazują nieprawidłowości, a objawy wciąż się powtarzają, to mocny sygnał, że warto pracować z psychologiem lub psychoterapeutą nad emocjonalnym podłożem problemu, a nie tylko nad samymi symptomami.
Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest tu szczególnie skuteczna, bo pomaga zidentyfikować myśli i sytuacje, które wywołują napięcie w ciele, oraz uczy, jak je przerywać, zanim przerodzą się w pełnoskalowy atak lęku z objawami żołądkowymi. Pomocna bywa też terapia akceptacji i zaangażowania (ACT), która uczy, jak żyć pełnią życia mimo dyskomfortu w ciele, zamiast organizować całą codzienność wokół unikania potencjalnie stresujących sytuacji. W niektórych przypadkach, szczególnie gdy somatyzacja jest głęboko zakorzeniona i sięga korzeniami do dawnych doświadczeń, pomocna może być też terapia psychodynamiczna, która pozwala zrozumieć, jakie nieprzepracowane emocje "przemawiają" przez ciało.
Co ważne, sięgnięcie po pomoc psychoterapeutyczną nie oznacza, że ból jest "tylko w głowie" albo nieprawdziwy. Oznacza raczej, że ciało i emocje są ze sobą tak ściśle splecione, że trwała ulga wymaga pracy z obydwoma na raz, a nie tylko z jednym z nich.
Przedstawiamy starannie dobraną grupę wykwalifikowanych psychologów i psychoterapeutów, którzy specjalizują się w pomocy pacjentom z zaburzeniami nerwicowymi i wykorzystują potwierdzone naukowo techniki terapeutyczne w leczeniu tego schorzenia.
Zrozumienie to pierwszy krok do poprawy. Przeczytaj inne, powiązane, merytoryczne artykuły które przygotowaliśmy dla Was wspólnie z naszymi Specjalistami_tkami.
Najtrudniejsze to zacząć szukać. Gratulujemy! Sprawdź naszego Bloga, a także Forum Psychologiczne! Znajdziesz tam merytoryczne artykuły, odpowiedzi Specjalistów_ek, praktyczne przykłady i wskazówki oraz wiele inspiracji.
Witam, mam stałe leki boję się wychodzić z domu. czy to nerwica jest ??
Witam serdecznie wszystkich. Czy nerwica natręctw jest uleczalna, czy jest to schorzenie na całe życie? Mam córkę chorą i bardzo mi zależy, żeby ją z tego wyciągnąć. Ona nie chce żyć, jest tym wyczerpana. Bierze jakiś Asertin, dużą dawkę. Do tej pory jej partner trochę ją wspierał, ale też jest wymagający. Ona miała okresy, że nie brała leku, dopiero teraz o tym wiem. Zaniedbywała obowiązki domowe, spóźniała się notorycznie do pracy i w efekcie nigdzie nie może się dłużej utrzymać. Teraz też straciła pracę. Nie mam pojęcia, z jakim cierpieniem ona się mierzy. Nie znam tej choroby. Czy są gdzieś ludzie, którzy mogą jej pomóc? Do tej pory musiała płacić za tą terapię. Pomóżcie, proszę.
Witam! Mam 21 lat i już od 16 roku życia mam stwierdzoną nerwice lękową, ale do sedna. Zaczęło się około czerwiec, lipiec 2022 roku. Pamiętam, że w tamtym okresie czułam się cudownie, miałam w sobie takiego 'powera', zawsze myślałam, że to dlatego, że wyszłam z toksycznego związku i odżywam na nowo. Nie były to dziwne zachowania, czułam większą pewność siebie itd i wszystko było w porządku. Zaś przyszedł wrzesień i była MASAKRA. Potrafiłam leżeć cały dzień w łóżku i płakać, nie brać kąpieli przez nawet dwa tygodnie i chodzić w tych samych ubraniach. Nie interesowało mnie nic. Byłam ja i swoja udręka i wtedy nie widziałam nic w tym złego... Trwało to dosyć długo, ale w październiku zaczęłam dochodzić do siebie, ale odeszło jedno i przyszło drugie. Zaczęłam mieć natrętne myśli i zachowania, robienie czegoś po parę razy, aby było dobrze w mojej głowie. Typowe zachowania zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. I wtedy też nie wiedziałam co mi dolega i postanowiłam udać się do psychologa. Niestety był to straszny niewypał, Pani chyba myślała, że robię sobie z niej żarty i na koniec wizyty powiedziała coś w stylu ' mam nadzieję, że na następnej wizycie już nie będzie Pani tak robić'. Dokładnie też nie pamiętam, gdyż jak wspomniałam wcześniej, nie był to najlepszy okres. Oczywiście już nigdy nie zjawiłam się w gabinecie tej Pani. I jakoś tak żyłam przez następnie miesiące i się do tego w jakiś sposób przyzwyczaiłam. Z października stał się czerwiec (przez te miesiące nadal dokuczały mi te kompulsje) i zmarła moja babcia. Już od tygodnia wcześniej miałam znowu nawrót tego, co było we wrześniu, takie stany depresyjne. Miesiąc po śmierci babci czułam się jakby nic się nie stało. Wiem, że brzmi to strasznie, ale wtedy nie miałam o tym pojęcia. Byłam pewna, że to już za mną. Wydawałam wtedy dużo pieniędzy, chodziłam na imprezy, koncerty, wyjazdy. Wydawało się to świetne. Nie miałam żadnych zachowań, które były ryzykowne i niebezpieczne, po prostu czułam się zdrowa i szczęśliwa, bardzo szczęśliwa, jakbym cudownie ozdrowiała. I to również sobie trwało przez jakiś czas i znowu bum. Niechęć do życia, płacz, mogę wymieniać, a wymieniać... Powtórka z rozrywki. Po tym złym okresie, tak to nazywam, był okres normalny, czyli żyje nadal z OCD, ale jest stabilnie. Wreszcie zdecydowałam się na psychologa. Drugie podejście. Stało się to w styczniu już tego roku ( opisane wydarzenia dzieją się od czerwiec, lipiec 2022 do teraz, czyli kwiecień 2024). Pierwsza wizyta u psychologa i zdiagnozowano i OCD i nerwica lękowa, z którą już żyje bardzo długo. Również było coś mówione o ChAD, ale raczej to nie miało być to. I zgłosiłam się tam właśnie dlatego, że miałam taki inny dziwny stan, czyli bałam się pójść spać bo wydawało mi się, że dom się spali i potrafiłam nie spać całe noce, żeby czuwać. Wydawało mi się, że widzę jakieś zjawy, duchy i odgłosy, ale nie w głowie tylko np. w pokoju. Teraz sama nie wiem czy moja głowa robiła to specjalnie czy nie.. Bałam się jeździć samochodem, że kogoś potrące i zrobię mu krzywdę oraz miałam dziwne napady złości, nie często, ale coś było. Raz chciałam iść z nożem poprzecinać opony, byle tylko nie jeżdzić samochodem i działo się to w ataku paniki. Nie do końca to pamiętałam i mama mi to pózniej opowiadała.. I zaraz niedługo po tym okresie, jakoś w lutym znowu czułam się dziwnie. Potrafiłam śmiać się z rzeczy, które dla których nawet nie były śmieszne, nie skończyłam mówić jednego i zaczęłam mówić już coś innego, śpiewałam dużo i miałam energie, ale były to krótkie stany około paru minut i trwało około tydzień i gdy skończyłam np się z czegoś śmiać to czułam, że coś jest nie tak, że normalnie się tak nie zachowuje. W tym czasie była myśl o hospitalizacji mnie, do czego nie doszło. Teraz mamy kwiecień, dzisiaj byłam na pierwszej wizycie u psychiatry, która jak mi się zdaje też myśli czy nie jest to choroba afektywna dwubiegunowa, że któryś z tych zdarzeń była to hipomania Zostały przepisane mi leki. Parogen i stabilizator lamotrix. Teraz muszę obserwować, jak się będę czuć i zachowywać. Pewnie nie wszystko opisałam i może wydawać się to straszne o czym zdaje sobie sprawę. Niestety moja głowa nie daje sobie powiedzieć, że naprawdę mogę być chora na ChAD. Cały dzień myślę i jest to dla mnie trudne i jest mi również przykro bo wiem, że nie jestem już tą samą osobą co dwa lata temu. Czuję się strasznie. Nie mam też dużego wsparcia ani nikogo komu mogłabym się wygadać... Boję się jak myślę, że któryś z tych stanów może nawrócić. Nie mam też dużej wiedzy o tej chorobie co również daje mi kolejny powód do stresu. Jeżeli ktoś dotrwał do końca, proszę o rade, cokolwiek. Wiem tez, że nie każdy jest tutaj lekarzem, ale może ma wiedze i wypowie się coś na ten przypadek. Życzę dużo siły każdemu, z czymkolwiek się zmaga!!!!
Witam. Od już dość dawna mam problem z lękami w obcym otoczeniu. Mianowicie, jak jestem w domu czy gdzieś w swoim otoczeniu (samochód *sam*) to jest wszystko dobrze, ale jak mam iść do sklepu czy kościoła itd... czuję się tak jakbym miał dostać jakiejś padaczki, trzęsę się, okrucieństwo. Objawy zwiększają się ze zmęczeniem, chociaż mam dni, kiedy tak jest od samego rana. Jest to jakaś nerwica? Da się to leczyć? Za każdą pomoc dziękuję.
TW: Samookaleczenia, myśli samobójcze Utknęłam w poszukiwaniu pomocy. (Mam 19 lat) od ponad 5 lat uczęszczam na psychoterapię i jestem na dość mocnych lekach psychotropowych około 2.5 roku. Problemy zaczęły się w 2017 i tylko się pogarszały. Stwierdzono u mnie stany depresyjne, stany lękowe, nerwice natręctw, obsesje, kompulsje, ataki paniki, fobie, problemy ze snem, miałam myśli samobójcze i występują zachowania samookaleczające, bóle psychosomatyczne (tyle pamiętam). Nic się nie zmienia pomimo terapii i leków (próbowałam różnych leków i terapii). Jest to dla mnie męczące i może ktoś ma nowy pomysł, jak można by mi pomóc.
Wychodząc naprzeciw potrzebom pacjentów zmagających się z zaburzeniami nerwicowymi, specjaliści oferują darmowe konsultacje. Rozumiemy, że aspekty finansowe mogą stanowić znaczącą przeszkodę w podjęciu decyzji o rozpoczęciu leczenia, dlatego chcemy ułatwić ten pierwszy, często najbardziej wymagający krok. Niepokój przed pierwszym spotkaniem jest zrozumiały, to przecież nowa sytuacja lub nowy Terapeuta. Jednak warto!
Kiedy warto?
Gdy obserwujesz u siebie lub bliskiej osoby przewlekły lęk i trudności w opanowaniu objawów stresowych.
Kiedy Twoje codzienne funkcjonowanie jest ograniczone przez objawy fizyczne bez przyczyn organicznych.
Jeśli doświadczasz silnego niepokoju i podejmujesz zachowania unikowe, które pogłębiają Twoje problemy.
Gdy masz kłopoty z koncentracją i podejmowaniem decyzji w życiu zawodowym lub prywatnym.
Potrzebujesz bezpłatnej pomocy?
Sprawdź dostępnych specjalistów i umów się na bezpłatną pierwszą konsultację już dziś – zrób ten istotny krok w kierunku poprawy zdrowia psychicznego.
Lackner, J. M., Gudleski, G. D., Ma, C. X., Dewanwala, A., & Naliboff, B. (2017). Cognitive-behavioral therapy for patients with irritable bowel syndrome: Current insights. Clinical and Experimental Gastroenterology, 10, 145–157.
Zobacz, którzy specjaliści udostępniają bezpłatne konsultacje psychologiczne i łatwo umów pierwszą wizytę.
